thumb|right|Quaid na Texas Film Hall of Fame Awards 2009 left|thumb|Quaid podczas gry w golfa (2006) Dennis William Quaid (ur. 9 kwietnia 1954 w Houston) – amerykański aktor, reżyser, scenarzysta, producent filmowy, autor tekstów i kompozytor. Po raz pierwszy zwrócił na siebie uwagę w latach 80. XX wieku. Wystąpił w takich produkcjach jak Uciekać (1979), Pierwszy krok w kosmos (1983), Wielki luz (1986), Interkosmos (1987), Wielkie kule ognia (1989), Nie wierzcie bliźniaczkom (1998), Częstotliwość (2000), Traffic (2000), Pojutrze (2004), 8 części prawdy (2008) i Surferka z charakterem (2011). Za rolę w filmie Daleko od nieba (2002) został uhonorowany nagrodą Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych.
16 listopada 2005 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 7018 Hollywood Boulevard.
Życiorys Wczesne lata życia Urodził się w Houston w stanie Teksas w rodzinie baptystów jako syn agentki nieruchomości Juanity Bonniedale „Nity” (z domu Jordan) i elektryka Williama Rudy’ego Quaida (zm. 1987 na atak serca). Jest kuzynem Gene’a Autry’ego. Jego rodzina miała pochodzenie angielskie, irlandzkie i francuskie (Cajun).
Bardzo szybko postanowił pójść w ślady swego starszego brata Randy’ego (ur. 1950), który wybrał karierę aktorską. Jego rodzice rozstali się, gdy w latach 1972–1975 studiował dramat w Bellaire High School w Bellaire w Teksasie. Już jako piętnastolatek występował w kabarecie, a po uzyskaniu dyplomu na uniwersytecie w Houston, pojechał do brata, do Los Angeles. Uprawiał boks, był także popularnym imitatorem na estradzie nocnego klubu w hotelu Tidelands w Houston; parodiował m.in. Richarda Nixona, ówczesnego prezydenta Stanów Zjednoczonych.
Kariera
Zagrał małą rolę w komedii sensacyjnej Szalona mama (Crazy Mama, 1975), komediodramacie Co dalej? (Breaking Away, 1979) jako nastoletni rowerzysta, westernie Jeźdźcy (The Long Riders, 1980), w którym zagrał wraz z bratem, a potem w roli Freddiego Duplera w komediodramacie Cała noc (All Night Long, 1981), komedii Jaskiniowiec (Caveman, 1981) o przygodach wśród dinozaurów, w której wziął udział Ringo Starr, a także Shelley Long i Barbara Bach.
thumb|left|Od lewej: Stanley O’Toole, Dennis Quaid i Wolfgang Petersen (1984)
W dramacie fantastycznonaukowym Mój własny wróg (Enemy Mine, 1985) jako ziemski pilot nawiązuje przyjazny kontakt z przedstawicielem obcej cywilizacji. W przygodowej komedii fantastycznonaukowej Interkosmos (Innerspace, 1987) zagrał pilota, który poddany zostaje fantastycznemu eksperymentowi miniaturyzacji. Popularność zawdzięcza także uhonorowanej nagrodą na festiwalu filmowym w Valladolid (Hiszpania) i Independent Spirit Award roli detektywa Remy’ego McSwaina w stylowej historii kryminalnej Wielki luz (The Big Easy, 1987), rozgrywającej się w scenerii Nowego Orleanu, brutalnej i romantycznej jednocześnie, wypełnionej muzyką typu Cajun. Wcielił się w legendarnego gwiazdora rocka lat 50. Jerry’ego Lee Lewisa w biograficznym filmie muzycznym Wielkie kule ognia (Great Balls of Fire, 1989).
Do roli chorego na gruźlicę Doca Hollidaya w westernie Wyatt Earp (1994) schudł ponad 20 kilogramów i był tak słaby, że ledwo trzymał się na nogach. Rola odnoszącego sukcesy biznesmena, który żeni się, by ukryć swoją homoseksualną naturę, w melodramacie Daleko od nieba (Far from Heaven, 2002) przyniosła mu nagrodę krytyków filmowych w Nowym Jorku i Chicago, Online Film Critics Society (OFCS), Independent Spirit Award oraz nominację do nagrody Złotego Globu i Złotej Satelity. Po udziale w dramacie Traffic (2000) i dreszczowcu Pojutrze (The Day After Tomorrow, 2004) jako klimatolog Jack Hall, był odtwórcą roli 51-letniego człowieka obawiającego się o zepchnięcie na margines przez młodego kolegę z pracy w filmie W doborowym towarzystwie (In Good Company, 2004).
