Zdzisław Maciej Rurarz (ur. 24 lutego 1930 w Pionkach, zm. 21 stycznia 2007 w Falls Church w Wirginii, USA) – polski ekonomista, dyplomata, wykładowca w SGPiS, autor książek i publikacji, ambasador PRL w Japonii.

Życiorys Wykształcenie Maturę zdał w Liceum Ogólnokształcącym w Końskich (1950). W latach 1950–1954 studiował na Wydziale Handlu Zagranicznego Szkoły Głównej Służby Zagranicznej. W 1962 r. obronił na Wydziale Handlu Zagranicznego Szkoły Głównej Planowania i Statystyki (SGPiS) pracę doktorską „Rola zewnętrznych źródeł finansowania rozwoju gospodarczego krajów słabo rozwiniętych”https://katalogi.bn.org.pl/discovery/fulldisplay?docid=alma9912893849005606&context=L&vid=48OMNIS_NLOP:48OMNIS_NLOP&lang=pl&search_scope=NLOP_IZ_NZ&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=LibraryCatalog&query=any,contains,Rola%20zewn%C4%99trznych%20%C5%BAr%C3%B3de%C5%82%20finansowania%20rozwoju%20gospodarczego%20kraj%C3%B3w%20s%C5%82abo%20rozwini%C4%99tych&offset=0. i otrzymuje stopień doktora nauk ekonomicznych. W 1970 r. habilitował się na podstawie dzieła „Ekspansja kapitału USA”https://katalogi.bn.org.pl/discovery/fulldisplay?docid=alma991039083089705066&context=L&vid=48OMNIS_NLOP:48OMNIS_NLOP&lang=pl&search_scope=NLOP_IZ_NZ&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=LibraryCatalog&query=any,contains,Ekspansja%20kapita%C5%82u%20USA&sortby=date_d&facet=frbrgroupid,include,23720251621773566&offset=0.. 16 listopada 1979 r. Rada Państwa PRL nadała mu tytuł profesora nadzwyczajnego nauk ekonomicznych.

Kariera w PRL W 1945 wstąpił do Związku Walki Młodych, w 1946 do Polskiej Partii Robotniczej. W 1954 został członkiem Komitetu ds. Nauki przy Biurze Politycznym Komitetu Centralnego PZPR. Od lipca 1953 do marca 1954 był członkiem Komisji Nadzorczej Państw Neutralnych w Korei. We 1956 został naczelnikiem Wydziału Amerykańskiego, Departamentu Traktatów II, Ministerstwa Handlu Zagranicznego. Od stycznia do lipca 1959 przebywał na stypendium ONZ w Genewie. Po powrocie, do marca 1962, naczelnik Wydziału Organizacji Międzynarodowych MHZ. Od kwietnia do listopada 1962 naczelnik Wydziału Północnoamerykańskiego. Od listopada 1962 do czerwca 1966 attaché handlowy przy Biurze Radcy Ekonomicznego Ambasady w Waszyngtonie. Od października 1963 do stycznia 1964 przedstawiciel RWPG na I Sesji UNCTAD w Genewie. Od lipca 1966 do listopada 1969 doradca ministra MHZ. W latach 1967–1972 wykładowca SGPiS. Od grudnia 1969 do września 1971 stały przedstawiciel PRL przy GATT w Genewie oraz zastępca stałego przedstawiciela PRL przy Biurze ONZ w Genewie. Od września 1971 do grudnia 1972 w zespole doradców ekonomicznych Edwarda Gierka. Od stycznia 1973 do lipca 1976 doradca specjalny Sekretarza Generalnego UNCTAD. Od lipca 1976 do stycznia 1981 szef Zespołu Doradców Ekonomicznych Ministra Spraw Zagranicznych. Od 1977 do 1979 pełnił funkcję członka Komitetu Zakładowego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w MSZPaweł Ceranka, Podstawowa Organizacja Partyjna PZPR w Ministerstwie Spraw Zagranicznych 1949–1989, w: „Pamięć i Sprawiedliwość”, 27, 2016, s. 305..

