Droga Krzyżowa w Jerozolimie

thumb| Droga Krzyżowa, także: Via Dolorosa (), Via Crucis () – droga prowadząca poprzez Stare Miasto Jerozolimy, od medresy Omara (Al-Omarijja) do bazyliki Grobu Świętego, którą prawdopodobnie przemierzył Jezus Chrystus niosąc krzyż na Golgotę, a na której w każdy piątek odprawiane jest nabożeństwo drogi krzyżowej.

Przebieg Drogi Krzyżowej mały|Mapa Drogi Krzyżowej w Jerozolimie Odległość od drugiej stacji do Golgoty wynosi około 1500 kroków (600–650 metrów), które Jezus Chrystus musiał przejść niosąc krzyż na ramionach. Krzyż łaciński () w całości ważył ponad 130 kg, natomiast jeżeli Jezus niósł jedynie poprzeczną belkę krzyża () to jej waga wynosiła ok. 34–57 kg, rozpiętość 1,5–1,8 m.

Pochód, w którym szedł Chrystus w dniu 15 nisan, niosąc krzyż na ramionach na Golgotę, a za nim przez pewną część drogi Szymon z Cyreny, pomagając mu dźwigać krzyż, eskortowany był przez rzymską straż, prowadzoną przez centuriona, a jeden z żołnierzy niósł tabliczkę () z wypisanym imieniem i wyrokiem skazanego. Tekst z tabliczki, przygotowanej dla Jezusa na polecenie Poncjusza Piłata po hebrajsku, łacinie i aramejsku, brzmiał „Jezus Nazarejczyk, Król Żydowski” (). Za Jezusem szli dwaj skazani na śmierć krzyżową, następnie wielu zwykłych ludzi płaczących za nim oraz najprawdopodobniej arcykapłani, faryzeusze i uczeni w Piśmie, chcący dopilnować wykonania wyroku.

Patrząc zgodnie z biblijną topografią Jerozolimy w 33 roku I i II stacja mieściła się poza murami na terenie twierdzy Antonia, III–VI na ulicach Jerozolimy, VII–IX w kamiennej fosie pod drugim murem Jerozolimy, X–XIII na kamiennym wzgórzu Golgoty, a XIV w położonej w niedalekiej odległości ogrodzie z nekropolią. Współcześnie Droga Krzyżowa w większości znajduje się w Dzielnicy Muzułmańskiej, a jej końcowe stacje w Dzielnicy Chrześcijańskiej.

I stacja Pierwsza stacja Drogi Krzyżowej (Tutaj Pan Jezus na śmierć skazany) upamiętnia sąd Poncjusza Piłata nad Jezusem, który odbył się górnym dziedzińcu twierdzy Antonia, zwanym Litostratos (hebr. Gabbatha). Pomimo że Piłat nie znalazł w Nim winy, to na żądanie arcykapłanów i podburzonego przez nich tłumu, po umyciu rąk na znak swojej osobistej niezgody, wydał wyrok śmierci.

Stacja ta zlokalizowana jest na dziedzińcu dawnych koszar tureckich, a obecnie medresy Omara. W tym miejscu tradycja lokalizuje twierdzę Antonia i pretorium Poncjusza Piłata. Do trzęsienia ziemi w dniu 11 lipca 1927 roku na tym terenie znajdowały się pozostałości średniowiecznej kaplicy pogrzebowej, która jest określana również mianem kaplicy Cierniem Ukoronowania. Litostratos, na którym odbył się sąd, znajduje się obecnie poniżej aktualnego poziomu ulicy. Kaplicą dla pierwszej stacji jest kościół Skazania, znajdujący się po przeciwnej stronie Via Dolorosa na terenie klasztoru Ubiczowania.

II stacja Druga stacja Drogi Krzyżowej (Tutaj Pan Jezus bierze krzyż na swoje ramiona) upamiętnia moment wzięcia krzyża na ramiona przez Jezusa i rozpoczyna właściwą drogę krzyżową.

