thumb|Katedra św. Mikołaja w Greifswaldzie (kościół pokolegiacki) Pomorski Kościół Ewangelicki, Kościół Pomorza (, PEK) – dawny niemiecki samodzielny krajowy Kościół protestancki tradycji luterańskiej, 27 maja 2012 przekształcony w Okręg Kościelny Pomorze Ewangelicko-Luterańskiego Kościoła Północnych Niemiec. W chwili rozwiązania był członkiem Ewangelickiego Kościoła Niemiec (EKD), Ewangelickiego Kościoła Unii (Staropruskiej) (EKU, do 2003), (UEK) oraz Niemieckiego Komitetu Narodowego Światowej Federacji Luterańskiej.

Pomorski Kościół Ewangelicki powstał w XVI wieku w wyniku reformacji i jej skutków polityczno-społecznych na terenie Rzeszy. Założyli go w 1535 książęta pomorscy z dynastii Gryfitów w związku postanowieniami sejmu trzebiatowskiego z 1534. Jego ideowym twórcą i organizatorem był Jan Bugenhagen.

Po wojnie trzydziestoletniej i rozbiorze Pomorza Zachodniego, Kościół Pomorza był zmuszony działać pod administracją władz dwóch państw Brandenburgii i Szwecji. Od XVIII wieku był poddawany reformom integrującym go z innymi kościołami krajowymi Królestwa Prus, które zakończyły się w 1817 utworzeniem przez króla Fryderyka Wilhelma III Hohenzollerna Pruskiego Kościoła Unijnego. Od XIX wieku Kościół Pomorza stanowił prowincję kościelną tej unii, którą pozostawał do połowy XX wieku. W tym czasie siedzibą konsystorza był Szczecin.

Po II wojnie światowej i zmianie granic państwowych, zasięg terytorialny Kościoła został ograniczony do terytorium Pomorza Przedniego. W 1947 siedzibą władz Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego zostało miasto Greifswald. W 1950 przywrócono w kościele urząd biskupa.

Kościół swoim zasięgiem administracyjnym obejmował Pomorze Przednie, gdzie jest głównym kościołem protestanckim. Od początku lat 90. XX wieku PEK dążył do zjednoczenia z (ELLM), chcąc wraz z nim stworzyć jeden protestancki kościół krajowy landu Meklemburgia-Pomorze Przednie. Wspólna deklaracja o unii została podjęta w 2006 na synodzie w Züssow. 17 i 18 listopada 2007 synody obydwu wspólnot podjęły uchwały o rozpoczęciu procedury zjednoczenia. Pomorski Kościół Ewangelicki wraz Ewangelicko-Luterańskim Kościołem Meklemburgii i (NEK) zaangażował się również w projekt utworzenia na terenie całych północnych Niemiec jednego Kościoła ewangelickiego. Do połączenia doszło 27 maja 2012.

Biskupi Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego Kamień Pomorski 1544–1549 – Bartłomiej Swawe 1549–1556 – Marcin Wejher z Łeby 1557–1573 – Jan Fryderyk 1573–1602 – Kazimierz 1602–1618 – Franciszek 1618–1622 – Ulryk 1622–1637 – Bogusław XIV 1637–1648 – Ernest Bogusław von Croy

Greifswald 1947–1954 – Karl von Scheven 1955–1972 – Friedrich-Wilhelm Krummacher 1972–1989 – Horst Gienke 1990–2001 – Eduard Berger 2001–2012 – Hans-Jürgen Abromeit

Generalni superintendenci Kościoła Pomorza Szczecin 1535–1563 – Paul vom Rode 1563–1574 – Fabian Timäus 1570–1572 – Christoph Stymmel 1572–1595 – Johann Cogeler 1595–1613 – Jakob Faber 1618–1634 – David Reutzius (Reuß) 1634–1641 – Jakob Fabricius 1653–1673 – Christian Groß 1679–1683 – Sylvester Grabe 1688–1707 – Günter Heyler 1709–1720 – David Nerretter 1720–1724 – Joachim Friedrich Schmidt 1725–1738 – Laurentius David Bollhagen 1738–1757 – Johann Gottfried Hornejus 1759–1775 – Gottfried Christian Rothe 1775–1791 – Friedrich Christian Göring 1792–1824 – Gottlieb Ringeltaube 1826–1826, 18 września – Friedrich Ludwig Engelken 1827–1854 – Carl Ritschl 1855–1885 – Albert Sigismund Jaspis 1885–1904 – Heinrich Poetter 1904–1919 – Johannes Büchsel

Zachodnia superintendentura generalna (Westsprengel) z siedzibą w Szczecinie 1921–1922 – Wilhelm Reinhard 1923–1934 – Walter Kähler 1933–1935 – Karl Thom (podczas walki w kościele w uzurpujący sposób jako biskup kamieński dla wschodu i zachodu) 1934–1945 – Heinrich Laag

Wschodnia superintendentura generalna (Ostsprengel) z siedzibą w Szczecinie 1921–1933 – Paul Kalmus 1933–1935 – Karl Thom (podczas walki w kościele w uzurpujący sposób jako biskup kamieński dla wschodu i zachodu). 1936–1945 – Heinrich Ernst Boeters

Wołogoszcz (niem. Wolgast) 1535–1556 – Johannes Knipstro 1557–1595 – Jacob Runge 1597–1604 – Friedrich Runge 1607–1642 – Barthold von Krakevitz 1642–1650 – Mövius Völschow 1653–1673 – Christian Groß 1662–1674 – Abraham Battus 1675–1675 – Matthäus Tabbert 1680–1688 – Augustinus Balthasar 1689–1700 – Konrad Tiburtius Rango 1701–1712 – Johann Friedrich Mayer 1712–1721 – Brandamus Heinrich Gebhardi 1721–1732 – Albrecht Joachim von Krakevitz 1725–1733 – Laurentius David Bollhagen 1734–1738 – Timotheus Lütkemann 1740–1745 – Michael Christian Rusmeyer 1746–1763 – Jakob Heinrich von Balthasar 1763–1778 – Laurentius Stenzler 1778–1788 – Bernhard Friedrich Quistorp 1790–1810 – Gottlieb Schlegel 1812–1824 – Johann Christoph Ziemssen

Kołobrzeg 1544–1549 – Bartholomäus Swawe 1549–1556 – Martin Weiher 1558–1567 – Georg Venetus 1568–1602 – Petrus Edeling 1605–1620 – Adam Hamel 1622–1645 – Immanuel König

Słupsk 1535–1573 – Jakob Hogensee (Hoonsee) 1574–1604 – David Crolle

Przypisy

Linki zewnętrzne Strona Okręgu Kościelnego Pomorze

Kategoria:Historia protestantyzmu w Niemczech Kategoria:Pomorze Przednie Kategoria:Luterańskie związki wyznaniowe Kategoria:Światowa Federacja Luterańska Kategoria:Religia w Meklemburgii-Pomorzu Przednim