thumb|Loda Halama z Janem Cieplińskim w czasie próby w Teatrze Wielkim w Warszawie (1934) Loda Halama, właśc. Leokadia Leoniłła Halama (ur. 20 lipca 1909 w Rylsku, zm. 13 lipca 1996 w Warszawie) – polska tancerka, aktorka, choreografka, primabalerina Teatru Wielkiego w Warszawie; siostra Zizi i Alicji.

Życiorys Była córką tancerki Marty Cegielskiej i muzyka Stanisława Halamy. Urodziła się w trakcie tournée rodzicówMichał Laszczkowski, Kobiety Niepodległej, Warszawa, 2021, s. 59, .

Zamiłowanie do tańca wyniosła z domu. W wieku 7 lat pobierała lekcje tańca u Bronisławy Niżyńskiej w Petersburgu. Jej rodzice prowadzili życie artystyczne, często zmieniając miejsce występów. Do Polski powrócili w 1921 w ramach jednego z ostatnich transportów repatriacyjnych. Aby uzyskać pozwolenie na wyjazd z ZSRR musieli m.in. sfałszować miejsce urodzenia Lody, podając Czerwińsk nad Wisłą; ponadto odmłodzili córkę o dwa lata, podając rok 1911 jako datę jej urodzin. Z tego powodu w wielu publikacjach można znaleźć błędne miejsce lub datę jej urodzenia.

Początkiem jej kariery były od 1927 występy wraz z matką i trzema siostrami w rodzinnym zespole Siostry Halama. Występowały głównie w warszawskich teatrach rewiowych, takich jak Morskie Oko. Śpiewała również piosenki. Od 1929 była tancerką w balecie klasycznym, a w latach 1934–1936 była primabaleriną Teatru Wielkiego w Warszawie. Jej światowa kariera rozpoczęła się w Paryżu, gdzie zarekomendował ją Ignacy Jan Paderewski. Występowała także w Stanach Zjednoczonych i Japonii.

W czasie II wojny światowej prowadziła działalność konspiracyjną. W 1943 wyjechała do Szwajcarii, a potem Wielkiej Brytanii, później mieszkała i pracowała w Los Angeles. Do Polski wróciła na stałe w 1985, choć mieszkała na zmianę w Warszawie i Londynie.

W 1984 wydała wspomnienia pod tytułem Moje nogi i ja.

W 1990 roku została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 1996 w uznaniu zasług dla Warszawy uhonorowana została Nagrodą Miasta Stołecznego WarszawyRejestr Nagrody m.st. Warszawy um.warszawa.pl [dostęp 2024-08-20]..

Życie prywatne Miała pięciu mężów. 2 lipca 1930 w kościele św. Aleksandra w Warszawie poślubiła Andrzeja Dembińskiego h. Nieczuja, z którym rozwiodła się w 1937A. Lisiecka, Loda Halama. Pierwsze nogi Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 2017, s. 179–180, 313–314.. Drugim mężem artystki został szwajcarski handlowiec polskiego pochodzenia Georges Golembiowski, który był jej wielką miłością. Ślub odbył się 13 listopada 1939 w cerkwi Świętej Trójcy na Podwalu w Warszawie. Z małżeństwa tego pochodził urodzony 27 maja 1941 w Warszawie syn Georges juniorA. Lisiecka, Loda Halama. Pierwsze nogi Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 2017, s. 337–352.. 13 lipca 1943 Golembiowski został śmiertelnie postrzelony podczas napadu rabunkowego na swoją warszawską firmę i trzy dni później zmarł w szpitalu w wieku 36 latA. Lisiecka, Loda Halama. Pierwsze nogi Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 2017, s. 353–357..

Trzecie małżeństwo, z lotnikiem Kazimierzem Dobrowolskim, zawarła wiosną 1946 w Londynie w celu uzyskania dokumentów uprawniających ją do stałego pobytu w Wielkiej Brytanii. 6 lipca 1949 w Las Vegas wzięła ślub z czwartym mężem Larrym Lattą (Wawrzyńcem Łatą), który prowadził biuro asekuracyjne w Los Angeles i Chicago. Małżeństwo to zapewniło jej z kolei amerykański paszport i po roku zakończyło się rozwodemA. Lisiecka, Loda Halama. Pierwsze nogi Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 2017, s. 365, 376–377.. Od 1955 posiadała amerykańskie obywatelstwo. Latem 1957 w Londynie wyszła za mąż za aktora Stanisława Ruszałę, z którym rozwiodła się w 1961A. Lisiecka, Loda Halama. Pierwsze nogi Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 2017, s. 381..

Zmarła w Warszawie, pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 257a-1-13).

Występy rewiowe Szopka nad szopkami, 1927 (teatr Perskie Oko) Warszawa – Paryż, 1928 (teatr Karuzela) reż. Pawłowski Confetti, 1928 (teatr Morskie Oko) Wielka rewia karnawałowa, 1928 (teatr Morskie Oko) Noc nad Sekwaną, 1929 (teatr Morskie Oko) Z Chłodnej na Nowy Świat, 1930 (teatr Morskie Oko) Tęcza nad Warszawą, 1930 (teatr Morskie Oko) Rewia miłości, 1933 (teatr Morskie Oko) Dzieje śmiechu, 1933 (teatr Morskie Oko) Bal w Savoyu, 1933 (teatr Wielka Operetka) Ram-pam-pam, 1933 (teatr Cyganeria) 101 pociech, 1934 (teatr Wielka Operetka) Kraina uśmiechu, 1935 (Teatr Letni) Dla ciebie Warszawo, 1935 Kwiat Hawai, 1936 (Teatr Wielki) Gejsza, 1936 (teatr Wielka Operetka) Taniec szczęścia, 1937 (teatr 8.15) Wiktoria i jej huzar, 1937 (teatr 8.15) Roxy i jej drużyna, 1938 (teatr Wielka Rewia) Szukamy gwiazd, 1939 (teatr Wielka Rewia)

Filmografia 1927: Uśmiech losu 1927: Ziemia obiecana jako Czarny Łabędź 1933: Prokurator Alicja Horn jako tancerka 1934: Kocha, lubi, szanuje jako kasjerka Loda 1935: Manewry miłosne jako córka pułku 1936: August Mocny (August der Starke) jako młoda narzeczona 1936: Fredek uszczęśliwia świat jako Loda 1937: Dyplomatyczna żona jako tancerka 1937: Parada Warszawy 1939: Kłamstwo Krystyny jako tancerka

Przypisy

Bibliografia

Loda Halama: Moje nogi i ja (opracowała Teresa Krzemień) -Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, , wydanie I: Warszawa 1984, ISBN 83-221-0249-6

Linki zewnętrzne

Loda Halama na zdjęciach w bibliotece Polona

Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy artyści kabaretowi Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Polskie tancerki Kategoria:Polskie wokalistki Kategoria:Wyróżnieni Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy Kategoria:Zmarli w 1996 Kategoria:Soliści Teatru Wielkiego w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1909