Był na okładkach „Vogue L’Uomo”, „Cowboys & Indians”, „The Advocate”, „Men’s Journal”, „Esquire”, „People”, „Vanity Fair”, „Interview” i „GQ”.
Życie prywatne Quaid wybrał święto dla każdego ze swoich trzech ślubów (Narodowe Święto Niepodległości, Walentynki, Dzień Dziękczynienia). 25 listopada 1978 zawarł związek małżeński z Pamelą J. Soles; zgodnie z modą młoda para osiedliła się w Montanie. 23 stycznia 1983 doszło do rozwodu. Był związany z aktorkami: Leą Thompson (1983) na planie filmu Szczęki 3 (Jaws 3-D) oraz Andie MacDowell (2001), z którą zagrał w filmie Kolacja z przyjaciółmi (Dinner with Friends).
14 lutego 1991 poślubił aktorkę Meg Ryan. Pod koniec lat 90. miał problemy z alkoholem i narkotykami. Meg Ryan pomogła mu przezwyciężyć problem uzależnienia od kokainy. Razem z Meg zagrał w trzech filmach: Interkosmos (Innerspace, 1987), Zmarły w chwili przybycia (D.O.A., 1988) i Krew z krwi, kość z kości (Flesh and Bone, 1993). Mają syna Jacka Henry’ego (ur. 24 kwietnia 1992). 16 czerwca 2001 Quaid i Meg Ryan rozwiedli się.
4 lipca 2004 ożenił się po raz trzeci z agentką nieruchomości Kimberly Buffington. Mają bliźniaki, syna Thomasa Boone i córkę Zoe Grace (ur. 8 listopada 2007). 27 kwietnia 2018 para rozwiodła się.
Wolny czas poświęcał swym pasjom – muzyce (komponował i występował z własnym zespołem Sharks, był dobrym gitarzystą i stworzył grupę Eclectics, która grała namiętną i rytmiczną muzykę Cajun), grze w golfa, lataniu (posiada licencję pilota, a swe umiejętności wykorzystał na planie filmu Lot Feniksa (Flight of the Phoenix, 2004).
2 czerwca 2020 ożenił się po raz czwarty z młodszą o 40 lat Laurą Savoie.
Religia Quaid jest chrześcijaninem. Wykonał chrześcijańską piosenkę „On My Way to Heaven” dedykowaną matce i zawartą w filmie Dotknij nieba (I Can Only Imagine, 2018), w którym zagrał.
Filmografia Scenariusz 2006: Shame On You
Reżyser 1998: Serce rodziny (Everything That Rises) 2006: Shame On You
Kompozytor 1987: Wielki luz (The Big Easy)
Aktor 1975: Szalona mama (Crazy Mama) jako Bellhop 1977: Nigdy nie obiecywałem ci ogrodu pełnego róż (I Never Promised You a Rose Garden) jako Shark, zawodnik baseballowy 1978: Our Winning Season jako Paul Fleishauer 1978: 30 września 1955 (September 30, 1955) jako Frank 1978: Seniorzy (The Seniors) jako Alan 1978: Are You in the House Alone? jako Phil 1978: Nasz zwycięski sezon (Our Winning Season) jako Paul Fleishauer 1979: Amateur Night at the Dixie Bar and Grill 1979: Uciekać (Breaking Away) jako Mike 1980: Straceńcy (The Long Riders) jako Ed Miller 1980: Gorp jako Mad Grossman 1981: Niepokorni (All Night Long) jako Freddie Dupler 1981: Noc, kiedy w Georgie zgasły światła (The Night the Lights Went Out in Georgia) jako Travis Child 1981: Bill jako Barry Morrow 1981: Jaskiniowiec (Caveman) jako Lar 1982: Johnny Belinda jako Kyle Hager 1983: Pierwszy krok w kosmos (The Right Stuff) jako Gordon Cooper 1983: Szczęki 3 (Jaws 3-D) jako Mike Brody 1983: Bill: On His Own jako Barry Morrow 1983: Twardziele (Tough Enough) jako Art Long 1984: Ucieczka w sen (Dreamscape) jako Alex Gardner 1985: Mój własny wróg (Enemy Mine) jako Willis Davidge 1987: Interkosmos (Innerspace) jako porucznik Tuck Pendleton 1987: Wielki luz (The Big Easy) jako Remy McSwain 1987: Podejrzany (Suspect) jako Eddie Sanger 1988: Zmarły w chwili przybycia (D.O.A.) jako Dexter Cornell 1988: Bożyszcze tłumów (Everybody’s All-American) jako Gavin Grey 1989: Wielkie