Nowy cmentarz żydowski w Kaliszu – kirkut w Kaliszu, na Widoku, leżący przy ul. Podmiejskiej 23, został założony w 1919Burchard podaje datę powstania – XIX w.; wraz z domem przedpogrzebowym wpisany do rejestru zabytków w 2002.
W połowie 1920 Zarząd Gminy Żydowskiej wystąpił do władz budowlanych Kalisza o wydanie zgody na oparkanienie nabytego gruntu, znajdującego się pomiędzy ul. Widok a Wąską. Miasto zgodę wydało 20 września 1920, a w kwietniu roku następnego przystąpiono do ogrodzenia terenu nowego cmentarza. W tym samym roku zostaje rozpoczęta budowa stajni i wozowni. Dwa lata później przystąpiono do budowy domku gospodarczego. Do budowy Domu Przedpogrzebowego kaliska gmina przystąpiła w roku 1926. Wybudowanie tak okazałego obiektu wiązało się z wielkimi nakładami finansowymi. Coraz trudniejsza sytuacja gminy i całej wspólnoty spowodowała, iż do wybuchu II wojny światowej budynek nie został ukończony – nie wybudowano planowanego piętra a dach nie został zwieńczony kopułą. Do 1939 pochowano tu przeszło 3000 osób. mały|lewo|Macewy Podczas II wojny światowej Niemcy zdewastowali teren cmentarza. Na cmentarzu rozstrzelano podczas wojny 326 Polaków. Na powierzchni 1,1 ha zachowało się około 100 nagrobków.
W latach pięćdziesiątych powstaje kilka symbolicznych grobów (w większości pochodzących z warsztatu Szaje Kawe). Rodziny ocalałych pragną w ten sposób upamiętnić swych bliskich, zamordowanych przez hitlerowców. Dnia 10 marca 1962 r. na terenie cmentarza pochowano pułkownika WP, dowódcę Batalionów Chłopskich Henryka Zielińskiego (Solnika). W 1966 odświeżono i uporządkowano około 60 nagrobków a 20 wybetonowano. W latach 1945–62 na terenie cmentarza pochowano 10 osób. W 1964 powstaje pomnik ku czci zamordowanych kaliskich Żydów. Na teren cmentarza zostają przewiezione także ekshumowane w 1967 z błaszkowskiego cmentarza szczątki tamtejszej społeczności starozakonnej. Nad grobem wzniesiono pomnik, a obok ułożono ocalałe macewy z Błaszek.
Cmentarzem opiekowali się m.in. kaliszanie Baruch Kolski i Edmund Łuczak.
W 1998 kompetencje byłej gminy żydowskiej w Kaliszu przejęła Gmina Wyznaniowa Żydowska we Wrocławiu. Decyzją wojewody kaliskiego z 28 września 1998 działka nr 13/37 o powierzchni 1,0919 ha przeszła na własność wrocławskiej gminy żydowskiej.
Przypisy
Bibliografia Marcinkowska H., Nowy cmentarz żydowski w Kaliszu, Calisia 2005, nr 3-4 Marcinkowska H., Cmentarz żydowski w Kaliszu, Forum Żydów Polskich 2004
Linki zewnętrzne Nowy cmentarz żydowski w Kaliszu na portalu Wirtualny Sztetl
Żydowski Kalisz