Nagroda Turinga – nagroda przyznawana corocznie od 1966 za wybitne osiągnięcia w dziedzinie informatyki przez Association for Computing Machinery (ACM).
Nazwa nagrody została ustanowiona dla uczczenia brytyjskiego współtwórcy informatyki, matematyka Alana Turinga. Na czele komisji przyznającej wyróżnienie zasiada Michael Jordan z ACM, a w jej skład wchodzą m.in. przedstawiciele uczelni technicznych i przedsiębiorstw informatycznych.
Początkowo wyróżnieniu towarzyszyła nagroda pieniężna w wysokości 25 000 USD fundowana przez ACM. 3 grudnia 2002, dzięki wsparciu przedsiębiorstwa Intel, nagroda ta wzrosła do 100 000 USD. 26 lipca 2007 przedsiębiorstwo Google dołączyło do Intela zwiększając nagrodę do 250 000 USD. 13 listopada 2014 poinformowano, że nagroda wzrasta do 1 000 000 USD i jest fundowana wyłącznie przez Google.
Nagroda Turinga bywa określana mianem „informatycznej nagrody Nobla”.
Wyróżnieni
Rok WyróżnieniUzasadnienieŹródła1966 Alan PerlisZa wpływ na rozwój zaawansowanych technik programowania i budowy kompilatorów.1967 Maurice V. WilkesProfesor Wilkes jest znany jako projektant i wykonawca pierwszego komputera wykorzystującego program przechowywany w pamięci wewnętrznej. Zbudowany w 1949 roku EDSAC używał pamięci rtęciowej. Znany jest również jako współautor książki Preparation of Programs for Electronic Digital Computers z 1951 roku, w której razem z Davidem Johnem Wheelerem i Stanleyem Gillem wprowadzili koncepcję biblioteki programistycznej.1968 Richard HammingZa pracę nad metodami numerycznymi, automatycznymi systemami kodowania oraz kodami wykrywającymi i korygującymi błędy.1969 Marvin MinskyZa pracę nad sztuczną inteligencją.1970 James H. WilkinsonZa badania w dziedzinie analizy numerycznej w celu ułatwienia stosowania komputerów cyfrowych wysokiej prędkości, otrzymał specjalny dowód uznania za pracę w obliczaniu algebry liniowej i wstecznej analizie błędów.1971 John McCarthyWykład dr. McCarthy’ego „Obecny stan badań nad sztuczną inteligencją” jest tematem, który pokrywa obszar, w którym osiągnął poważne uznanie za swoją pracę.1972 Edsger DijkstraEdsger Dijkstra był główną osobą wnoszącą wkład w późnych latach 50. XX w. w rozwój Algolu, wysoko poziomowego języka programowania, który stał się przykładem przejrzystości i matematycznej dokładności. Jest jednym z głównych przedstawicieli sztuki języków programowania i nauki z nimi związanej w ogóle, a także ogromnie przyczynił się do naszego rozumienia ich budowy, opisu i realizacji. Piętnaście lat jego publikacji rozciąga się od artykułów teoretycznych na temat teorii grafów, do podstawowych podręczników, wyjaśniających tekstów i filozoficznych rozważań w dziedzinie języków programowania.1973 Charles W. BachmanZa wybitny wkład w technologię baz danych.1974 Donald E. KnuthZa poważny wkład w analizę algorytmów i projektowanie języków programowania i szczególnie za wkład w Sztukę programowania poprzez znaną serię książek pod tym samym tytułem.1975 Allen Newell Herbert SimonWe wspólnych naukowych staraniach, rozciągających się przez 20 lat, początkowo we współpracy z J.C. Shawem i RAND Corporation, później wraz z licznymi kolegami z wydziału i studentami Carnegie Mellon University w Pittsburghu, wnieśli fundamentalny wkład w badania nad sztuczną inteligencją, psychologią ludzkiego poznania i procesem ewidencji.1976 Michael O. Rabin Dana S. ScottZa wspólnie napisaną pracę Finite Automata and Their Decision Problem, która wprowadziła ideę niedeterministycznego automatu skończonego dowodzącą, iż jest ogromnie wartościowym pojęciem. Ich książka jest nieprzerwaną inspiracją dla późniejszych prac w tej dziedzinie.1977 John BackusZa dogłębny, wpływowy i trwały wkład w projekt praktycznych metod wysoko poziomowego programowania, w znacznej mierze poprzez pracę nad Fortranem i za płodne publikacje na temat formalistycznych procedur dla dokumentacji języków programowania.1978 Robert W. FloydZa istotny wpływ na metodologię tworzenia wydajnych