Netscape Navigator (także Netscape Communicator, Netscape) – przeglądarka internetowa stworzona przez amerykańskie przedsiębiorstwo Netscape Communications Corporation. Pierwsza wersja programu pojawiła się w roku 1994, ostatnia, 9. wersja programu ukazała się w 2007. 28 grudnia 2007 AOL (właściciel marki) ogłosił wstrzymanie prac nad rozwojem aplikacji internetowych (przeglądarka i klient poczty elektronicznej oraz grup dyskusyjnych), pierwotnie poprawki bezpieczeństwa miały być wypuszczane do 2 lutego 2008 r., jednak zostały przedłużone do 1 marca 2008 r.
Obsługiwane systemy operacyjne Przeglądarka jest dostępna w wersjach dla systemów: Windows (w różnych odmianach), GNU/Linux, Unix oraz Mac OS. Starsze wersje (do 4.x) dostępne są także dla innych systemów operacyjnych (OS/2).
Skład pakietu Na przestrzeni lat zmieniał się zestaw oprogramowania wchodzący w skład pakietu. Ponadto często ta sama wersja dostępna była w kilku odmianach.
W przypadku wersji 1.x była to tylko przeglądarka. W wersji 2.0 dołączył klient poczty. Wersja 4.0 składała się z szerokiej gamy programów internetowych – przeglądarki, programu pocztowego, edytora HTML, komunikatora i kalendarza, stąd nazwa „Navigator” nie wydawała się odpowiednia dla całego pakietu, który nazwano „Communicator”.
Jednocześnie udostępniono Navigatora także jako oddzielny program.
Od wersji 6.0 pakiet porzucił nazwę „Communicator”.
W skład wersji 6 i 7 pakietu Netscape wchodziły:
przeglądarka Navigator program pocztowy i do grup dyskusyjnych (klienta) – Messenger edytor stron WWW – Composer zintegrowany komunikator AOL Instant Messenger zewnętrzna aplikacja do słuchania radia przez Internet Radio@Netscape (tylko w Windows).
Nazwa i logo Logo Netscape to litera N na niebieskim lub turkusowym tle. Logo to zmieniało się na przestrzeni lat. Największa zmiana zaszła w roku 2003, kiedy zmieniono zarys tła litery N z prostokąta na koło.
Motywem graficznym pojawiającym się przy Navigatorze (do wersji 3.x) był ster, w wersji 4.x zastąpiony latarnią morską. Od tej metafory odstąpiono przy wersji 6.x.
Nazwa Netscape oznacza w wolnym tłumaczeniu obraz sieci. Nazwa ta zbudowana jest podobnie jak angielskie słowo Landscape – krajobraz.
Nazwą kodową programu była Mozilla. To samo imię nosi maskotka przedsiębiorstwa Netscape, zielona jaszczurka.
Historia i rozwój programu Początkowo oparta na kodzie źródłowym innej popularnej w tamtym okresie przeglądarki NCSA Mosaic, w latach 1998–2002 została przepisana od zera.
Netscape Navigator był pierwszą przeglądarką, która wprowadziła następujące możliwości:
ramki (od wersji 2.0) aplety Javy (od wersji 2.0) język skryptowy JavaScript (od wersji 2.0) LiveConnect – dwustronna komunikacja między JavaScriptem a Javą (w IE do dziś jest ona jednostronna).
Była to także pierwsza przeglądarka używana przez szerszą grupę użytkowników. NCSA Mosaic nie wyszła poza środowisko naukowo-techniczne.
Po początkowej dominacji na rynku przeglądarek (ok. 90% rynku), od 1997 roku Navigator utracił prymat na rzecz Internet Explorera przedsiębiorstwa Microsoft. Powody tego były różne, przede wszystkim:
monopolistyczne praktyki Microsoftu, który dołączył swoją przeglądarkę do Windows jako nieodłączny element systemu operacyjnego, a jednocześnie utrudniał integrację z systemem przeglądarek innych producentów technicznie gorsza jakość przeglądarek Netscape w wersjach 4.5–4.7 względem dostępnych w tym samym czasie wersji Internet Explorera (spowodowana przesunięciem wszystkich programistów przedsiębiorstwa do pracy nad wersją 6.0 i anulowaniem wersji 5.0) zbyt długa przerwa między wydaniami głównych wersji 4.0 a 6.0 niska stabilność i słaba wydajność nowego Netscape’a 6.0 błędne decyzje marketingowe spółki-matki America Online, skutkujące włączeniem niepotrzebnych funkcji oraz dodatkowych aplikacji (w szczytowym okresie wraz z Netscape 6.x instalowane były m.in. AOL Instant Messenger, Net2Phone i Winamp, instalator potęgował wrażenie zaśmiecenia tworzeniem na pulpicie ikon-skrótów do reklamowych stron AOL).
