thumb|Widok na stadion baseballowy. Na pierwszym planie widoczna jest tzw. baza domowa thumb|Sędzia, łapacz i pałkarz (kolejno) w obszarze bazy domowej Baseball, bejsbol (dosł. ) – sportowa gra zespołowa, szczególnie popularna w Ameryce Północnej i Południowej oraz w Azji Wschodniej.
W trakcie gry bejsbolowej zawodnicy drużyn naprzemiennie odbijają rzucaną przez przeciwnika piłkę za pomocą specjalnego kija, a następnie w celu uzyskania punktów starają się obiec cztery bazy, podczas gdy drużyna przeciwna próbuje im to uniemożliwić poprzez złapanie uderzonej piłki w locie, dotknięcie piłką biegacza lub dostarczenie piłki do bazy, nim ten do niej dobiegnie.
Historia baseballu Pochodzenie baseballu jest niejasne. Ciągle trwają spory, która z wcześniejszych gier mogła dać początek temu sportowi.
Baseball jest podobny do staroangielskiej gry zwanej rounders, w którą grano w Ameryce w XVIII wieku. Zmieniające się stopniowo zasady gry spisano po raz pierwszy w roku 1845. W tym samym roku powstał w Nowym Jorku klub the Knickerbockers, w którym grano w baseball. Zasady i przepisy gry zostały skodyfikowane przez Alexandra Cartwrighta. Przepisy te w wielu punktach jeszcze odbiegały od współczesnych, lecz podstawowe zasady pozostały niezmienne.
W drugiej połowie lat osiemdziesiątych XIX wieku baseball nabierał popularności, by stać się jedną z najpopularniejszych gier rekreacyjnych klasy średniej w USA. Już w czasie wojny secesyjnej mecze baseballowe były rozgrywane w obozach obu armii. Wzrost popularności gry spowodował powstanie jej profesjonalnej odmiany. Już od początku lat siedemdziesiątych XIX wieku istniało w USA dziesięć profesjonalnych drużyn zgrupowanych w lidze zawodowej.
W 1876 została utworzona National League of Professional Base Ball Clubs, będącą pierwszą organizacją regulującą zasady zawierania kontraktów pomiędzy drużynami a graczami zawodowymi. Organizowała ona także rozgrywki ligowe oraz walczyła z hazardowymi zakładami o wyniki gier, które powodowały zjawisko korupcji (sprzedawania meczów) w baseballu zawodowym. Jednocześnie drużyny zawarły nieformalną umowę zakazującą zatrudniania Afroamerykanów jako zawodników. W istocie jednak ta zasada była łamana przez wiele klubów, a czarnoskórzy zawodnicy wpisywani byli na listy jako Indianie lub mieszkańcy Karaibów. Praktyki tej zaprzestano dopiero w 1947, od kiedy zaczęto otwarcie zawierać kontrakty z Afroamerykanami.
Już w pierwszych dziesięcioleciach XX wieku baseball stał się narodowym fenomenem Stanów Zjednoczonych, zarówno na poziomie zawodowym, jak i amatorskim. Zaczęto budować olbrzymie stadiony, mieszczące wiele tysięcy widzów, a we wszystkich parkach miejskich i na boiskach szkolnych zaczęły powstawać boiska publiczne i szkolne.
Ostatecznie wykształciły się dwie główne ligi baseballowe, początkowo konkurujące z sobą: National League i powstała w 1901 roku American League. W 1902 obie główne ligi i szereg pomniejszych zawarły porozumienie – National Agreement, które regulowało kwestie prawne dotyczące kontraktów zawodników, przechodzenia ich z drużyny do drużyny i z ligi do ligi oraz rozpoczęło praktykę rozgrywania corocznych rozgrywek pucharowych pomiędzy zwycięzcami obu głównych lig, tzw. World Series (wbrew nazwie nie są one mistrzostwami świata, lecz Ameryki Północnej).
Pierwsze dziesięciolecia XX wieku nazywane są The Dead Ball Era ze względu na wysokie ceny piłek, którymi grano, nawet gdy zostały uszkodzone. W związku z tym wyniki gier stawały się coraz mniej przewidywalne i rzadko dochodziło do home runs. Innymi czynnikami wpływającymi na niską punktację były też znacznie większe rozmiary boisk, zaostrzenie przepisów, które wcześniej pozwalały na dowolną liczbę fouli bez konsekwencji (dziś każdy foul wlicza się do pierwszych dwóch strike’ów) oraz brak kontroli nad ingerowaniem miotacza w stan techniczny piłki (np. uszkadzanie, ślinienie, brudzenie), przez co uzyskiwał on przewagę nad pałkarzem. Ten okres w baseballu został zakończony wraz ze zmianą przepisów określających jakość piłki. Od tego momentu uszkodzona lub nawet zużyta piłka była wymieniana na nową w czasie gry (decyzję podejmował sędzia).
