Iwan V Aleksiejewicz (ros. Иван V Алексеевич) (ur. , zm. ) – car rosyjski od 1682 r., najmłodszy syn cara Aleksego Michajłowicza i Marii Miłosławskiej, ojciec cesarzowej Anny.
Życiorys Pochodzenie i rodzina Urodził się jako dwunaste dziecko Aleksego I Romanowa i Marii Miłosławskiej. Jego ojciec był carem Rosji od 1645 r. Dziadkami ojczystymi Iwana byli Michał I, który wyniósł na tron dynastię Romanowów i Eudoksja Strieszniewa, pochodząca z ubogiego rodu dworian.
Iwan miał dwanaścioro rodzeństwa (m.in. Zofię), lecz pięcioro z nich nie przeżyło dzieciństwa. W 1674 r. Aleksy ogłosił oficjalnie, że jego dziedzicem jest Fiodor, jedyny pozostały przy życiu brat Iwana. W 1669 r. w połogu zmarła caryca Maria; dwa lata później Aleksy poślubił Natalię Naryszkinę, z którą doczekał się trójki dzieci.
Zdrowie Iwan, podobnie jak reszta swego rodzeństwa (w odróżnieniu od dzieci urodzonych przez macochę, zwłaszcza Piotra) był chorowity i nieatrakcyjny. Najprawdopodobniej był upośledzony umysłowo. Miał słaby wzrok.
Car Rosji Po śmierci Fiodora III (27 kwietnia 1682) carem został obwołany Piotr I, przyrodni młodszy brat Iwana. Doszło jednak do buntu strzelców moskiewskich, inspirowanego polityką dynastyczną Zofii, siostry Piotra i Iwana, sprzeciwiającej się samodzielnemu panowaniu Piotra I, a właściwie jego matki, Natalii Naryszkiny. Iwan został współkoronowany 23 czerwca 1682 wspólnie z Piotrem I. W diarchii tej nie odgrywał jednak żadnej roli. Ograniczony umysłowo, przez całe życie pozostawał na uboczu życia politycznego w Rosji. Poświęcał się życiu rodzinnemu.
Małżeństwo i potomstwo W styczniu 1684 r. Zofia i Iwan MiłosławskiIwan Miłosławski był bratem zmarłej carycy Marii Miłosławskiej, więc wujem Zofii i Iwana. zorganizowali casting na carycę. Wybór padł na 20-letnią Praskowię Sałtykową, którą odrzucono 3 lata wcześniej, gdy poszukiwano drugiej żony dla Fiodora. Praskowia była córką bojara. Nie chciała ślubu z Iwanem, jednak została do niego zmuszona. Małżeństwo zostało zawarte 9 stycznia?/19 stycznia 1684 r. w MoskwieГосудари из рода Романовых и ключевые события их жизни. [dostęp 2010-08-17]..
Praskowia urodziła pięć córek, z których trzy przeżyły dzieciństwo:
Maria (ur. 21 marca 1689, zm. 13 lutego 1692) Teodozja (ur. 4 czerwca 1690, zm. 12 maja 1691). Katarzyna (ur. 29 października 1691, zm. 14 czerwca 1733), matka regentki Anny Leopoldowny, babka cesarza Iwana VI, Anna (ur. 28 stycznia 1693, zm. 17 października 1740), od 1730 cesarzowa Rosji, Praskowia (ur. 24 września 1694, zm. 8 października 1731).
Z uwagi na stan zdrowia Iwana na dworze carskim pojawiły się plotki, jakoby biologicznym ojcem dzieci urodzonych przez carycę był jej kochanek Wasilij Juszkowow.
Śmierć i dziedzictwo Iwan pod koniec życia nie mógł samodzielnie się poruszać i był prawie niewidomy. Zmarł Jego śmierć przyjęto obojętnie. Piotr wyprawił mu tradycyjny pogrzeb i nakazał pochować w Soborze Archangielskim.
Wdowa po Iwanie żyła jeszcze 27 lat i pozostawała w poprawnych relacjach z Piotrem Wielkim. Czwarta z córek Iwana w 1730 r. została cesarzową Rosji. Po jej śmierci w 1740 r. jedyny prawnuk Iwana – Iwan VI – został cesarzem, ale jego losy były tragiczne: został obalony przez córkę Piotra Wielkiego Elżbietę i został zamordowany jako więzień twierdzy w Szlisselburgu za rządów Katarzyny II.
Genealogia
Michał I Romanowur. 1596zm. 1645 Eudoksja Streszniewur. 1608zm. 1645 Ilja Miłosławskiur. ?zm. ? Katarzyna Fiodorowna Narbekowaur. ?zm. ? Aleksy Iur. 19 III 1629zm. 29 lub 30 I 1678 Mariaur. 1 IV 1624zm. 3 III 1669
Praskowia Fiodorowna Sałtykowaur. 12 X 1664zm. 14 / 13 X 1723OO 9 / 19 I 1684 Iwan Vur. 27 VIII / 6 IX 1666zm. 29 I / 8 II 1696 Maria ur. 20 / 31 III 1689 zm. 13 / 23 II 1692 Fedozja ur. 4 / 14 VI 1690 zm. 12 / 22 V 1691 Katarzyna 1) ur. 15 / 25 VII 1692 zm. 15 / 25 VI 1733 Anna ur. 28 I / 7 II 1693 zm. 17 / 28 X 1740 Praskowia ur. 4 /14 X 1694 zm. 9 / 19 X 1731 małż. Karol Lepold ks. von Mecklemburg-Schwerin
Przypisy
Kategoria:Romanowowie Kategoria:Carowie Rosji Kategoria:Urodzeni w 1666 Kategoria:Zmarli w 1696