200px|mały|prawo|Kość miedniczna u człowieka Kość miedniczna (, ) – parzysta kość wchodząca w skład obręczy kończyny dolnej lub tylnej. Kości miedniczne łączą się z sobą w części przedniej za pomocą spojenia łonowego, w części tylnej łączą się z kością krzyżową. Dwie kości miedniczne i kość krzyżowa tworzą miednicę (łac. pelvis).

Każda z kości miednicznych składa się z: kości biodrowej (łac. os ilium) kości kulszowej (łac. os ischii) kości łonowej (łac. os pubis).

thumb|200px|Zewnętrzna powierzchnia kości miednicznej thumb|200px|Wewnętrzna powierzchnia kości miednicznej Kość miedniczna zwierząt kręgowych jest silnie wykształcona, co związane jest z koniecznością dźwigania większości ciała oraz przez to, że stanowi połączenie z kośćmi kończyny tylnej (dolnej), która jest elementem napędowym zwierzęcia. Jest silnie złączone z kręgosłupem. W czasie embriogenezy przechodzi stadium chrzęstne. W obrębie tej kości znajduje się panewka stawowa (łac. acetabulum) dla głowy kości udowej. W kierunku dogrzbietowym od wspomnianej panewki znajduje się wyrostek biodrowy (łac. processus iliacus). W okolicy kości łonowej znajduje się otwór zasłonowy (łac. foramen obturatorium).

Wszystkie kości wchodzące w skład kości miednicznej biorą udział w wytworzeniu panewki. Panewka jest głębokim kubkowatym dołem. Jest u dołu przerwana przez wcięcie panewki, które prowadzi do dołu panewki znajdującego się w jej dnie. Do brzegu panewki, który stanowi obwodową wargę powierzchni księżycowatej przyczepia się obrąbek panewki, który ponad wcięciem panewki wytwarza więzadło poprzeczne panewki. Powierzchnie księżycowate stanowią powierzchnie stawowe w stawie biodrowym.

Kości miedniczne są słabo wykształcone u ryb, dobrze skostniałe pojawiają się u płazów meandrowców, u których łączyły się z jednym kręgiem krzyżowym. Podobną miednicę, ale mniej skostniałą mają współczesne płazy ogoniaste – część łonowa może w ogóle nie kostnieć. U niektórych gatunków występuje tzw. wyrostek przedłonowy (łac. epipubis). U płazów bezogonowych kości biodrowe są wydłużone, a pozostałe elementy są zredukowane i są kształtu owalnego. U płazów beznogich miednica nie występuje. W porównaniu do miednicy meandrowców podobną budowę wykazywały także najstarsze gady – z tą różnicą, że była ona silniej połączona z kręgosłupem. U synapsydów pojawia się po raz pierwszy otwór zasłonięty. U gadów współczesnych miednica utworzona jest z drobnych, wydłużonych trzech kości. U gadów o zredukowanych kończynach zanika także miednica z wyjątkiem dusicieli, u których jest narządem szczątkowym. U ptaków kość biodrowa jest silnie rozwinięta i na długim odcinku silnie łączy się z kręgosłupem. Kości biodrowe ssaków rozbudowane są silnie ku przodowi. U ssaków wodnych ulegają redukcji.

Kość miednicza człowieka Fizjologiczne typy miednicy kobiecejMichał Troszyński: Położnictwo. Ćwiczenia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009.: typ ginekoidalny (kobiecy) typ androidalny (męski) typ antropoidalny (człekokształtny) typ platypeloidalny (płaski) typ asymetryczny typy pośrednie

Zobacz też dinozaury gadziomiedniczne dinozaury ptasiomiedniczne układ kostny układ mięśniowy mięsień pośladkowy wielki mięsień pośladkowy średni mięsień pośladkowy mały mięsień naprężacz powięzi szerokiej mięsień gruszkowaty otwór kulszowy większy otwór kulszowy mniejszy oś miednicy złamanie miednicy

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Anatomia miednicy Kategoria:Układ kostny Kategoria:Kości kończyny dolnej