Stacja ta zlokalizowana jest bezpośrednio na Via Dolorosa, na zewnętrznej ścianie kościoła Skazania przed łukiem Ecce Homo, który tradycyjnie uważany jest za bramę do twierdzy Antonia. Kaplicą dla drugiej stacji również jest kościół Skazania, który w związku z tym określany jest jako kościół Skazania i Nałożenia Krzyża.

III stacja Trzecia stacja Drogi Krzyżowej (Tutaj Pan Jezus pierwszy raz upada pod krzyżem) upamiętnia upadek Jezusa podczas wejścia do Doliny Tyropeonu. Chrystus, po biczowaniu i koronowaniu cierniem, miał obrażenia, w wyniku których znajdował się na pograniczu wstrząsu, co w połączeniu z niesionym ciężarem i trudnym terenem doprowadziło do wyczerpania sił fizycznych i bolesnego upadku.

Stacja ta zlokalizowana jest na Via Dolorosa, za skrzyżowaniem z ulicą Al-Wad, w miejscu wyznaczonym przez dwa fragmenty złamanej kolumny. Kaplica trzeciej stacji, pochodząca z XIX wieku, została wyremontowana w latach 1947–1948 przez żołnierzy polskich, dzięki staraniom księdza Stefana Pietruszki–Jabłonowskiego, kapelana Polskich Sił Zbrojnych, późniejszego pierwszego rektora Polskiej Misji w Ziemi Świętej. Pod polskim zarządem kaplica znajdowała się do 2000 roku, a obecnie jest własnością Kościoła katolickiego obrządku ormiańskiego. Nad drzwiami do kaplicy znajduje się rzeźba przedstawiająca upadek Jezusa autorstwa Angelo Minghettiego.

IV stacja Czwarta stacja Drogi Krzyżowej (Tutaj Pan Jezus spotyka Matkę swoją) upamiętnia spotkanie Jezusa z Jego Matką. Maria prawdopodobnie przybyła do Jerozolimy na święto Paschy, aby spotkać tam Syna i spotkała go w milczeniu na Jego ostatniej drodze.

Stacja ta zlokalizowana jest obok trzeciej, wyznaczona przez bramę prowadzącą na dziedziniec kompleksu kościoła katolickiego obrządku ormiańskiego, nad którą znajduje się płaskorzeźba w piaskowcu autorstwa Tadeusza Zielińskiego, przedstawiająca Jezusa i Matkę Jego. Kaplica dla czwartej stacji jest ulokowana w krypcie kościoła Matki Bożej Bolesnej, na której podłodze znajduje się mozaika z obrazem dwóch sandałów, która zgodnie z tradycją przedstawia miejsce, w którym Maria z Nazaretu stała, obserwując ostatnią drogę Syna. Pierwsza wzmianka o kościele w tym miejscu pochodzi z VI wieku, natomiast informacje o kaplicy Omdlenia Matki Boskiej dopiero z XIII–XIV wieku. Kaplica ta również została odnowiona staraniem żołnierzy polskich oraz ks. Stefana Pietruszki–Jabłonowskiego. Pod polskim zarządem kaplica znajdowała się do 2000 roku, a obecnie jest własnością Kościoła katolickiego obrządku ormiańskiego.

V stacja Piąta stacja Drogi Krzyżowej (Tutaj Szymon z Cyreny pomaga nieść krzyż Panu Jezusowi) upamiętnia moment, w którym do pomocy Chrystusowi zostaje zmuszony, wracający z pola, przypadkowy przechodzień, Szymon z Cyreny. Pomimo że prawo nie przewidywało pomocy skazańcom, to kiedy żołnierze obawiali się, że prowadzony na śmierć nie będzie w stanie samodzielnie dojść do miejsca kaźni, brali kogoś z przechodniów do pomocy. Szymon z Cyreny niósł krzyż na stromej drodze, idąc za Chrystusem.