Ze względu na faktyczną segregację rasową, która bardzo utrudniała grę w ligach zawodowych czarnym zawodnikom, powstały czarne ligi, tzw. The Negro Leagues, w których grali wyłącznie Afroamerykanie. Ligi te straciły na znaczeniu, gdy w 1947 zaczęto przyjmować czarnych zawodników do drużyn innych lig.
Po II wojnie światowej dyscyplina ta utwierdziła swą dominację na sportowej scenie Ameryki Północnej. Był to także początek gwiazdorstwa w baseballu, gdzie czołowi gracze ligowi zyskiwali popularność kultową oraz wysokie kontrakty. W tym czasie baseball, dotychczas popularny w stanach północno-wschodnich, zdobywa także i Zachód, stając się fenomenem ogólnonarodowym.
Mimo rosnącej popularności sportu i wzrostu zarobków graczy, panowało wśród nich niezadowolenie. W szczególności mniej znani zawodnicy niezadowoleni byli z zarobków, które zwykle były wielokrotnie niższe niż nielicznych gwiazd tego sportu. Ci zaś woleli raczej występować z wolnej stopy (free agents), niż wiązać się restryktywnymi kontraktami. Sytuacja doprowadziła w 1981 do strajku zawodników. Trwał on siedem tygodni i 713 gier nie zostało rozegranych. Ostatecznie mediacje doprowadziły do zawarcia polubownego porozumienia. Niepokoje wśród zawodników powróciły w latach dziewięćdziesiątych. W 1994 miał miejsce drugi strajk, który zdezorganizował cały sezon. Głównym powodem był wprowadzanie górnej granicy zarobków (salary cap) w klubach napotykających na problemy finansowe. Zawodnicy twierdzili, że praktyka limitowania wynagrodzeń była dla nich niesprawiedliwa.
Oba strajki przyczyniły się do spadku popularności sportu. Wzrost zainteresowania footballem amerykańskim, koszykówką, a przede wszystkim gwałtownie rozprzestrzeniającym się hokejem, spowodował utratę kibiców przez wiele drużyn. W XXI wiek baseball wkroczył z problemami strukturalnymi, ciągle jednak pozostając jedną z czterech najpopularniejszych gier zespołowych Ameryki Północnej.
Baseball był sześć razy konkurencją pokazową podczas Igrzysk Olimpijskich. W 1992 roku podczas IO w Barcelonie dołączył do stałego programu zawodów. W latach 1992–2008 rozegrano pięć oficjalnych turniejów olimpijskich. Trzy razy mistrzami olimpijskimi zostali Kubańczycy (w 1992, 1996 i 2004), raz Amerykanie (w 2000) i Koreańczycy (w 2008). W 2005 MKOl zdecydował skreślić baseball i softball z oficjalnego programu igrzysk, uzasadniając decyzję między innymi absencją zawodowych graczy, występujących w lidze MLB. Do olimpijskiego programu baseball powrócił na igrzyska w Tokio, które odbyły się w 2021 roku, a turniej wygrali Japończycy. Na sesji Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego zorganizowanej w 2023 roku w Bombaju podjęto decyzję o włączeniu baseballu do programu Igrzysk Olimpijskich w Los Angeles w 2028.
Zasady gry w baseball Rys ogólny W baseball grają dwie drużyny, z których każda na przemian spełnia rolę strony atakującej (ang. team at bat), której zadaniem jest zdobycie punktów, i przeszkadzającej w tym drużyny broniącej się (ang. fielding team). Zawodnik z drużyny atakującej najpierw odbija specjalną pałką (potocznie zwaną kijemPoprawne jest określenie pałka (patrz np.: ), przy czym termin kij bejsbolowy jest powszechnie używaną nazwą potoczną.) piłkę rzuconą przez miotacza, po czym rzuca kij i biegnie do najbliższej bazy, aby ją zaliczyć. Jeśli mu się uda to biegnie do kolejnej itd., aż skończy bieg. W tym czasie zawodnik z drużyny przeciwnej – łapacz, próbuje złapać piłkę odbitą przez biegnącego gracza. Kiedy tego dokona, zawodnik biegnący musi zatrzymać się w najbliższej bazie. Wygrywa drużyna, która po 9 rundach będzie miała więcej punktów. Zawodnik drużyny atakującej zdobywa punkt kiedy zaliczy wszystkie 4 bazy – 1 bazę, 2 bazę, 3 bazę i 4 bazę zwaną domem. Boisko thumb|Boisko do gry w baseball
Boisko do baseballa (ang. baseball diamond) jest wycinkiem koła o kącie rozwarcia 90°. Kształt boiska przedstawiony jest na diagramie obok. Boisko podzielone jest na dwa wyraźnie kontrastujące z sobą obszary. Pole wewnętrzne (ang. infield) składa się z kwadratu, na którego czterech rogach położone są bazy. Ta część boiska zwykle utworzona jest z utwardzonego piasku, zazwyczaj w czerwono-rdzawym kolorze. Długość boku tego kwadratu, a zarazem odległość pomiędzy poszczególnymi bazami, wynosi 30 jardów, czyli 27,43 metra.
