mały|Województwo kaliskie w II połowie XVI wieku Województwo kaliskie () – województwo Korony Królestwa Polskiego istniejące w latach 1314–1793, posiadające stolicę w Kaliszu, a do 1768 największe województwo prowincji wielkopolskiej.
Województwo kaliskie dzieliło się wtedy na 6 powiatów. Siedzibą wojewody był Kalisz, natomiast sejmiki ziemskie odbywały się w Środzie (obecnie Środa Wielkopolska). Województwo kaliskie wspólnie z województwem poznańskim, obierały starostę generalnego Wielkopolski.
Herbem województwa kaliskiego była głowa tura w koronie z pierścieniem w nozdrzach na tle biało-czerwonej szachownicy.
Terytorium
+ Powiaty województwa kaliskiego według Adolfa Pawińskiego Powiat Powierzchnia w mil² Powierzchnia w km² powiat kaliski 60,27 3318,82 powiat gnieźnieński 50,89 2802,51 powiat kcyński 42,93 2364,38 powiat nakielski 56,35 3103,02 powiat koniński 39,34 2166,69 powiat pyzdrski 50,27 2768,20 Razem (województwo) Σ 300,05 16523,21
Miasta grodowe w województwie kaliskim to: Kalisz, Gniezno, Konin, Kcynia, Nakło, Pyzdry, Złotów.
Znaczniejsze miasta
Kalisz – miasto stołeczne, Gniezno, Mogilno – opactwo benedyktyńskie, Trzemeszno – opactwo kanoników regularnych św. Augustyna, Ląd i Wągrowiec – opactwo cysterskie.
Urzędy Sejmiki województwa kaliskiego zbierały się w Środzie, w kolegiacie Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej (razem z województwem poznańskim). W województwie kaliskim zbierał się również wielkopolski sejmik generalny w Kole, w klasztorze bernardynów przy kościele Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny.
Posiadało 8 senatorów w tym 4 większych tzw. krzesłowych i 4 mniejszych (drążkowych). Senatorami krzesłowymi byli arcybiskup gnieźnieński, wojewoda kaliski, kasztelan kaliski i kasztelan gnieźnieński. Senatorowie drążkowi to kasztelanowie: lądzki, nakielski, biechowski oraz kamieński.
Wojewoda kaliski urzędował na Zamku Królewskim w Kaliszu.
Powiaty (do 1768): kaliski, Kalisz koniński, Konin pyzdrski, Pyzdry gnieźnieński, Gniezno kcyński, Kcynia nakielski, Nakło
Powiaty (po 1768): kaliski, Kalisz koniński, Konin pyzdrski, Pyzdry
Zobacz też Kaliskie
Przypisy
Bibliografia Gloger Z., Geografia historyczna ziem dawnej Polski, Kraków 1903; rozdział: Województwo Kaliskie i Gnieźnieńskie
Linki zewnętrzne Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000 (mapa kartograficzna I Rzeczypospolitej z II połowy XVI wieku), autorzy, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin: Atlas Fontium: (1) https://atlasfontium.pl/index.php?article=corona (mapa i indeks do pobrania); (2) http://hgisb.kul.lublin.pl/azm/pmapper-4.2.0/map_default.phtml?config=korona&language=pl&resetsession=ALL Stan Wielkopolski tuż po rozbiorach (mapa Gilly’ego: zabór pruski pod koniec XVIII w.): https://terrasiradiensis.jimdofree.com/mapy/mapa-gilly-ego/
Kategoria:Historia Kalisza (I Rzeczpospolita)