Pomorze Szwedzkie (szw. Svenska Pommern) – posiadłość Korony Szwedzkiej od XVII do XIX w., położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Morza Bałtyckiego.
Po wojnach z Polską oraz w trakcie wojny trzydziestoletniej Szwecja przejęła kontrolę nad wieloma terytoriami położonymi na wybrzeżach Bałtyku. Po zawarciu traktatu westfalskiego w 1648 roku Pomorze Zachodnie na mocy dziesiątego artykułu pokoju westfalskiego, zawartego w Osnabrück zostało podzielone. Cesarz przekazał Koronie Szwedzkiej terytoria obejmujące całe Pomorze Przednie (Vorpommern) wraz z wyspą Rugią, w granicach ustalonych za panowania ostatnich książąt pomorskich. Ponadto Szwecja otrzymała na obszarze Pomorza Tylnego miasta Szczecin, Gartz, Dąbie, Goleniów oraz wyspę Wolin, wraz z odcinkiem Odry pomiędzy nimi, Zalewem Szczecińskim oraz trzema jego ujściami: Pianą, Świną i Dziwną. Przekazanie to obejmowało również przyległe po obu stronach tereny lądowe, od granic obszaru królewskiego aż po Morze Bałtyckie, przy czym szczegółowy przebieg granicy na wschodnim brzegu miał zostać ustalony w drodze porozumienia pomiędzy komisarzami królewskimi i elektorskimi. Margrabia-elektor Brandenburgii otrzymał Pomorze Tylne i biskupstwo kamieńskie (Kamień Pomorski).
Przebieg granicy Granica biegła od Schönfeldu ku , następnie wzdłuż jego brzegu, pomiędzy Damerow a Gryfinem, dalej do strumienia wypływającego z jeziora Gerlandsee, a stamtąd między Chlebowem i Starymi Brynkami aż do granicy pomiędzy Kluczem a Chlebowem, po czym prowadziła przez Puszczę Bukową między Bukowem i Klęskowo w kierunku Płoni. Następnie granica kierowała się ku dziesiejszemu osiedlu Rudnik (Hammermühle), przebiegała przez las Friedrichswalder (rezydencja myśliwska w Podlesiu), przekraczała rzekę Inę, omijała Marszewo i obszar należący do Goleniowa, dalej wzdłuż lasu Stepenißer Forst do Widzeńska, pomiędzy Żarnowem i Risnow, skąd w kierunku północnym dochodziła do jeziora Ostrowo, obejmowała Skarchowo, Miłachowo oraz Kamień Pomorski wraz z Trzebieszewem i Wrzosowem, a następnie pomiędzy Radawką i Łukęcinem dochodziła do Morza Bałtyckiego.
Pas graniczny, stosunkowo szeroki na południu, zwężał się na północ od rzeki Thue do około pół mili, ponownie rozszerzał się w rejonie Dąbia oraz Goeniowa, po czym biegł równolegle do linii brzegowej w szerokości od pół do jednej mili aż do morza. Dopiero po zakończeniu tych zewnętrznych ustaleń administracyjnych rząd szwedzki mógł przystąpić do porządkowania spraw wewnętrznych swojej części Pomorza, w szczególności do regulacji systemu podatkowego. Działania te napotkały jednak istotne trudności, związane z brakiem jednolitej i aktualnej ewidencji gruntów.
W 1679 () nastąpiła korekta granicy szwedzko-brandenburskiej. Wyspy Uznam i Wolin, a także miejscowości położone na prawym brzegu Odry zostały odstąpione Brandenburgii.
W 1721 wskutek uzgodnień pokoju w Nystad kończącego III wojnę północną sprzedała za 2 mln talarów Fryderykowi Wilhelmowi I królowi Prus Szczecin i okolice, zachowując jedynie fragment Pomorza Przedniego, który z kolei utraciła w 1815 na rzecz Prus, razem z Finlandią (na rzecz Rosji) w wyniku ustaleń kongresu wiedeńskiego, zyskując w zamian Norwegię.
Generalni gubernatorzy Pomorza Szwedzkiego 1633-? – 1641-1648 – Lennart Torstenson 1648-1650 – Carl Gustaf Wrangel 1650-1652 – 1652-? – 1679-1685 – Otto Wilhelm Königsmarck 1687-1698 – Nils Bielke 1698-1711 – 1713-1747 – 1748-1766 – 1766-1772 – 1776-1791 – 1792-1796 – Eric Ruuth 1796-1800 – 1800-1809 –
Zobacz też Pomorze Zachodnie Księstwo pomorskie
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Pomorze Przednie Kategoria:Historia Szwecji