Ambasador w Japonii 6 lutego 1981 Rurarz został nominowany na ambasadorem PRL w Japonii, akredytowanym także na Filipinach. Po ogłoszeniu stanu wojennego, 23 grudnia 1981 schronił się w ambasadzie USA w Tokio, prosząc o azyl polityczny. Został przewieziony wraz z rodziną do USA, gdzie mieszkał do końca życia. W liście otwartym do gen. Wojciecha Jaruzelskiego pozostawionym w Tokio napisał „Panie Generale, wydając rozkaz użycia Wojska Polskiego przeciwko polskiemu narodowi, zapewnił Pan sobie miejsce w naszej krwawej historii jako oprawca tegoż narodu. […] Czyżby Pan, Generale, był tak naiwny, że nie zdaje sobie sprawy z faktu, komu Pan służy?”Dusza zdrajcy, mentalność mordercy, „Rzeczpospolita”, PlusMinus A26, 13–14 grudnia 2008..

Następstwem ucieczki Rurarza do USA było odebranie mu przez władze PRL obywatelstwa, konfiskata majątku w kraju oraz zaoczne skazanie na śmierć „za zdradę ojczyzny”. Podobny los spotkał Romualda Spasowskiego, ambasadora PRL w USA, który po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce także wystąpił o azyl polityczny. W USA wystąpił przed komisją Kongresu, potępiając politykę gen. Wojciecha Jaruzelskiego, a wprowadzenie stanu wojennego określił „wypowiedzeniem wojny narodowi przez rząd”. Wzywał polityków amerykańskich do wprowadzenia sankcji ekonomicznych wobec PRL-u.

Późniejsze lata Po 1989 rzadko angażował się w politykę i wypowiadał publicznie, był również sceptyczny wobec transformacji politycznej w Polsce. W lutym 1990 odbyła się rozprawa rewizyjna w sprawie cofnięcia wyroku skazującego Zdzisława Rurarza na śmierć, wyrok zamieniono na 25 lat pozbawienia wolności. W maju doszło do kasacji wyroku, jednak nie postanowiono o zwrocie pozostawionego majątku. Zdzisław Rurarz nigdy nie wrócił do Polski z obawy o własne życie – nie wierzył w prawdziwość deklaracji, z nieufnością podchodził do przemian w Polsce. Po śmierci został uhonorowany jedynie przez stronę amerykańską, co podkreśliły słowa ambasadora USA w Polsce V. Ashe’a: „Ambasador Rurarz był człowiekiem niezłomnych zasad, który w czasie trudnym dla Polski podjął niełatwą decyzję, by twardo bronić swoich przekonań, i zostanie zapamiętany dzięki swojej odwadze”.

Ostatnie lata życia spędził w Reston w Wirginii. Był chory na nowotwór.

Publikacje „Ekspansja kapitału USA”, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa, 1969 „Dylematy rozwoju”, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, 1977 „Kryzys energetyczny – mit czy rzeczywistość?”, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, 1978 Shūyōjo: Nihonjin-e ai-o komete chū-Nichi Pōrando taishi bōmeiki / Z. Rurasshu ; Kasai Tetsuo yaku. (Oryg.: The asylum: to the Japanese with love.), Tōkyō: Sekai Nippōsha, 1984, . „Byłem doradcą Gierka”, Wyd. Andy Grafik LTD, Chicago-Toronto-Warszawa, 1990 „Perfidna gra: spotkania z prof. Rurarzem: druga część rozmów pomiędzy Zdzisławem M. Rurarzem a Tomaszem S. Pochroniem”, Wydawnictwo Wici, Chicago, 1994 „Komuchy”, Wydawnictwo Wici, Chicago, 1998 Tajemnice „Okrągłego Stołu”, Wydawnictwo Wici, Chicago, 1999

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci Szkoły Głównej Służby Zagranicznej Kategoria:Ambasadorowie Polski w Japonii Kategoria:Ambasadorowie PRL Kategoria:Polscy dyplomaci Kategoria:Członkowie aparatu Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Członkowie Komitetów Zakładowych PZPR Kategoria:Działacze Związku Walki Młodych Kategoria:Ludzie urodzeni w Pionkach Kategoria:Ludzie związani z Genewą Kategoria:Ludzie związani z Tokio Kategoria:Osoby skazane na karę śmierci w Polsce Ludowej Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polonia w Stanach Zjednoczonych (biografie) Kategoria:Polscy ekonomiści Kategoria:Polscy przestępcy Kategoria:Pozbawieni obywatelstwa polskiego przez władze Polski Ludowej 1944–1989 Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Spraw Zagranicznych (Polska Ludowa) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Szkoły Głównej Handlowej Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 2007