Na platformach opartych na Unixie Netscape Navigator przez wiele lat nadal odgrywał rolę powszechnie używanej przeglądarki, głównie z powodu braku jakiejkolwiek sensownej alternatywy (do czasu pojawienia się Firefoksa, Opery i Konquerora).
Wersje programu
Klasyczny pakiet Netscape
Data Wersja Opis 13 października 1994 1.0β1 Pierwsza publiczna beta 15 grudnia 1994 1.0 Pierwsze wydanie oficjalne. Bezpłatne dla użytkowników domowych. Do celów komercyjnych – 99 dolarów. Obsługa HTML 2.0 i części HTML 3.0 marzec 1995 1.1β1 Lepsza obsługa HTML 3.0. Dodana obsługa tabel. kwiecień 1995 1.1 Pełne wydanie wersji 1.1. Obsługa kolorów tła i tekstu. czerwiec 1995 1.2β1 Dostosowanie GUI do Windows 95 lipiec 1995 1.2 październik 1995 2.0β1 Obsługa ramek i apletów Javy grudzień 1995 2.0β3 Obsługa skryptów języka JavaScript. 5 lutego 1996 2.0 Obsługa wtyczek. Klient poczty kwiecień 1996 3.0β1„Atlas”Nowości obejmują:
znacznik <font> i dowolne kolorowanie fragmentów tekstu znacznik <multicol> kolory tła dla tabel SSL 3.0 nowe wtyczki LiveConnect – komunikacja między JavaScriptem a Javą
Do października 1997 wydawano wersje z linii 3.0.x z poprawkami błędów. (Ostatnia: 3.0.4) czerwiec 1996 3.0β5 sierpień 1996 3.0β7 15 października 1996 3.0 grudzień 1996 4.0β1 Pakiet Netscape się rozrasta. Zbiór aplikacji nosi od tej pory nazwę „Netscape Communicator”, a w jego skład wchodzą:
przeglądarka Netscape Navigator klient poczty Netscape Messenger klient grup dyskusyjnych Netscape Collabra edytor HTML Netscape Composer komunikator Netscape Conference
Dodatkowo w wersji „Professional”:
kalendarz Netscape Calendar (w wersji „Pro”) Netscape AutoAdmin – do zdalnego zarządzania instalacjami Communicatora
Przeglądarka obsługuje:
znacznik <layer> (odpowiednik współczesnego <div>) arkusze stylów zarówno w CSS 1.0, jak i w JavaScripcie technologia „push” („Netcaster”) czcionki dynamiczne (do dziś niedostępne w wersjach 6.0+!)
Ceny: 49 dolarów dla wersji Standard, 79 dolarów dla wersji Professional.
Od 22 stycznia 1998 pakiet Netscape Communicator 4.0 Standard staje się bezpłatny. Po głównej wersji 4.0 wydano podwersje (ostatnia: 4.08, listopad 1998), zawierały one jedynie poprawki błędów. luty 1997 4.0β2 kwiecień 1997 4.0β3 maj 1997 4.0β4/5 11 czerwca 1997 4.0„Galileo” czerwiec 1998 4.5β1 integracja z portalem Netscape Netcenter („What’s Related”, „Smart Browising”). poza poprawkami błędów, brak nowości w obsłudze HTML/JS/CSS unowocześniony klient poczty (nadal obsługuje jednak maksymalnie jedno konto POP3. do pakietu dołączono RealPlayer przedsiębiorstwa RealNetworks wrzesień 1998 4.5β2 19 października 1998 4.5 19 marca 1999 4.51 dołączony AOL Instant Messenger w wersji 2.0 jedyna oficjalnie przetłumaczona na polski wersja programu. Tłumaczenie przygotowane zostało przez IBM, dostępne było tylko w wersji dla Microsoft Windows. 16 maja 1999 4.6 Mimo że wersje te oznaczone są logo Netscape i dołączone do nich są inne programy produkcji AOL, takie jak AOL Instant Messanger czy Winamp, cała praca nad nimi prowadzona była początkowo przez przedsiębiorstwo iPlanet (joint-venture Sun Microsystems i Netscape Communications), a po likwidacji iPlanet przez chiński oddział Suna.