i niezawodnych oprogramowań. Za pomoc w ufundowaniu badań nad istotnymi dziedzinami informatyki: teorii parsowania, semantykę języków programowania, automatyczną weryfikację formalną, automatyczną syntezę programów, i analizę algorytmów.1979 Kenneth E. IversonZa pionierski wysiłek w językach programowania i matematyczny zapis z którego wynikł język programowania obecnie znany jako APL, za jego wkład w realizację systemów interaktywnych, edukacyjne wykorzystanie APL i w teorię i praktykę języków programowania.1980 C. Antony R. HoareZa istotny wkład w określenie i projekt języków programowania.1981 Edgar F. CoddZa zasadniczy i trwały wkład w teorię i praktykę systemu zarządzania bazą danych a zwłaszcza w model baz danych oparty na postulatach relacyjności.1982 Stephen A. CookZa postęp w zrozumieniu teorii złożoności obliczeniowej w sposób znaczący i dogłębny.1983 Dennis Ritchie Ken ThompsonZa ogólny rozwój teorii systemów operacyjnych, a szczególnie za napisanie systemu operacyjnego Unix.1984 Niklaus WirthZa rozwinięcie szeregu nowatorskich języków programowania Euler, Algol W, Pascal i Modula. Pascal stał się językiem ważnym z punktu widzenia edukacji, a także podstawą do dalszych badań nad językami, systemami i architekturami komputerowymi.1985 Richard M. KarpZa trwały wkład w teorię algorytmów, włącznie z rozwojem wydajnych algorytmów dla problemu przepływu w sieciach oraz innych problemów optymalizacji kombinatorycznej, identyfikację wielomianowego czasu wykonania z intuicyjnym pojęciem algorytmicznej wydajności i to, co najbardziej znaczące, wkład w teorię NP-zupełności. Karp wprowadził nową metodologię dowodzenia NP-zupełności problemów, co pozwoliło zidentyfikować wiele zagadnień teoretycznych jako trudne obliczeniowo.1986 John Hopcroft Robert TarjanZa fundamentalny wkład w projektowanie i analizę algorytmów i struktur danych.1987 John CockeZa znaczący wkład w teorię i projektowanie kompilatorów, w architekturę dużych systemów i w rozwój architektury RISC; za wynalezienie i usystematyzowanie podstawowych przekształceń optymalizacyjnych używanych obecnie w kompilatorach: redukcję siły operatorów (ang. reduction of operator strength), eliminację wspólnych podwyrażeń (ang. elimination of common subexpressions), alokację rejestrów (ang. register allocation), propagację stałych (ang. constant propagation) i eliminację nieużytecznego kodu (ang. dead code elimination).1988 Ivan SutherlandZa pionierski i wizjonerski wkład w grafikę komputerową, którego początkiem był Sketchpad i jego dalszą kontynuację.1989 William KahanZa istotny wkład w analizę numeryczną. Czołowy ekspert od obliczania liczb zmiennoprzecinkowych. Kahan oddał się sprawie „zrobienia bezpiecznego świata dla obliczeń liczbowych”.1990 Fernando J. CorbatóZa pionierską pracę w uporządkowaniu pomysłów i kierowanie rozwojem systemów komputerowych na dużą skalę, ogólnego przeznaczenia z podziałem czasu i zasobów, CTSS i Multics.1991 Robin MilnerZa trzy odmienne i skończone dokonania: 1) LCT, mechanizacja „Logiki funkcji obliczeniowych” Scotta, prawdopodobnie pierwszym opartym na teorii, a zarazem praktycznym narzędziem dla automatycznego dowodzenia twierdzeń; 2) ML pierwszy język uwzględniający wielokształtny typ wnioskowania, razem z mechanizmem typowania dynamicznego wyjątków; 3) CCS, ogólna teoria współbieżności. Dodatkowo, sformułował i mocno zaawansował pełną abstrakcję, naukę o związkach zachodzących pomiędzy semantyką operacyjną a znaczeniową.1992 Butler W. LampsonZa wkład w rozwój rozprowadzanych osobistych środowisk komputerowych i technologii ich wykonania: stacji roboczej, sieci komputerowej, systemu operacyjnego, oprogramowania, monitora, bezpieczeństwa teleinformatycznego i procesora tekstu.1993 Juris Hartmanis Richard E. StearnsW dowód uznania za przełomową pracę, która ustaliła fundamenty pod dziedzinę teorii złożoności obliczeniowej.1994 Edward Feigenbaum Raj ReddyZa pionierskie projekty i konstrukcje wielkoskalowych