thumb|Dwurzędka z góry i z boku thumb|Dwurzędka u opiołka z rodziny ogórecznikowatych Dwurzędka (łac., ang. scorpioid cyme, cincinnus) – rodzaj kwiatostanu z grupy wierzchotek jednoramiennych. Ma kwiat na szczycie pędu. Rozgałęzia się naprzemiennie z kąta liścia po jednej stronie osi, a następnie z kąta liścia po drugiej stronie, przy czym kwiaty osadzone są w dwóch rzędach. Widziana z góry jest mniej więcej zygzakowata i zwijająca się. W języku angielskim cincinnus jest pojęciem niejednoznacznym i może też oznaczać kwiatostan, w którym każdy kolejny kwiat wyrasta z kąta przysadki poprzedniego kwiatu.

Różni się od skrętka, który rozgałęzia się po jednej stronie osi kwiatostanu. Różni się od wachlarzyka, który rozgałęzia się naprzemiennie, ale kwiaty wyrastają w nim w jednej płaszczyźnie i z góry są ułożone w linii prostej.

W wierzchotkach jednoramiennych możliwe jest również występowanie stopniowych przejść między różnymi ich typami. Pewne stadia przejścia od wachlarzyka do dwurzędki można zaobserwować w rozgałęzieniach kwiatostanu Acis autumnalis i Elegia capensis. Spłaszczone dwurzędki występują też u kliwia z rodziny amarylkowatych.

Terminologia W polskiej literaturze przedmiotu dwurzędka jest ujmowana w definicji skrętka, opisującego kwiatostany zygzakowate z góry lub w definicji wachlarzyka, opisującego kwiatostany rozgałęziające się naprzemiennie.

W „Botanice szkolnej dla klas wyższych” Józefa Rostafińskiego z 1886 roku dwurzędka (łac. bostryx, niem. Schraubel)Nazwy w językach obcych autor prawdopodobnie zamienił ze skrętkiem, jednak taka informacja nie znajduje się w dołączonym do pracy spisie błędów opisuje kwiatostan o ulistnieniu skrętoległym, w którym liście stoją w 3, 5 lub więcej szeregach, będący wachlarzykiem, w którym kolejno po sobie następujące osie rozchodzą się we wszystkich kierunkach, tworząc kwiatostan niepłaski, w którym jednak kwiaty wyraźnie tworzą dwa rzędy, jak u lulka.

W artykule opublikowanym w „Rozprawach Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Akademii Umiejętności” z 1914 roku cincinnus, jako typ grzbietobrzusznej wierzchotki jednoramiennej, nazwany został wierzch(n)otką niedźwiadkowatą.

W podręczniku akademickim do botaniki Zygmunta Wóycickiego z 1924 roku jako dwurzędkę (cincinus) opisano odmianę wierzchotki jednodzielnej, w której gałęzie boczne zjawiają się na przemian z jednej i drugiej strony osi środkowej.

Przykłady Przykładem roślin, u których występują kwiatostany o typie dwurzędki, jest rząd ogórecznikowców, w tym rodzina ogórecznikowatych. Rośliny z tej rodziny tworzą również specyficzne dwurzędki, imitujące grono ze względu na prostowanie osi zachodzące równocześnie z zawiązywaniem się pojedynczego kwiatu, zwane w literaturze angielskojęzycznej dwurzędkami typu „boragoid”. Innym specyficznym typem dwurzędkowego kwiatostanu u ogórecznikowatych jest podwójna dwurzędka, która występuje, gdy odpowiedni układ tworzy się na odgałęzieniach wierzchotki dwuramiennej.

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Kwiatostan