Wersje 4.6–4.8 zawierają jedynie poprawki bezpieczeństwa. Ewentualne zmiany większego kalibru dotyczą programów zewnętrznych dołączonych do pakietu (Winamp, AIM, RealPlayer, wtyczka Adobe Flash). 29 września 1999 4.7 31 grudnia 1999 4.71 21 lutego 2000 4.72 5 maja 2000 4.73 31 lipca 2000 4.74 18 sierpnia 2000 4.75 17 listopada 2000 4.76 23 marca 2001 4.77 6 sierpnia 2001 4.78 15 listopada 2001 4.79 22 sierpnia 2002 4.8
Ostatnia wersja z tej linii, 4.8 została wydana bez większego rozgłosu. W 2004 nadal było więcej użytkowników wersji 4.7x niż 4.8.
Netscape Communicator 5.0 W roku 1998 spółka Netscape miała gotowe wydanie alfa piątej wersji programu. Była to wersja „ewolucyjna”, opierająca się na rozszerzonym kodzie źródłowym poprzednich wersji. 22 stycznia 1998 r. Netscape Communications Corporation ogłasza, że udostępni kod źródłowy swojego programu jako wolne oprogramowanie. Stało się to dwa miesiące później. (Patrz: Mozilla Suite)
Podczas prób dostosowania kodu NN 5.0 do nowych czasów okazało się jednak, że kod po latach wojen przeglądarek został zbyt zaśmiecony, by można go było dalej rozbudowywać.
Równolegle inżynierowie Netscape rozwijali nowy silnik przeglądarki znany jako NGLayout lub Raptor (z powodów prawnych nazwa została zmieniona na Netscape Gecko), który cechował się lepszą obsługą standardów internetowych, mniejszym rozmiarem i większą szybkością.
W listopadzie 1998 zapadła decyzja o anulowaniu „klasycznego” Netscape’a 5.0 i oparciu nowej wersji programu właśnie na Gecko. Praca programistów Netscape przez następne lata skupia się na rozwoju nowej przeglądarki o nazwie kodowej SeaMonkey, która poza logo i nazewnictwem niewiele miała wspólnego z wcześniejszymi przeglądarkami tego przedsiębiorstwa.
Również w listopadzie America Online kupuje większościowy pakiet akcji spółki i przejmuje Netscape.
Doprowadzenie nowego silnika do stanu używalności zajęło jednak tak wiele czasu, że zdecydowano się „przeskoczyć” jeden numer wersji, by psychologicznie przegonić Internet Explorera, który wówczas nosił numer 5.5.
Netscape 6/7 Przeglądarki Netscape 6.x i 7.x dostępne są na znacznie mniejszą liczbę platform niż linia 4.x – Microsoft Windows, GNU/Linux na procesorach Intela i Mac OS (Wersja 7.x nie obsługuje klasycznego Mac OS, a jedynie Mac OS X), mimo że sama Mozilla działa na praktycznie dowolnej platformie systemowej. DataWersjaOparty na MozilliOpiskwiecień 20006.0 PR1~M14Pierwsze wydanie beta nowej rodziny przeglądarek Netscape, w zamierzeniach cechującej się stabilnością, przenośnością i obsługą standardów. Wersja ta miała także nowy schemat wyglądu o nazwie „Modern”.sierpień 20006.0 PR2~M17Drugie wydanie beta.październik 20006.0 PR3~M18Trzecie wydanie beta.14 listopada 20006.00.6Pierwsza od lat główna wersja przeglądarki Netscape. Lepiej niż konkurencyjne przeglądarki obsługuje standardy internetowe organizacji W3C i ECMA, takie jak CSS, XML, XHTML, HTML czy ECMAScript (v3, JavaScript 1.5). Obsługa ta jest jednak bardzo restrykcyjna, przeglądarka nie akceptuje źle napisanego kodu. Nie jest także zgodna wstecz z wersją 4.x – usunięte zostały niestandardowe kolekcje takie jak document.layers[], zastąpiły je metody getElementById() i getElementsByTagName(), co nie spodobało się wielu webmasterom przyzwyczajonym do starych sposobów tworzenia witryn, oraz wielu użytkownikom, których ulubione strony po prostu nie chciały działać w Netscape 6.
Inne nowości w Netscape 6.0 to tzw. panel boczny (ang. sidebar), który może wyświetlać krótkie strony WWW (przydaje się do monitorowania internetowych serwisów informacyjnych) oraz dostęp do wyszukiwarki bezpośrednio z paska adresu. Klient poczty obsługuje już wiele kont POP3. Dostarczany w starszych wersjach osobno AOL Instant Messenger jest teraz dostępny jako element składowy przeglądarki.
Netscape 6.0 jest pierwszą przeglądarką Netscape’a obsługującą język XUL, dzięki czemu pozwala na tworzenie do niej szerokiej gamy rozszerzeń.