Jan Stefan Wydżga herbu Jastrzębiec (ur. około 1610 w powiecie lwowskim, zm. 6 września 1685) – arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski w latach 1679–1685, biskup łucki w latach 1655–1659, biskup warmiński w latach 1659–1679, kanclerz wielki koronny, podkanclerzy koronny, kanclerz królowej Polski Ludwiki Marii Gonzagi w 1652 rokuBożena Fabiani, Warszawski dwór Ludwiki Marii, Warszawa 1976, s. 99., proboszcztak nazywano prepozyta kapituły kapituły katedralnej lwowskiej w 1641 roku, opat sieciechowski w 1647 rokuPrzyjaciel Chrześciańskiey Prawdy. Czasopismo teologiczne dla oświecenia i zbudowania kapłanów nayprzód, a potem katolickich chrześcian. 1839 Przemyśl R.VII z. II, s. 89., historyk.
Jako senator obecny był na sejmach: 1659, 1661, 1662, 1664/1665, 1666 (I), 1668 (III), 1672 (I) i 1674 (II)Leszek Andrzej Wierzbicki, Senatorowie koronni na sejmach Rzeczypospolitej, Warszawa 2017, s. 173..
Życiorys Jan Wydżga pochodził spod Lwowa, był synem podsędka lwowskiego Jana i Zofii z Kiemliczów Babskiej. We Lwowie kształcił się w kolegium jezuitów, następnie w Belgii (Lowanium). Zwiedziwszy Francję i Hiszpanię udał się na wyższe studia teologiczne do Włoch. W Rzymie uzyskał doktorat z teologii. Po powrocie do kraju otrzymał kanonię, wkrótce potem prepozyturę katedralną lwowską. Był sekretarzem króla Władysława IV, a później Jana Kazimierza.
Referendarz wielki koronny w 1652 roku, mianowany sekretarzem wielkim koronnymUrzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, Kórnik 1992, s. 138.. Od 1655 był biskupem łuckim. W 1658 został kanonikiem kapituły warmińskiej, która wybrała go na biskupa warmińskiego (1659). Po abdykacji Jana II Kazimierza w 1668 roku, popierał do polskiej korony kandydaturę francuskiego księcia Wielkiego KondeuszaWacław Uruszczak, Fakcje senatorskie w sierpniu 1668 roku, w: Parlament, prawo, ludzie, studia ofiarowane profesorowi Juliuszowi Bardachowi w sześćdziesięciolecie pracy twórczej, Warszawa 1996, s. 317.. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 5 listopada 1668 roku na sejmie konwokacyjnymVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 498.. Był elektorem Michała Korybuta Wiśniowieckiego z województwa malborskiego w 1669 rokuSvffragia Woiewodztw y Ziem Koronnych y Wielkiego Xięstwa Litewskiego, Zgodnie na Naiaśnieyßego Michała Korybvtha, Obranego Krola Polskiego [....] Dnia dziewiętnastego Czerwca, Roku 1669, [b.n.s].. Elektor Jana III Sobieskiego z województwa chełmińskiego w 1674 rokuVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 161.. Jako biskup warmiński współpracował z królem Janem III Sobieskim, który mianował go w 1675 podkanclerzym, a dwa lata później kanclerzem wielkim koronnym. W roku 1679 po nagłej śmierci poprzednika został arcybiskupem gnieźnieńskim – prymasem Polski.
Jako biskup warmiński zrealizował wiele przedsięwzięć budowlanych: odbudowa pałacu biskupiego na wzgórzu katedralnym we Fromborku, budowa pałacu biskupiego przy zamku w Lidzbarku Warmińskim, odbudowa pomieszczeń mieszkalnych przy kolegiacie w Dobrym Mieście, budowa klasztoru bernardynów w Stoczku Klasztornym i inne.
Twórczość Najważniejsze dzieło Historia abo Opisanie wielu poważniejszych rzeczy, które się działy podczas wojny szwedzkiej w Krolestwie Polskim od... 1655 aż do roku 1660, brak miejsca wydania (wyd. 1662-1665); wyd. następne pt. J. S. Wydżga i jego pamiętnik..., wyd. K. W. Wójcicki, Warszawa 1852; wyd. (z rękopisu) K. W. Wójcicki Biblioteka starożytna pisarzy polskich, t. 5, Warszawa 1854, s. 151-208; przekł. łaciński w: Diarium Europaeum, t. 8; przekł. włoski Poliarco Micigno, niewydano; rękopis znajdował się w Bibliotece Św. Genowefy w Paryżu; zob. A. Przezdziecki Wiadomość bibliograficzna o rękopismach zawierających w sobie rzeczy polskie, Warszawa 1850, s. 153.
Listy i materiały Listy i materiały w Archiwum Kapituły Gnieźnieńskiej (wiadomość podał J. Korytkowski Arcybiskupi gnieźnieńscy, t. 4, Poznań 1891, s. 279 Testament, powst. zimą roku 1681, ogł. J. Korytkowski Arcybiskupi gnieźnieńscy, t. 4, Poznań 1891, s. 288-290.
Utwór o autorstwie niepewnym Series episcoporum varmiensium, Oliwa 1681, drukarnia Klasztoru Oliwskiego; wyd. następne: Braniewo 1877, (według Estreichera autorstwo J. S. Wydżgi mało prawdopodobne).
Zobacz też Adam Zygmunt Konarski (doradca Wydżgi)
Przypisy
Bibliografia Krzysztof Rafał Prokop, Sylwetki biskupów łuckich, Biały Dunajec – Ostróg 2001, s. 103-106 Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 3 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1965, s. 425-426
Linki zewnętrzne Catholic-hierarchy Jan Stefan Wydżga – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Kolegium Jezuitów we Lwowie Kategoria:Biskupi gnieźnieńscy Kategoria:Biskupi łuccy Kategoria:Biskupi warmińscy Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1668 Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej Kategoria:Elektorzy Jana III Sobieskiego Kategoria:Elektorzy Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo chełmińskie) Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo malborskie) Kategoria:Kanclerze Ludwiki Marii Gonzagi Kategoria:Kanclerze wielcy koronni (duchowni) Kategoria:Ludzie związani z Gnieznem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Lidzbarkiem Warmińskim (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Łuckiem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Sieciechowem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Książęta sambijscy Kategoria:Opaci sieciechowscy Kategoria:Podkanclerzowie koronni (duchowni) Kategoria:Prepozyci lwowskiej kapituły katedralnej Kategoria:Prymasi Polski Kategoria:Referendarze wielcy koronni (duchowni) Kategoria:Sekretarze Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Sekretarze Władysława IV Wazy Kategoria:Sekretarze wielcy koronni (duchowni) Kategoria:Senatorowie duchowni I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie na sejmie zwyczajnym 1659 Kategoria:Senatorowie na sejmie zwyczajnym 1661 Kategoria:Senatorowie na sejmie nadzwyczajnym 1662 Kategoria:Senatorowie na sejmie zwyczajnym 1664/1665 Kategoria:Senatorowie na sejmie elekcyjnym 1674 Kategoria:Senatorowie na sejmie konwokacyjnym 1668 Kategoria:Senatorowie na sejmie zwyczajnym 1666 (I) Kategoria:Senatorowie na sejmie zwyczajnym 1672 Kategoria:Senatorowie za panowania Jana III Sobieskiego Kategoria:Urodzeni w XVII wieku Jan Stefan Kategoria:Zmarli w 1685