Stacja ta zlokalizowana jest na początku podejścia z Doliny Tyropeonu i wyznaczona na ścianie domu, który od XV–XVI wieku wskazywany jest jako miejsce domu Szymona Faryzeusza, a wyznacza ją wmurowany w ścianę tego domu kamień. Wgłębienie w kamieniu zgodnie z tradycją pochodzi od uderzenia krzyża. Kaplica dla piątej stacji została zbudowana przez franciszkanów około 1850 roku w miejscu dawnego klasztoru Synów św. Franciszka.

VI stacja Szósta stacja Drogi Krzyżowej (Tutaj Święta Weronika ociera twarz Panu Jezusowi) upamiętnia otarcie twarzy Jezusa z krwi i potu chustą zdjętą z głowy przez kobietę imieniem Weronika, która stała przed swoim domem. W następstwie na chuście odcisnął się wizerunek twarzy Jezusa, który jest przechowywany obecnie w katedrze w Jaén.

Stacja ta zlokalizowana jest na ścianie domu, który stoi zgodnie z tradycją w miejscu domu św. Weroniki i wyznaczona jest przez ułamek kolumny wmurowanej w jego ścianę. Kaplica dla szóstej stacji zlokalizowana jest w krypcie domu zakonu Małych sióstr Jezusa.

VII stacja Siódma stacja Drogi Krzyżowej (Tutaj Pan Jezus po raz drugi upada pod krzyżem) upamiętnia drugi upadek Chrystusa, zgodnie z tradycją spowodowany przypadkowym popchnięciem w bramie w drugim murze Jerozolimy.

Stacja ta zlokalizowana jest na skrzyżowaniu Via Dolorosa i suku Khan ez-Zeit. W tym miejscu w okresie istnienia Aelia Capitolina krzyżowała się cardo Maximus, główna ulica, z jedną z poprzecznych ulic Decumanus. Zgodnie XIII-wiecznymi źródłami w tym miejscu znajdowała się brama w murach Jerozolimy zwana Bramą Sądu, ponieważ podawano w niej do publicznej wiadomości wyroki sądowe. Franciszkanie weszli w posiadanie tego miejsca w 1875 roku. Kaplica dla siódmej stacji została zbudowana przez członków tego zakonu w 1894 roku i znajduje się w niej wysoka kolumna z czerwonego kamienia (pozostałość tetrapylonu z okresu Aelia Capitolina).

VIII stacja Ósma stacja Drogi Krzyżowej (Tutaj Pan Jezus pociesza płaczące nad nim niewiasty) upamiętnia słowa wypowiedziane do nieznanych Mu niewiast, które płakały nad jego losem.

Stacja ta zlokalizowana jest za skrzyżowaniem z Khan ez-Zeit i wyznacza ją kamień, wmurowany w ścianę klasztoru prawosławnego, na którym zlokalizowany jest krzyż łaciński oraz grecki skrótowiec IC XC NI KA (I[HCOY]C X[PICTO]C NIKA), w tłumaczeniu na polski „Jezus Chrystus zwyciężył”.

Po tej stacji przebieg Drogi Krzyżowej zostaje przerwany przez zbudowany w drugiej połowie XIX wieku klasztor prawosławny św. Charałampiusza.

IX stacja Dziewiąta stacja Drogi Krzyżowej (Tutaj Pan Jezus po raz trzeci upada pod krzyżem) upamiętnia trzeci upadek Chrystusa, który nastąpił zgodnie z tradycją u podnóża Golgoty.

Stacja ta, pierwotnie zlokalizowana na dziedzińcu bazyliki Grobu Świętego, była wyznaczona przez znajdującą się tam płytę z wyrytym na niej krzyżem. Obecnie wskazuje ją trzon kolumny, wmurowanej w ścianę patriarchatu Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego.

