Andrzej Firlej herbu Lewart (ur. ok. 1583 – zm. 1649) – wojewoda sandomierski w 1649 roku, kasztelan bełski w latach 1638–1649, rotmistrz królewski od 1611 roku.
Syn Andrzeja Firleja i Barbary z Kozińskich księżnej Zbaraskiej, wdowy po Jerzym; wnuk Jana.
Wraz bratem Janem udał się pod opieką Salomona Neugebauera na studia do Europy ZachodniejSalomon Neugebauer w: Baza Biobibliograficzna Polskiego Towarzystwa Historycznego. Studiowali w Heidelbergu w latach 1601–1604, Bazylei w latach 1604-1606, Genewie w 1605 roku, Orleanie w 1606 roku, Paryżu w 1606 rokuMarcin Broniarczyk, Wykształcenie świeckich senatorów w Koronie za Władysława IV, w: Kwartalnik Historyczny, R. 119, nr 2 (2012), s. 276..
Był gorliwym wyznawcą kalwinizmu i właścicielem Kocka, gdzie spora część mieszkańców wyznawała kalwinizm. Tam utrzymywał razem z żoną szkołę kalwińską, oraz zbór. Jako spadkobierca Anny Hojskiej, fundatorki klasztoru poczajowskiego, w 1623 najechał go, obrabował cerkiew klasztorną i skradł ikonę Matki Bożej. W 1648 Kock uległ spaleniu przez Kozaków, a kościół przejęli katolicy. Firlej wybudował wtedy nowy, murowany budynek zboru, który pod patronatem jego żony istniał do jej śmierci w 1661 roku.
W początkach 1649 na sejmie koronacyjnym mianowany decyzją Jana Kazimierza wbrew oporom izby poselskej jednym z trzech regimentarzyPozostałymi byli Stanisław Lanckoroński (hetman) i Mikołaj Ostroróg. (Ludwik Kubala Jerzy Ossoliński Wydanie 2 poprawione i uzupełnione przez autora, Warszawa, Ossolineum 1924, s.342), czasowo zastępujących wziętych do niewoli hetmanów wielkiego Potockiego i polnego Kalinowskiego. W lipcu i sierpniu 1649 z królewskiej nominacji był dowódcą wojsk broniących Zbaraża w trakcie jego oblężenia. Po ugodzie zborowskiej wyprowadził wojsko ze Zbaraża na leże zimowe. Jesienią 1649 roku był wraz ze Stanisławem Lanckorońskim wyznaczony do komisji, której zadaniem była likwidacja długów wojskowych. Król Jan Kazimierz w uznaniu jego zasług mianował go wojewodą sandomierskim po Władysławie Dominiku Zasławskim, który zwolnił ten urząd zostając wojewodą krakowskim.
Jego kazanie pogrzebowe wygłosił i opublikował pastor Krzysztof Padlewski pt. Tumulus heroicus).
Zobacz też Chorągiew piechoty koronnej Andrzeja Firleja Chorągiew husarska koronna Andrzeja Firleja
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Genewskiego Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Paryskiego Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Bazylei Kategoria:Ludzie związani z Uniwersytetem w Heidelbergu Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Orleanie Andrzej (wojewoda) Kategoria:Kasztelanowie bełscy Kategoria:Regimentarze wojsk koronnych Kategoria:Rotmistrzowie królewscy Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Władysława IV Wazy Kategoria:Szlachta kalwińska w Polsce (I Rzeczpospolita) Kategoria:Uczestnicy walk powstania Chmielnickiego (strona polska) Kategoria:Urodzeni w XVI wieku Kategoria:Wojewodowie sandomierscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w 1649