José Manuel Durão Barroso (wym. []; ur. 23 marca 1956 w Lizbonie) – portugalski polityk, prawnik i nauczyciel akademicki. W latach 1992–1995 minister spraw zagranicznych w rządzie Aníbal Cavaco Silvy, od 1999 do 2004 przewodniczący Partii Socjaldemokratycznej. Premier Portugalii od 6 kwietnia 2002 do 17 lipca 2004. Od 22 listopada 2004 do 31 października 2014 przewodniczący Komisji Europejskiej.

Życiorys Wykształcenie i działalność zawodowa Ukończył prawo na Uniwersytecie Lizbońskim, a także studia europejskie na Uniwersytecie Genewskim, na którym uzyskał również magisterium w zakresie nauk politycznych. Pracował jako nauczyciel akademicki na uniwersytetach w Lizbonie i Genewie, jako profesor wizytujący wykładał na Uniwersytecie Georgetown. W latach 1995–1999 był dziekanem wydziału stosunków międzynarodowych na Universidade Lusíada de Lisboa.

Działalność polityczna W czasach studenckich należał do organizacji FEM-L, powiązanej z komunistycznym ruchem MRPP i opozycyjnej wobec dyktatury Nowego Państwa. W 1980 został członkiem centroprawicowej Partii Socjaldemokratycznej (PSD).

W 1985 po raz pierwszy uzyskał mandat posła do Zgromadzenia Republiki. Z powodzeniem ubiegał się o reelekcję w kolejnych wyborach w 1987, 1991, 1995, 1999 i 2002, zasiadając w portugalskim parlamencie IV, V, VI, VII, VIII i IX kadencji.

Również od 1985 obejmował funkcje rządowe w kolejnych gabinetach, którymi kierował Aníbal Cavaco Silva. Początkowo został sekretarzem stanu ds. wewnętrznych. W 1987 przeszedł na stanowisko sekretarza stanu ds. polityki i współpracy zagranicznej. Z ramienia swojego rządu był zaangażowany w próby pokojowego rozwiązania wojny domowej w byłej portugalskiej kolonii Angoli. W latach 1992–1995 sprawował urząd ministra spraw zagranicznych. W 1995 PSD przeszła do opozycji, José Manuel Barroso przez rok stał na czele komisji spraw zagranicznych w Zgromadzeniu Republiki. W 1999 został przewodniczącym Partii Socjaldemokratycznej, funkcję tę pełnił do 2004.

Kierowana przez niego PSD zwyciężyła w wyborach w 2002, zawiązując koalicję z Partią Ludową. 6 kwietnia 2002 José Manuel Barroso został nowym premierem, stając na czele XV rządu konstytucyjnego. Urząd ten sprawował do 17 lipca 2004. Jego gabinet popierał interwencję w Iraku, prowadził restrykcyjną politykę gospodarczą, zmierzającą do ograniczenia deficytu budżetowego i zreformowania prawa pracy. Działania te nie spowodowały jednak szybkiego ożywienia gospodarki i zmniejszenia bezrobocia, przyczyniając się do spadku poparcia dla rządu i porażki Partii Socjaldemokratycznej w wyborach parlamentarnych w 2005.

Wybory do Parlamentu Europejskiego w 2004 przyniosły zwycięstwo Europejskiej Partii Ludowej. EPP dążyła do wyłonienia ze swoich szeregów przewodniczącego Komisji Europejskiej. Wybór padł na urzędującego premiera Portugalii, którego zaakceptowała Rada Europejska. 22 lipca 2004 uzyskał wotum zaufania w Europarlamencie. Jego pierwsza komisja rozpoczęła urzędowanie 22 listopada 2004. Po kolejnych eurowyborach w 2009 zaproponowano jego reelekcję na drugą kadencję. 22 września tegoż roku decyzję tę zaaprobował Parlament Europejski VII kadencji. Druga komisja José Manuela Barroso urzędowała od 10 lutego 2010 do 31 października 2014. W okresie urzędowania prowadzono dalsze negocjacje akcesyjne, w tym zakończono procesy przyjmowania do Unii Europejskiej Rumunii i Bułgarii (w okresie I kadencji) oraz Chorwacji (w okresie II kadencji). Przyjęto w tym czasie zakładający reformę unijnych instytucji traktat lizboński, a także podejmowano działania celem przeciwdziałania zapoczątkowanemu w 2007 światowemu kryzysowi finansowemu.

Po zakończeniu drugiej kadencji José Manuel Barroso powrócił do pracy naukowej w tym jako profesor Universidade Católica Portuguesa i Uniwersytetu Genewskiego. W lipcu 2016 został doradcą w londyńskim oddziale Goldman Sachs, zajmując się polityką banku wobec procesu opuszczenia Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię. Objęcie tego stanowiska tuż po upływie 18 miesięcy od odejścia z Komisji Europejskiej, chociaż będące zgodne z formalnymi wymogami dotyczącymi unikania konfliktu interesów, skłoniło europejskiego rzecznika praw obywatelskich do podjęcia inicjatywy na rzecz zaostrzenia zasad podejmowania pracy przez członków KE po zakończeniu kadencji.

Życie prywatne Żonaty z Margaridą Sousa Uva, ma troje dzieci.

Odznaczenia i wyróżnienia Ordery i odznaczenia mały|Od lewej: Jerzy Buzek (przewodniczący PE), Herman Van Rompuy (przewodniczący RE) i José Manuel Barroso (przewodniczący KE)

Doktoraty honorowe

Nagrody i wyróżnienia Honorowe obywatelstwo Rio de Janeiro (2006) Honorowe obywatelstwo Delf (2007) Tytuł „Człowieka Roku” 2009 Forum Ekonomicznego

Przypisy

Kategoria:Deputowani Zgromadzenia Republiki (Portugalii) Kategoria:Politycy Partii Socjaldemokratycznej (Portugalia) Kategoria:Portugalscy ministrowie spraw zagranicznych Kategoria:Portugalscy prawnicy Kategoria:Premierzy Portugalii Kategoria:Przewodniczący Komisji Europejskiej Kategoria:Absolwenci Georgetown University Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Genewskiego Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Lizbońskiego (1911–2013) Kategoria:Doktorzy honoris causa Politechniki Wrocławskiej Kategoria:Doktorzy honoris causa Szkoły Głównej Handlowej Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Niemczech Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Wielkiej Brytanii Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Rumunii Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni we Włoszech Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Lizbonie Kategoria:Ludzie związani z bankowością w Wielkiej Brytanii Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Alawitów Kategoria:Odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Południa Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Finlandii Kategoria:Odznaczeni Orderem Oranje-Nassau Kategoria:Odznaczeni Orderem Pro Merito Melitensi Kategoria:Odznaczeni Orderem Rio Branco Kategoria:Odznaczeni Orderem Słońca Peru Kategoria:Odznaczeni Orderem Sokoła Islandzkiego Kategoria:Odznaczeni Orderem św. Michała i św. Jerzego Kategoria:Odznaczeni Orderem Wolności (Ukraina) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Cywilnej (Hiszpania) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Odznaczeni Wielkim Łańcuchem Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Xirka Ġieħ ir-Repubblika Kategoria:Wielcy Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Flagi Narodowej (Albania) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Genewskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Lizbońskiego (1911–2013) Kategoria:Urodzeni w 1956