Ivan Vidav (ur. 17 stycznia 1918 koło Triestu, zm. 6 października 2015 w Lublanie) – słoweński i jugosłowiański matematyk.
Życiorys Urodził się 17 stycznia 1918 roku we wsi Opcine niedaleko Triestu. Choć wówczas był to teren Austro-Węgier, to niedługo później wioska znalazła się pod panowaniem Królestwa Włoch. Był najmłodszym z czterech synów rolnika Ivana Vidava i jego żony Josipiny Sosič. Ivan miał również przyrodnią siostrę, starszą od niego o czternaście lat.
W 1920 roku rodzina Vidavów przeniosła się do Krčevinia w okolice Mariboru w Jugosławii. W latach 1929–1937 uczęszczał do gimnazjum w Mariborze. W tym czasie jego rodzina była w trudnej sytuacji finansowej związanej ze światowym kryzysem gospodarczym. W starszych klasach udzielał korepetycji z matematyki, aby się utrzymać, a zarobione pieniądze pozwalały mu także wspierać finansowo rodzinę.
W 1937 roku rozpoczął studia matematyczne na Uniwersytecie Lublańskim, gdzie jego nauczycielem był Josip Plemelj. Plemelj dostrzegł jego talent matematyczny i zachęcał go do pracy naukowej. W 1940 roku, jeszcze jako student, Vidav rozwiązał otwarty problem dotyczący równań różniczkowych, przedstawiony wcześniej przez Plemlja podczas wykładu, a Plemelj zachwycał się dojrzałością publikacji przedstawiającej rozwiązanie. W 1941 roku ukończył studia i w tym samym roku uzyskał stopień doktora. W latach 1941–1942 studiował w Rzymie.
Jeszcze w trakcie II wojny światowej powrócił na Uniwersytet Lublański, gdzie w 1943 roku został adiunktem, w 1949 roku profesorem nadzwyczajnym, a w 1953 roku profesorem zwyczajnym. Formalnie przeszedł na emeryturę w 1986 roku, jednak do 2006 roku nadal publikował artykuły z dziedziny matematyki, głównie w słoweńskich czasopismach, z których część miała charakter popularnonaukowy.
Od 1958 roku był członkiem korespondentem Słoweńskiej Akademii Nauk i Sztuki (SAZU), a od 1962 roku członkiem zwyczajnym. Od momentu powstania działał w . Był również jego przewodniczącym, a na emeryturze, w 1988 roku, został jego honorowym członkiem. 3 grudnia 1997 roku, na wniosek senatu wydziału matematyki i fizyki UL, otrzymał tytuł doktora honoris causa.
W swoich pracach badał równania różniczkowe, analizę funkcjonalną, algebrę, a później również teorię liczb i geometrię. Jego dorobek naukowy obejmuje ponad 90 publikacji naukowych, które do 1998 roku doczekały się ponad 200 cytowań. Publikował m.in. w „Acta Mathematica”, „” oraz „”. Jako wykładowca na UL był promotorem ponad 80 prac dyplomowych, 14 prac magisterskich oraz 16 rozpraw doktorskich.
Badał m.in. C*-algebry i ich związek z algebrami Banacha. W wyniku swoich badań sformułował kryterium pozwalające rozpoznać, które algebry Banacha są C*-algebrami. Wynik ten jest obecnie znany jako twierdzenie Vidava–Palmera. Drugi człon nazwy pochodzi od brytyjskiego matematyka , który kilkanaście lat później uogólnił to twierdzenie, usuwając część jego pierwotnych założeń.
Był również autorem podręczników, w szczególności do matematyki wyższej: I oraz II, za które otrzymał Nagrodę Prešerena i które oparł na wykładach Plemelja, swojego mentora. Później wydał również trzytomowy cykl I–III, oparty już na własnych wykładach.
Zmarł 6 października 2015 roku w Lublanie. Został pochowany na Cmentarzu Žale.
Odznaczenia i wyróżnienia 1952 – za pracę Matematyka wyższa (), część I i II. 1970 albo 1971 – Nagroda Kidriča za prace z zakresu zastosowania analizy funkcjonalnej w teorii transportu neutronów. 1980 labo 1981 – Nagroda AVNOJ. 1992 – (). 2008 – Złoty order za zasługi () za wyjątkowy wkład w rozwój nauki i edukacji w Słowenii.
Przypisy
Kategoria:Jugosłowiańscy matematycy Kategoria:Odznaczeni słoweńskimi odznaczeniami Kategoria:Słoweńscy matematycy XX wieku Kategoria:Słoweńscy matematycy XXI wieku Kategoria:Urodzeni w 1918 Kategoria:Zmarli w 2015