systemów sztucznej inteligencji, pokazujące praktyczne znaczenie i potencjalny komercyjny wpływ technologii sztucznej inteligencji.1995 Manuel BlumW dowód uznania za wkład w rozwój teorii złożoności obliczeniowej oraz jej zastosowań w kryptografii i weryfikacji formalnej.1996 Amir PnueliZa wprowadzenie logiki temporalnej do informatyki oraz znaczący wkład w weryfikację systemów i programów.1997 Douglas EngelbartZa inspirującą wizję przyszłości komputerów interaktywnych i wynalezienie kluczowych technologii pomocnych w realizacji tej wizji.1998 James GrayZa wkład w dziedzinie teorii baz danych, szczególnie w dziedzinie przetwarzania transakcyjnego.1999 Frederick P. Brooks Jr.Za wkład w dziedzinie architektury komputerów, systemów operacyjnych i inżynierii oprogramowania.2000 Andrew Chi-Chih YaoZa wkład w rozwój teorii obliczeń, a w szczególności teorii generatorów liczb pseudolosowych, kryptologii i złożoności komunikacyjnej.2001 Ole-Johan Dahl Kristen NygaardZa współtworzenie koncepcji obiektowych języków programowania i opracowania języka Simula.2002 Leonard M. Adleman Ronald L. Rivest Adi SzamirZa pomysłowy wkład w uczynienie kryptografii asymetrycznej użytecznej w praktyce.2003 Alan KayZa pionierską pracę nad obiektowymi językami programowania jako lider zespołu tworzącego język Smalltalk i fundamentalny wkład w rozwój komputerów osobistych.2004 Vinton G. Cerf Robert E. KahnZa pionierskie prace nad internetem, wliczając w to projekt i wykonanie podstawowych protokołów komunikacyjnych TCP/IP i za przewodnictwo w badaniach nad Internetem.2005 Peter NaurZa wkład w definicję języka Algol 60, konstrukcję kompilatorów oraz sztukę i praktykę programowania.2006 Frances E. AllenZa wkład, który zasadniczo poprawił rozwiązywanie problemów w programach komputerowych, oraz przyspieszył użycie wysokowydajnych obliczeń.2007 Edmund M. Clarke E. Allen Emerson Joseph SifakisZa wkład w rozwój Model Checking jako wysoko efektywnej technologii, szeroko stosowanej w budowie sprzętu komputerowego i oprogramowania.2008 Barbara LiskovZa wkład do praktycznych i teoretycznych podstaw języków programowania i projektowania systemów, zwłaszcza odnoszący się do abstrakcji danych, odporności na błędy i obliczenia rozproszone.2009 Charles P. ThackerZa pionierski projekt i realizację pierwszego współczesnego komputera osobistego – Alto.2010 Leslie ValiantZa przełomowy wkład w teorię obliczeń, w tym obliczeniową teorię uczenia się (PAC), złożoność obliczeniową, obliczenia algebraiczne, teorię obliczeń równoległych oraz rozproszonych.2011 Judea PearlZa wkład w sztuczną inteligencję poprzez rozwój rachunku różniczkowego dla rozumowania probabilistycznego i przyczynowego.2012 Shafi Goldwasser Silvio MicaliZa teoretyczne podwaliny kryptografii oraz za wprowadzenie nowych metod efektywnej weryfikacji dowodów matematycznych w teorii złożoności.2013 Leslie LamportZa wkład w teorię i praktykę systemów rozproszonych i równoległych, w szczególności za wprowadzenie koncepcji przyczynowości i zegarów logicznych, bezpieczeństwa i żywotności oraz spójności sekwencyjnej.2014 Michael StonebrakerZa wkład w rozwój założeń i praktyk podstaw nowoczesnych baz danych.2015 Whitfield Diffie Martin HellmanZa wkład we współczesną kryptografię.2016 Tim Berners-LeeZa stworzenie World Wide Web, pierwszej przeglądarki internetowej oraz podstawowych protokołów i algorytmów internetowych.2017 John L. Hennessy David PattersonZa systematyczne, ilościowe podejście do projektowania i oceniania architektur komputerowych mające trwały wpływ na przemysł mikroprocesorowy.2018 Yoshua Bengio Geoffrey Hinton Yann LeCunZa przełomy konceptualne oraz inżynieryjne, które uczyniły głębokie sieci neuronowe krytycznym komponentem Informatyki.2019 Edwin E. Catmull Patrick M. HanrahanZa zasadniczy wkład w grafikę komputerową 3D i za rewolucyjny wpływ na obrazy generowane komputerowo () wykorzystywane w produkcji filmowej i innych zastosowaniach.2020 Alfred V. Aho