Instrukcja maskująca (nazywana również instrukcją decepcyjną) – metoda badań społecznych polegająca na niepełnym lub błędnym poinformowaniu osób uczestniczących w eksperymencie o jego celu, przebiegu oraz udziale i statusie osób współpracujących z badaczem.
Cel Zastosowanie instrukcji maskującej zwiększa realizm psychologiczny sytuacji eksperymentalnej. Informowanie o celu badania wpływa na zachowanie uczestników, ponieważ skupiają się oni na badanych zachowaniach, przez co nie zachowują się w sposób naturalny.
Według standardów Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego procedur tego typu należy unikać, stosując je jedynie, kiedy niemożliwe jest uzyskanie celu badania w inny sposób, jest natomiast całkowicie niedopuszczalne, jeśli w badaniu może pojawić się intensywne cierpienie emocjonalne lub cierpienie fizyczne.
Krytyka Podawanie nieprawdziwego celu badania może być odbierane jako uprzedmiotowienie, a osoby uczestniczące w badaniu mogą czuć się manipulowane i wykorzystane. Brak pełnych informacji w trakcie badania może nasilać lęk i wpływać na przebieg badania. Przy wyborze metody badania należy uwzględnić zarówno wartość metodologiczną, jak i jej wpływ na komfort i samopoczucie osób badanych.
Osoby badane nie zachowują się w sposób całkowicie uległy, a także nie są łatwowierne, przez co mogą próbować domyślić się rzeczywistych celów i oczekiwań badacza lub działać na jego przekór. W metodyce należy uwzględnić te postawy, a podawane informacje uczestnikom badania muszą być spójne i wiarygodne.
Przykłady Instrukcja maskująca używana jest powszechnie w eksperymentach psychologii społecznej. Poniżej zostały przedstawione przykłady badań, w jakich została użyta. +EksperymentDecepcjaCel badaniaŹródłoEksperyment MilgramaUczestnicy byli przekonani, że celem jest badanie wpływu kar na pamięć. „Nauczyciele” byli przekonani, że rażą „uczniów” prądem.Badanie posłuszeństwa wobec autoryterówEksperyment AschaWykorzystanie aktorów udających ochotnikówBadanie motywu konformizmu
Przypisy
Bibliografia
Jerzmanowska A., Empatia oraz decentracja interpersonalna a radykalność postaw społecznych, „Psychologia Społeczna”, VIII (24), 2013, s. 67–79, ISSN 1896-1800 [dostęp 2023-07-20] (pol.).
Kategoria:Metody badań społecznych