Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną – debiutancka powieść Doroty Masłowskiej wydana w 2002 roku, opowiadająca o relacjach dresiarza „Silnego” z kobietami. Książka spotkała się z szerokim zainteresowaniem w polskim środowisku literackim.

Opis powieści Akcja powieści toczy się w mieście położonym blisko morza. Książka opowiada o dresiarzu Andrzeju „Silnym” Robakowskim i jego relacjach z kobietami. Z jego perspektywy jest prowadzona narracja. Powieść rozpoczyna się od rozpadu jego związku z Magdą. Będąc w osiedlowym barze, Silny dowiaduje się, że na mieście miała wybuchnąć wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną oraz że Magda go rzuca. Wędrując po mieście, spotyka się z różnymi kobietami: Andżelą, Nataszą i Alą. Silny, nie mogąc poradzić sobie ze swoimi problemami, ucieka się do alkoholu i amfetaminy.

Ostatnią poznaną przez Silnego kobietą jest policyjna protokolantka Dorota Masłoska, będąca jednocześnie alter ego autorki powieści. Masłoska prowadzi przesłuchanie Silnego po tym, jak ten wraz z „Lewym” zostali aresztowani po festynie z okazji Dnia bez Ruska. Silny początkowo próbuje uwieść Masłoską, jednak dochodzi do wniosku, że z urzędniczką policyjną musi być w jakiś sposób spokrewniony. Widząc, że Masłoska pod wpływem szału tworzy świat, w którym żyje, zaczyna bać się protokolantki. Po wyjściu z komisariatu uderza głową w mur, po czym trafia do szpitala. Po odzyskaniu przytomności rozmawia z Nataszą i Andżelą, które przyszły go odwiedzić w szpitalu. Będąc hospitalizowanym, ponownie rozmawia z Masłoską, która przy Silnym uczy się do matury poprawkowej. Masłoska, która zostaje pozbawiona języka, pozbawia życia Silnego, odłączając go od aparatury podtrzymującej życie i przejmując jego język. Po zabójstwie narrację nad powieścią przejmuje Masłoska.

Język, którym posługują się bohaterowie powieści, pełen jest błędów językowych, wulgaryzmów i nieskładnych zdań. Mowa bohaterów jest jednocześnie bezpośrednia, wolna od snobizmu, hipokryzji i poprawności politycznej. W slangu dostrzegalne są zapożyczenia z programów telewizyjnych, czasopism i propagandy politycznej. Bohaterowie książki są podatni na ksenofobię, homofobię i mizoginizm, nie są uodpornieni na manipulację ze strony polityków. Bohaterowie nie ufają zarówno „Ruskim”, jak i światu zachodniemu. Symbolem nienawiści do obcych są tytułowi, bliżej nieokreśleni „Ruscy”. Obecne w powieści sprzeczne światopoglądy stanowią próbę znalezienia swojego „ja” przez bohaterów książki.

Okoliczności powstania powieści Według obiegowej opinii Wojna polsko-ruska pod flagą biało czerwoną została napisana w ciągu miesiąca, gdy Masłowska przygotowywała się do egzaminu maturalnego. Prace nad powieścią rozpoczęły się 1 maja 2002 roku. Tytuł powieści został zapożyczony. W wywiadzie dla „Polityki” Masłowska opowiedziała, że podczas pobytu w jednym z wejherowskich pubów rozmawiała z pewnym chłopakiem, który opowiadał jej o spotkaniu ze skinem, który stwierdził, że właśnie toczy się wojna polska-ruska pod flagą biało-czerwoną.

Książka została wydana w sierpniu 2002 roku w wydawnictwie „Lampa i Iskra Boża” należącym do Pawła Dunina-Wąsowicza. Masłowska i Dunin-Wąsowicz po raz pierwszy spotkali się przed majem 2002 roku. Przed wydaniem Wojny polsko-ruskiej „Lampa i Iskra Boża” wydały pierwsze utwory Masłowskiej. W pierwszych dniach maja 2002 roku Masłowska przesłała do Dunina-Wąsowicza pierwsze fragmenty Wojny polsko-ruskiej. Wydawca zafascynowany komizmem powieści zachęcił Masłowską do kontynuowania prac. Nadsyłane fragmenty Dunin-Wąsowicz prezentował znajomym. Pracę nad powieścią ukończono pod koniec czerwca 2002 roku. Dunin-Wąsowicz jako redaktor nie dokonał gruntownych zmian, przekonując autorkę wyłącznie do zmiany kilku akapitów na początku i końcu powieści. W momencie wydania książka była reklamowana hasłem Pierwsza w Polsce powieść dresiarska.

Odbiór Powieść odniosła sukces komercyjny. Do końca 2002 roku sprzedano ok. 40 tys. egzemplarzy książki. Kolejne wydania ukazały się w latach: 2007, 2009 i 2013.

Książka spotkała się z szerokim odzewem oraz wzbudziła kontrowersje. Jerzy Pilch na łamach „Polityki” napisał, że wydanie powieści stanowiło wydarzenie literackie. Docenił u Masłowskiej dojrzałość pisarską, pokreślił również jej zdolność do rozpruwania, nicowania, rozbijania na miazgę języka i tworzenia z tej miazgi języka swoistego. W tygodniku „Nie” ukazała się nieprzychylna recenzja powieści, a redaktor naczelny czasopisma – Jerzy Urban – bezskutecznie próbował przekonać Masłowską do współpracy. Marta Sawicka na łamach tygodnika „Wprost” skrytykowała tzw. salon warszawski, który wyraził zachwyt nad książką. W jednej z recenzji opublikowanej w „Tygodniku Powszechnym” uznano, że zainteresowanie powieścią szybko minie.

Autorka początkowo cieszyła się z dużego zainteresowania jej powieścią. Po czasie uznała, że popularność książce zaszkodziła, ponieważ adresatami książki jest ograniczona grupa czytelników, której nie przeszkadzają wulgarność, afabularność i specyficzne poczucie humoru.

W 2003 roku Dorota Masłowska otrzymała za książkę Paszport „Polityki”. W uzasadnieniu podkreślono, że nagroda została przyznana za oryginalne spojrzenie na polską rzeczywistość oraz twórcze wykorzystanie języka pospolitego. Decyzja o przyznaniu pisarce nagrody spotkała się z mieszanymi uczuciami ze strony redakcji tygodnika. Swoją krytykę publicznie wyraził Ludwik Stomma w jednym ze swoich felietonów. Ponadto książka była nominowana do Nagrody Literackiej „Nike”.

Sukces Masłowskiej przyczynił się do zwiększenia zainteresowania pisarzami, którzy akcje swoich powieści osadzali w czasach współczesnych, m.in.: Agnieszką Drotkiewicz, Małgorzatą Rejmer, Mirosławem Nahaczem i Jakubem Żulczykiem.

Książka została przetłumaczona na następujące języki: angielski (Snow White and Russian Red – wyd. amerykańskie z 2005, White and Red – wyd. brytyjskie z 2005), czeski, francuski, hiszpański, niderlandzki, niemiecki, rosyjski, słowacki, węgierski i włoski (Prendi tutto, 2004).

Powieść została zekranizowana w 2009 roku przez Xawerego Żuławskiego. W rolę Silnego wcielił się Borys Szyc. Wcześniej nad ekranizacją pracował Jan Jakub Kolski, który później wycofał się z planów. W tym samym roku ukazał się także audiobook czytany przez Grzegorza Przybyła.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Polskie powieści obyczajowe Kategoria:Powieści z 2002 Kategoria:Powieści Doroty Masłowskiej