Wyższa liga ZSRR (ros. Высшая лига СССР, ukr. Вища ліга СРСР, biał. Вышэйшая ліга СССР) – najwyższa klasa rozgrywek o Mistrzostwo Związku Radzieckiego w piłce nożnej. W latach 20. i 30. o tytuł mistrzowski grały drużyny miast i republik. Mistrzostwa klubów były rozgrywane od 1936 do końca istnienia ZSRR w 1991. System rozgrywek zmieniał się na przestrzeni lat. Najczęściej turnieje o Mistrzostwo ZSRR toczyły się w formie rozgrywek ligowych (mecz i rewanż) w systemie wiosna-jesień.
Historia ligi W czasie istnienia ligi zmieniała się także jej nazwa. Nazwę Wysszaja Liga nadano jej w sezonie 1971. W latach 1936–1941 nosiła nazwę Grupa A, w 1945-1949 Pierwaja grupa SSSR, w latach 1950-1962 Klasa A SSRR (w niektórych sezonach także Klasa A1 lub Klasa A. Grupa 1), w 1963-1969 Pierwaja grupa A SSSR, a w 1970 Wysszaja Grupa A.
Do najbardziej utytułowanych klubów ligi należały Dynamo Kijów, Spartak Moskwa i Dinamo Moskwa. Najpopularniejszymi klubami, obok wyżej wymienionych, były CSKA Moskwa i Dinamo Tbilisi. Pierwszym zespołem, który zdobył 10 mistrzostw było Dinamo Moskwa w 1963 roku, a następnie Spartak w 1979 roku. Dynamo Kijów zdobył je w 1981 roku, ale potem wyprzedził wszystkich, zajmując pierwsze miejsce w ilości zdobytych mistrzostw (13-krotnie). , podczas gdy stronę rosyjską reprezentowały głównie kluby moskiewskie.
Tylko jedenaście klubów uczestniczyło w lidze przez więcej niż 30 sezonów, a prawie połowa z nich (5) to kluby z Moskwy. Tylko Dinamo Moskwa i Dynamo Kijów brały udział we wszystkich sezonach w lidze. Wśród innych znanych klubów są SKA Rostów nad Donem (wojskowa drużyna), Zenit Leningrad i Krylja Sowietow Kujbyszew. Ukraina też była często przedstawiana przez Szachtar Donieck (klub górniczy), później bardzo udanie występował Dnipro Dniepropietrowsk. Po reorganizacji ligi w ostatnich sezonach wzrosła liczba klubów ukraińskich. Wśród klubów z innych republik ZSRR, ligę często reprezentował co najmniej jeden klub z republik bałtyckich, azjatyckich, Kaukazu lub Białorusi. Wśród towarzystw sportowych radzieckich największe sukcesy zdobyły kluby Dynamo oraz Armii (CSKA/SKA), które były również ściśle związane ze stanem agencji egzekwowania.
Mistrzowie i pozostali medaliści
Statystyki Lp.KlubMiejsca na podiumZwycięskie sezony16px16px16px 1. Dynamo Kijów 13 11 3 1961, 1966, 1967, 1968, 1971, 1974, 1975, 1977, 1980, 1981, 1985, 1986, 19902. Spartak Moskwa 12 12 9 1936 (j), 1938, 1939, 1952, 1953, 1956, 1958, 1962, 1969, 1979, 1987, 19893. Dinamo Moskwa 11 11 5 1936 (w), 1937, 1940, 1945, 1949, 1954, 1955, 1957, 1959, 1963, 1976 (w)4. CSKA Moskwa 7 4 6 1946, 1947, 1948, 1950, 1951, 1970, 19915. Torpedo Moskwa 3 3 6 1960, 1965, 1976 (j)6. Dinamo Tbilisi 2 5 13 1964, 19787. Dnipro Dniepropetrowsk 2 2 2 1983, 19888. Ararat Erywań 1 2 0 19739. Dynamo Mińsk 1 0 3 19829. Zenit Leningrad 1 0 1 198410. Zoria Woroszyłowgrad 1 0 0 197210. Szachtar Donieck 0 2 2 11. SKA Rostów nad Donem 0 1 0 Łokomotiw Moskwa 0 1 0 13. Žalgiris Wilno 0 0 1 Czornomoreć Odessa 0 0 1 Neftianik Baku 0 0 1 Sierp i Mołot Moskwa 0 0 1
Zobacz też Barcragujn chumb – ekstraklasa armeńska Azərbaycan Premyer Liqası – ekstraklasa azerska Wyszejszaja liha – ekstraklasa białoruska Meistriliiga – ekstraklasa estońska Erownuli Liga – ekstraklasa gruzińska Priemjer Ligasy – ekstraklasa kazachska Top-Liga – ekstraklasa kirgiska A lyga – ekstraklasa litewska Virslīga – ekstraklasa łotewska Divizia Națională – ekstraklasa mołdawska Priemjer-Liga – ekstraklasa rosyjska Kahramonhoi Todżikiston – ekstraklasa tadżycka Ýokary Liga – ekstraklasa turkmeńska Premier-liha – ekstraklasa ukraińska Oʻzbekiston PFL – ekstraklasa uzbecka
Przypisy
Linki zewnętrzne Tabele końcowe na stronie RSSSF Statystyki na stronie KLISF
*