thumb|Kościół Misjonarzy w Wilnie – akwarela Z. Vogla thumb|Dziedziniec zamku w Kazimierzu Dolnym – akwarela Z. Vogla, 1792 Zygmunt Vogel zw. Ptaszkiem (ur. 15 czerwca 1764 w Wołczynie, zm. 20 kwietnia 1826 w Warszawie) – polski malarz i rysownik, przedstawiciel klasycyzmu, pedagog, wolnomularzLudwik Hass, Sekta farmazonii warszawskiej, Warszawa 1980, s. 443..

Życiorys mały|Kaplica pw. św. Krzyża w Siedlcach – budowla została zaprojektowana przez Zygmunta Vogla Zygmunt Vogel był synem kuchmistrza księcia Michała Czartoryskiego, kanclerza wielkiego litewskiego, ale już jako dziecko stracił ojca. Czartoryscy zatroszczyli się o los młodego sieroty. Pomogli matce w jego naukach, dali mieszkanie w Warszawie na swej posesji przy Solcu, a potem zaprotegowali go swoim rozlicznym krewnym. Nauki, jakie pobierał, miały zrobić zeń architekta lub budowniczego, ale nic z tego nie wyszło, bo w wieku lat szesnastu, dzięki wstawiennictwu Stanisława Kostki Potockiego, został przyjęty do Malarni Królewskiej w Warszawie, gdzie uczył się m.in. u Le Bruna i architekta Szymona Bogumiła Zuga i miał możność zapoznania się z pracami Bernarda Bellotta zwanego Canaletto. To wtedy w Ptaszku, bo tak zwali Vogla przyjaciele, zrodziło się zamiłowanie do widoków miejskich, do odwzorowywania architektury.

Zaczął od kopii dzieł Canaletta, które zamawiał u niego Michał Jerzy Mniszech, marszałek wielki koronny, ale potem zaczął malować własne widoki Warszawy. Nie używał prawie farb olejnych; jego domeną były akwarela, tusz, ołówek, sepia. Po latach prace te − pod wpływem czynników atmosferycznych − straciły barwy i płowiejąc nabrały tonacji szarobrązowej.

W roku 1787 młodym rysownikiem zainteresował się król Stanisław August. Na krótko przed wyjazdem do Kaniowa na spotkanie z carycą Katarzyną odwiedził rysownika w Malarni, obiecał wsparcie finansowe na naukę języków obcych i osobistą protekcję.

Król, który zwiedził wówczas Ziemię Krakowską, po powrocie polecił Voglowi udać się natychmiast do „Krzeszowic, Tęczyna, Alwerni, Lipowca, Olkusza, Rabsztyna, Pieskowej Skały...” w celu zrobienia szkiców tych miejsc i zebrania wiadomości historycznych. Z tej i innych podróży powstał album zawierający 63 akwarele i rysunki.

Stanisława Augusta interesował też Gdańsk, więc wysłał tam swego protegowanego w roku 1788. Z powstałych wówczas akwarel zachowały się tylko dwie, ale musiało być ich znacznie więcej, o czym świadczą ołówkowe szkice w zeszycie Vogla, który spędził w Gdańsku prawie dwa lata.

W następnych latach wiele podróżował po kraju malując widoki różnego rodzaju zamków, miast i posiadłości. Pierwszy cykl dziesięciu takich akwarel powstał na zlecenie Stanisława Kostki Potockiego w jego nowej letniej rezydencji, Olesinie koło Kurowa. Jednak mapa podróży Ptaszka ograniczała się do pierwszej zleconej przez króla trasy, „wzdłuż biegu Wisły, począwszy od Białej poza Krakowem aż do jej ujścia pod Mündą za Gdańskiem”.

W czasie jednej z podróży w 1797 przedstawił wnętrze synagogi w ŁańcucieMaria Piechotka i Kazimierz Piechotka: Bramy Nieba Bóżnice murowane na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata i Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Warszawa 2017, s. 432, język polski, .

W Warszawie bywał uczestnikiem organizowanych przez Stanisława Augusta obiadów czwartkowych.

Po abdykacji króla, jego wyjeździe do Petersburga i rychłej śmierci, Vogel zaczął szukać innej pracy. Został nauczycielem Liceum Warszawskiego, a w 1817 dostał katedrę perspektywy w Oddziale Sztuk Pięknych świeżo otwartego Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Jako członek Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk, przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego w 1812 rokuDziennik Konfederacyi Jeneralnej Królestwa Polskiego. 1812, nr 2, s. 15..

W 1818 roku został kawalerem Orderu Świętego Stanisława IV. klasyStanisław Łoza, Kawalerowie orderu św. Stanisława (1. XII. 1815-29. XI. 1830), w: Miesięcznik Heraldyczny, nr. 11, r. X, Warszawa, listopad 1932, s. 203..

Do końca życia mieszkał w Warszawie.

Pochowany został na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie (al. 26, nr 6).

Upamiętnienie Od 1960 roku imię Zygmunta Vogla nosi ulica w warszawskiej dzielnicy WilanówWarszawikia: Ulica VoglaUchwała nr 28 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 24 listopada 1961 r. w sprawie nadania nazw ulicom, „Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, Warszawa, dnia 20 grudnia 1961 r., nr 22, poz. 96, s. 4..

Bibliografia

Krystyna Sroczyńska, Zygmunt Vogel. Rysownik gabinetowy Stanisława Augusta, Ossolineum, Wrocław 1969 Henryk Kondziela, Vogel Zygmunt, [w:] Polski słownik biograficzny konserwatorów zabytków, z. 1, Poznań, Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków, 2000,

Przypisy

Linki zewnętrzne Prace Z.Vogla w zbiorach Biblioteki Narodowej - Polona.pl

Kategoria:Członkowie Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego 1812 Kategoria:Członkowie Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Wołczynie (Białoruś) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława IV klasy (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Polscy malarze XVIII wieku Kategoria:Polscy malarze XIX wieku Kategoria:Pochowani na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie Kategoria:Polscy wolnomularze Kategoria:Urodzeni w 1764 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Zmarli w 1826 Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Wykładowcy Liceum Warszawskiego Kategoria:Akwareliści