Dalsza droga przebiega przejściem przez klasztor koptyjski.

X stacja Dziesiąta stacja Drogi Krzyżowej (Tutaj Pan Jezus z szat obnażony) upamiętnia moment zdjęcia, a dokładniej zerwania, z poranionego Chrystusa szat – tuniki tkanej z góry na dół oraz płaszcza. Chociaż zgodnie ze zwyczajami rzymskimi skazany na krzyż powinien być całkowicie nagi, to zgodnie z prawem żydowskim skazańców okrywano chustą na biodrach, zasłaniającą miejsca intymne.

Stacja zwykle lokalizowana jest u szczytu schodów prowadzących na Kalwarię, przed zamkniętym (od 1187) wejściem do kaplicy Franków, rzadziej w samej kaplicy. Kaplicą dla dziesiątej stacji jest kaplica Franków, która aktualnie została udostępniona wiernym po remoncie.

XI stacja Jedenasta stacja Drogi Krzyżowej (Tutaj Pan Jezus okrutnie do krzyża przybity) upamiętnia moment przybicia Chrystusa do krzyża.

O dziewiątej rano, w trzeciej godzinie męki, Jezus został najprawdopodobniej przybity najpierw dwoma gwoździami przez dłonie (lub też przez nadgarstki, zgodnie ze ówczesnymi poglądami nadgarstki były uważane za część dłoni), następnie poprzeczna belka () została podniesiona na przeznaczone do jej zamocowania miejsce na osadzonej na stałe pionowej belce (). Po umocowaniu za pomocą lin poprzecznej belki rzymscy żołnierze przybili stopy Jezusa do pionowej belki, zgodnie z wczesną ikonografią, za pomocą jednego lub dwóch gwoździ. Całun Turyński przedstawia obraz stóp Chrystusa, które zostały przybite jedna na drugiej. Z jego prawej i lewej strony ukrzyżowano dwóch przestępców skazanych za przestępstwa pospolite. Pod krzyżem stali Jego Matka, Jan Apostoł, Maria Magdalena oraz Maria Kleofasowa.

Stacja ta zlokalizowana jest w łacińskiej kaplicy Przybicia do Krzyża zlokalizowanej bezpośrednio na Kalwarii, której ołtarz jest kaplicą jedenastej stacji. Srebrny ołtarz, ofiarowany w 1588 roku przez Ferdynanda I Medyceusza, został wykonany we Florencji.

XII stacja Dwunasta stacja Drogi Krzyżowej (Tutaj Pan Jezus umiera na krzyżu) upamiętnia moment śmierci Chrystusa na krzyżu.

Jezus około godziny trzeciej po południu, w dziewiątej godzinie męki, po głośnym wypowiedzeniu słów „Ojcze, w Twoje ręce powierzam ducha mojego”, oddał ducha. Aby upewnić się, że umarł, przebito Mu włócznią prawy bok, z którego natychmiast wypłynęła krew i woda.

Stacja ta zlokalizowana jest w greckiej kaplicy Ukrzyżowania, znajdującej się bezpośrednio na Kalwarii, której ołtarz jest kaplicą dwunastej stacji. Miejsce osadzenia Krzyża znajduje się pod ołtarzem i jest oznaczone srebrnym dyskiem z otworem w jego centralnej części, przez który można dotknąć skały Golgoty. Dwie czarne płyty, znajdujące się w odległości około 1,6 m od miejsca osadzenia Krzyża Prawdziwego, wyznaczają miejsce osadzenia krzyży złoczyńców.

XIII stacja Trzynasta stacja Drogi Krzyżowej (Tutaj Pan Jezus z krzyża zdjęty) upamiętnia zdjęcie ciała Chrystusa () z krzyża.

Józef z Arymatei udał się do Piłata i uzyskał zgodę na zdjęcie ciała z krzyża ze względu na zbliżające się święto Pesach.