Helena Grossówna (ur. 25 listopada 1904 w Toruniu, zm. 1 lipca 1994 w Warszawie) – polska tancerka, aktorka teatralna i filmowa.
Życiorys mały|Oryginalna lokalizacja budynku przy ul. PCK 30 w Toruniu, w którym mieszkała Helena Grossówna thumb|Helena Grossówna i Wojciech Ruszkowski w Przygodzie w Grand Hotelu thumb|Helena Grossówna w 1946 Była córką Niemca Leonarda Grossa (rzeźnika) i Walerii z domu Winiawskiej. Ukończyła szkołę baletową w Toruniu. Po debiucie scenicznym w 1926 kształciła się i występowała we Włoszech i Francji. Po powrocie do kraju grała m.in. w poznańskim Teatrze Nowym i warszawskich Qui Pro Quo, Małym, Wielkiej Rewii i Cyruliku Warszawskim. W filmie debiutowała w 1935. Do 1939 uchodziła za ulubienicę publiczności w Polsce.
Podczas okupacji była kelnerką. Występowała w teatrzyku Na Antresoli. Występowała od czasu do czasu również w oficjalnych teatrach. Była jednocześnie oficerem AK. W stopniu porucznika dowodziła podczas powstania warszawskiego oddziałem kobiecym w ramach batalionu „Sokół” (pseudonim „Bystra”Jan Lissowski, Jerzy Szanser, Marek Werner: Batalion „Sokół” w Powstaniu Warszawskim (Śródmieście Południe), wyd. Łośgraf. .). Po kapitulacji powstania więziona w obozie jenieckim Gross-Lübars, a następnie w stalagu w Oberlangen, który wyzwoliła 1 Dywizja Pancerna generała Maczka – służył w niej przyszły mąż Heleny – Tadeusz Cieśliński. Wróciła do kraju i od 1948 związała się z warszawskim teatrem „Syrena”. W 1964 przeszła na emeryturę.
Zmarła 1 lipca 1994 w Warszawie. Została pochowana na cmentarzu w Zerzniu.
Życie prywatne Jej pierwszym mężem był Jan Gierszal, za którego wyszła 14 lipca 1928. Drugim mężem był Tadeusz Cieśliński, z którym miała syna Michała. Pod koniec lat 30. związała się z piosenkarzem Tadeuszem Jasłowskim, z którym była aż do jego śmierci w 1940Marek Teler – Amantki II Rzeczypospolitej, Ożarów Mazowiecki 2024, s. 159..
Upamiętnienie W 2013 Poczta Polska wyemitowała zaprojektowany przez Marzannę Dąbrowską upamiętniający Helenę Grossównę znaczek pocztowy o nominale 1,60 zł należący do serii „Ludzie kina i teatru”.
10 grudnia 2016 decyzją Rady Miasta Torunia (z 27 października 2016) na wniosek dr. Krzysztofa Trojanowskiego Helena Grossówna została patronką nowego ronda przy ul. Kościuszki w Toruniu. W tym samym dniu odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy pamiątkowej na Szkole Podstawowej nr 6 przy ul. Łąkowej, do której uczęszczała Helena Grossówna. Tablica, ufundowana przez organizatorów Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Toffifest, została przeniesiona ze zlikwidowanego „Naszego Kina” w centrum miasta.
W 2019 ukazał się komiks pt. Helena Grossówna. Nigdy nie trać nadziei wg scenariusza Macieja Jasińskiego z rysunkami Jacka Michalskiego i przedmową dra Krzysztofa Trojanowskiego ().
Jej imię nosi toruński tramwaj Pesa Swing o numerze 323.
Przedstawienia teatralne i rewie 1935 – Przygoda w Grand Hotelu, „Wielka rewia” 1935 – Kawiarenka, „Wielka rewia” 1936 – Cabaretissimo, Cyrulik Warszawski 1936 – Król pod parasolem, „Cyrulik Warszawski” 1936 – Ogród rozkoszy, „Cyrulik Warszawski” 1937 – Jaś u raju bram, „Cyrulik Warszawski” 1937 – Dla ciebie, Warszawo, „Wielka rewia” 1939 – Skąd swąd, Qui Pro Quo
Filmografia thumb|Helena Grossówna w filmie Paweł i Gaweł (1938) 1935: Kochaj tylko mnie 1936: Dodek na froncie 1936: Mały marynarz 1936: Dwa dni w raju 1936: Straszny dwór 1936: Tajemnica panny Brinx 1937: Parada Warszawy 1937: Dyplomatyczna żona 1937: Piętro wyżej 1938: Robert i Bertrand 1938: Królowa przedmieścia 1938: Szczęśliwa trzynastka 1938: Paweł i Gaweł 1938: Zapomniana melodia 1938: Florian 1939: Włóczęgi 1939: Uwaga szpieg (planowany) 1939: Szalona Janka (planowany) 1939: Moja mama to ja (planowany) 1939: Testament profesora Wilczura 1960: Kolorowe pończochy 1962: O dwóch takich, co ukradli księżyc 1962: Mój stary 1963: Zbrodniarz i panna 1965: Niekochana 1965: Podziemny front – pani Zofia, matka Ryśka (odc. 3) 1967: To jest twój nowy syn 1970: Pan Dodek
Odznaczenia Krzyż Walecznych Krzyż Zasługi z Mieczami (1943) Medal za Warszawę 1939–1945 (1964) Krzyż Partyzancki (1965) Warszawski Krzyż Powstańczy (1982) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1982)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
http://www.1944.pl/historia/powstancze-biogramy/Helena_Grossowna/ – biogram w Muzeum Powstania Warszawskiego
Helena Grossówna w bazie Akademia Polskiego Filmu Helena_Grossówna na zdjęciach w bibliotece Polona
Kategoria:Aktorki związane z Poznaniem Kategoria:Aktorzy i aktorki teatrów warszawskich Kategoria:Aktorzy i aktorki Teatru Nowego w Poznaniu Kategoria:Artyści związani z Toruniem Kategoria:Jeńcy Stalagu VI C Oberlangen Kategoria:Jeńcy Stalagu X B Sandbostel Kategoria:Kobiety – powstańcy warszawscy Kategoria:Ludzie urodzeni w Toruniu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu parafialnym w Zerzeniu w Warszawie Kategoria:Polacy pochodzenia niemieckiego Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Polskie tancerki Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Zmarli w 1994