kule ognia (Great Balls of Fire!) jako Jerry Lee Lewis 1990: Pocztówki znad krawędzi (Postcards from the Edge) jako Jack Faulkner 1990: Przyjdź zobaczyć raj (Come See the Paradise) jako Jack McGurn 1993: Blues tajniaków (Undercover Blues) jako Jeff Blue 1993: Krew z krwi, kość z kości (Flesh and Bone) jako Arlis Sweeney 1993: Piromani (Wilder Napalm) jako Wallace 1994: Wyatt Earp jako Doc Holliday 1995: Miłosna rozgrywka (Something to Talk About) jako Eddie Bichon 1996: Ostatni smok (Dragonheart) jako Bowen 1997: Śledztwo nad przepaścią (Switchback) jako Frank LaCrosse 1997: Brudny glina (Gang Related) jako William 1998: Nie wierzcie bliźniaczkom (The Parent Trap) jako Nick Parker 1998: Wybawca (Savior) jako Joshua Rose/Guy 1998: Serce rodziny (Everything That Rises) jako Jim Clay 1998: Gra w serca (Playing by Heart) jako Hugh 1999: Męska gra (Any Given Sunday) jako Jack Rooney, #19 1999: Przedsionek piekła (Purgatory) jako Doc Woods/Doc Holliday 2000: Częstotliwość (Frequency) jako Frank Sullivan 2000: Traffic jako Arnie Metzger 2001: Kolacja z przyjaciółmi (Dinner with Friends) jako Gabe 2002: Debiutant (The Rookie) jako Jimmy Morris 2002: Daleko od nieba (Far from Heaven) jako Frank Whitaker 2003: Cold Creek Manor jako Cooper Tilson 2004: Pojutrze (The Day After Tomorrow) jako profesor Jack Hall 2004: W doborowym towarzystwie (In Good Company) jako Dan Foreman 2004: Lot Feniksa (Flight of the Phoenix) jako Frank Towns 2004: Alamo (The Alamo) jako Sam Houston 2005: Yours, Mine and Ours jako Frank Beardsley 2006: Shame On You jako Spade Cooley 2006: Jak zostać gwiazdą (American Dreamz) jako prezydent Staton 2008: Recepta na szczęście jako Lawrence Wetherhold 2008: 8 części prawdy jako Barnes 2009: G.I. Joe: Czas Kobry (G.I.Joe: The Rise of Cobra) jako generał Hawk 2009: Horsemen – jeźdźcy Apokalipsy (Horsemen) jako detektyw Aidan Breslin 2009: Pandorum jako Payton 2010: Legion jako Bob Hanson 2010: Władcy świata (The Special Relationship) jako Bill Clinton 2011: Grabarz (Beneath the Darkness) jako Ely Vaughn 2012: Jak urodzić i nie zwariować jako Ramsey 2012: Bez względu na cenę jako Henry Whipple 2017: Był sobie pies (A Dog's Purpose) jako Ethan 2019: Natręt (The Intruder) jako Charlie Peck 2019: Był sobie pies 2 (A Dog's Journey) jako Ethan 2021: Urodzony mistrz (Born a Champion) jako Mason
Nagrody Rok Nagroda Kategoria Tytuł 1987 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Valladolid Najlepszy aktor pierwszoplanowy Wielki luz (1987) 1988 Independent Spirit Awards Najlepsza główna rola męska 2001 Nagroda Gildii Aktorów Ekranowych Wybitna kreacja obsady w filmie kinowym Traffic (2000) 2002 Nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych Najlepszy aktor drugoplanowyDaleko od nieba (2002) 2003 Independent Spirit Awards Najlepsza drugoplanowa rola męska 2016 Nagroda Towarzystwa Krytyków Filmowych Houston Nagroda za całokształt twórczości –
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykanie pochodzenia brytyjskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia francuskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia irlandzkiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy dubbingowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy kompozytorzy Kategoria:Amerykańscy piloci Kategoria:Amerykańscy producenci telewizyjni Kategoria:Amerykańscy reżyserzy telewizyjni Kategoria:Ludzie urodzeni w Houston Kategoria:Urodzeni w 1954