Wierzchołek kwadratu będący zarazem wierzchołkiem kąta prostego, którego ramiona stanowią boczne granice boiska (ang. foul lines) stanowi czwartą bazę, tzw. bazę domową (ang. home plate). Na wierzchołku leżącym po prawej stronie bazy domowej znajduje się pierwsza baza (ang. first base), na przeciwległym druga baza (ang. second base), a po lewej trzecia baza (ang. third base). Same bazy są rodzajem twardych poduszek o długości boku ok. 45 cm (18 cali).
Za bazą domową, już poza kwadratem, znajduje się stanowisko łapacza (ang. catcher box), zawodnika drużyny grającej w polu, czyli zawodnika łapiącego piłki rzucane przez miotacza. W pobliżu środka kwadratu, w odległości 60 stóp i 6 cali (18,44 m) od bazy domowej znajduje się środek wydzielonego koła o średnicy 6 jardów (5,49 m) będący stanowiskiem miotacza, czyli zawodnika drużyny w polu rzucającego piłki. Okrąg zwykle tworzy niewielki wzgórek, na którego szczycie stoi zawodnik. Druga część boiska, pole zewnętrzne lub tzw. zapole (ang. outfield), jest trawiastym obszarem będącym wycinkiem koła o promieniu 320 do 420 stóp (97,5 do 128 metrów). thumb|Piłka baseballowa thumb|Kij baseballowy
Drużyna uderzająca Ze strony drużyny uderzającej w każdym momencie gry uczestniczy przynajmniej jeden, lecz nie więcej niż czterech zawodników. Na początku pojedynczej rozgrywki, w grze uczestniczy tylko jeden zawodnik, a wraz z rozwojem gry i zdobywaniem kolejnych baz liczba ich wzrasta. Zawodnik uderzający kijem – pałkarz (ang. batter), staje z prawej lub lewej strony bazy domowej (w zależności czy jest prawo- czy leworęczny) i stara się kijem baseballowym, uderzyć w piłkę rzucaną przez miotacza (ang. pitcher) przeciwnej drużyny, zanim zdoła złapać ją łapacz (ang. catcher). Jeśli uda mu się to, pozostawiając kij stara się dobiec do pierwszej bazy, a jeśli to jest możliwe biegnie do kolejnych, zanim piłka zostanie złapana przez zawodników drużyny przeciwnej i odrzucona do zawodnika strzegącego bazy.
Zawodnik zdobywa bazę, jeśli zdoła dotknąć jej jakąkolwiek częścią ciała, zanim dotknie go zawodnik drużyny przeciwnej strzegący tej bazy, któremu zostanie podana wcześniej piłka. Jeżeli zawodnik uderzający nie zdoła zdobyć bazy, zostaje zbity i wycofuje się z gry. Zawodnik zostaje zbity także wtedy, gdy wykona trzy nieudane próby (ang. strikeout) uderzenia piłki. Próba uderzenia piłki uznawana jest za nieudaną, gdy zawodnik wykona pełny zamach kijem nie trafiając w piłkę, a ona sama zostaje złapana przez łapacza. Zbicie następuje także wtedy, gdy po jej odbiciu piłka zostaje wyłapana z powietrza (ang. fly out) zanim spadnie na murawę. Jeżeli miotacz czterokrotnie popełni błąd rzucając piłkę w nieodpowiedni sposób, a zanim pałkarz wykona trzy błędy w uderzeniu, ten ostatni zdobywa bazę za darmo, dostaje tzw. walk. Jeżeli pierwsza baza jest zajęta, zawodnik na niej stojący przesuwa się o jedną bazę dalej, uwalniając ją dla nadchodzącego. Jeżeli zajęte są kolejne bazy, wszyscy zawodnicy je zajmujący przesuwają się o jedna bazę. W tej sytuacji zawodnik na trzeciej bazie osiąga w ten sposób bazę domową, zdobywając punkt dla swojej drużyny.