Kiełczyn – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, w gminie Książ Wielkopolski.
Położenie Wieś położona 1 km na zachód od Książa Wielkopolskiego przy drodze wojewódzkiej nr 436.
Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. W średniowieczu nazywała się inaczej - "Kiączyn". Po raz pierwszy wymieniona została w łacińskim dokumencie z 1398 kiedy odnotowano ją pod zlatynizowaną, staropolską nazwą „Kianczino”. W 1399 nazwę miejscowości zapisano jako „Kyanczin”, 1412 „Kyanky”, 1413 „Kyanki”, 1415 „Kyanczewo”, 1416 „Kyanczino”, 1419 „Kyanczyno” .
Historia Miejscowość historycznie należała do Wielkopolski. Pierwotnie była wsią szlachecką, należącą do polskiej szlachty z rodu Kiączyńskich. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim. W 1482 znajdowała się w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1510 miejscowość leżała w parafii Książ w dekanacie Nowe Miasto.
Z XIV i XV wieku zachowały się zapisy o mieszkańcach pochodzące z historycznych archiwów sądowych. W latach 1398-1412 odnotowany został właściciel we wsi Paszek, Paweł Kiączyński z Kiączyna. W 1398 był w sporze z Filipkiem z Cielczy w powiecie pyzdrskim. W 1399 toczył spór z Marcinem z Ceradza o to, że ten zabrał mu konia, a Marcin odpierał ten zarzut. W 1400 Paweł Kiączyński był w sporze z Mikołajem Lubiatowskim o 20 grzywien poręki za Sędziwoja Zaborowskiego. W 1404 toczył on spor sądowy z Sędziwojem Zaborowskim, który miał mu zapłacić 24 grzywny tytułem poniesionej szkody. W 1412 Paweł Kączyński był w sporze z Andrzejem Cielmickim o poręczenie w wysokości połowy sumy 77 grzywien.
W latach 1413-1420 wspomniany został Bronisz Kiączyński z Kiączyna, który był właścicielem wsi, a także właścicielem Czartek w powiecie pyzdrskim, Górki (obecnie Targowa Górka w powiecie pyzdrskim), oraz Słupi (obecnie Słupia Wielka). W 1415 Bronisz Kiączyński był w sporze z Katarzyną wdową po Janie z Czartek. W 1416 toczył on proces o 12 grzywien groszy tytułem swojej ojcowizny w Czartkach z Jędrzychem z Wyszakowa w powiecie pyzdrskim. W 1419 Bronisz miał w ciągu 6 tygodni przekazać Kiełczyn Janowi z Książa. W 1420 Bronisz Kiączyński toczył spór z Janem z Książa o granice wsi Kiełczyn, którą Jan od niego kupił.
W 1449 właścicielami wsi byli Jan i Piotr bracia niedzielni synowie Jana oraz dziedzice w Książu właściciele młyna kiączyńskiego. W 1449 Jan Ksiąski posiadał Książ (obecnie Książ Wielkopolski), Radoszkowo, Zakrzewo w parafii Książ (obecnie Zakrzewice oraz Kiączyn (obecnie Kiełczyn). W 1481 Jan archidiakon poznański, Wojciech scholastyk krakowski oraz Piotr bracia niedzielni dziedzice w Książu dali swemu bratu Stanisławowi w działach 1/4 miasta Książ, 1/4 połowy folwarku i stawu, 1/4 Radoszkowa, a otrzymali w zamian od Stanisława 1/4 tamże (prawdopodobnie w Radoszkowie) oraz Zakrzewo i Kiączyn. W 1482 Stanisław Ksiąski zapisał swojej żonie Zofii po 400 grzywien posagu i wiana na połowie Książa, Radoszkowa, Zakrzewa i Kiełczyna, które należały do niego z podziału majątkowego z braćmi.
W 1510 wieś należała do pana z Książa i posiadała folwark opustoszały z łąkami, jeziorem i dwoma opuszczonymi stawami. W 1518 Mikołaj Ksiąski posiadał m. in.połowę folwarku kiełczyńskiego. W 1523 sprzedał on Wawrzyńcowi Włościejewskiemu dziedzicowi we Włościejewicach wieś Kiączyn uważaną wówczas za folwark, wraz z wolnym rybołówstwem latem na jeziorze Piołyńsko z użyciem wszystkich rodzajów sieci oprócz niewodu (łac. „sagena”), z wolnymi pastwiskami, z wolną uprawą ról, oprócz łąk, jeziora, gajów, borów i innych pożytków, za kwotę 61 grzywien.
W 1541 wieś odnotowano jako opustoszałą. Rejestr poborowy 1581 nie wymienił w parafii Książ wsi Kiełczyn. Jak uważają historycy wieś została wówczas zupełnie opuszczona. W sąsiedztwie istnieje obecnie wieś Kiełczynek, która powstała zapewne później.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Książ Wielkopolski (gmina)