Europa Nostra – europejska federacja stowarzyszeń na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego Europy.
Struktura Federacja składa się z 250 organizacji członkowskich – stowarzyszeń ochrony dziedzictwa kulturowego i fundacji o łącznej liczbie ponad 5 milionów osób, 150 stowarzyszeń współpracujących (organizacji NGO, organów rządowych, władz lokalnych i korporacji), a także 1500 członków indywidualnych, którzy bezpośrednio wspierają misję Europa Nostra.
Wiele stowarzyszeń, zajmujących się lokalnie ochroną swego dziedzictwa kulturowego, może dzięki współpracy z Europa Nostra komunikować się z dużymi instytucjami, takimi jak Unia Europejska, Rada Europy, czy UNESCO.
Stowarzyszenie zostało założone w 1963 roku i ma swoją siedzibę w Hadze (Holandia). Działalność koordynowana jest przez Sekretariat Międzynarodowy. Sekretarzem generalnym Europa Nostra jest Sneška Quaedvlieg-Mihailović (Holandia / Serbia). W kilku państwach Sekretariat Międzynarodowy ma swoją reprezentację w strukturach krajowych.
Członkowie stowarzyszenia Członków Europa Nostra można podzielić na trzy główne kategorie: Organizacje pozarządowe oraz non-profit na poziomie europejskim, narodowym, regionalnym i lokalnym; Przedsiębiorstwa prywatne i publiczne; Pojedyncze podmioty.
Historia powstania Europa Nostra została założona w 1963 roku z inicjatywy Italia Nostra, jako odpowiedź na poważne zagrożenie dla przetrwania Wenecji, spowodowanego przez regularne powodzie. W 1991 r. Połączyła się z Internationales Burgen Institut (Międzynarodowy Instytut Zamków), utworzony w 1949 roku.
W ciągu swej historii prezydentami Europa Nostra było szereg światowej sławy postaci z życia artystycznego i politycznego, takich jak Maestro Plácido Domingo (Hiszpania), Denis de Kergorlay (Francja), a wcześniej Księżna Badajoz z Hiszpanii (2007–2009), Henryk książę Danii (1990–2007) oraz polityk, minister Holandii – Hans de Koster (1984–1990).
Działania, programy, nagrody Od 1978 Europa Nostra wręcza nagrody za utrzymywanie i restaurację obiektów kulturowych w krajach europejskich.
W 2002 roku Unia Europejska przekazała stowarzyszeniu nadzór nad administracją programu nagród zwanym European Union Prize for Cultural Heritage („Nagroda Europa Nostra”). Celem tego programu jest: promowanie wysokich i rygorystycznych standardów na polu dziedzictwa kulturowego Europy; stymulowanie wymiany doświadczeń i kompetencji na poziomie ponadnarodowym; stymulowanie działań i akcji w ramach rozwoju dziedzictwa kulturowego.
W 2010 roku Europa Nostra otworzyła w Brukseli biuro łącznikowe, którego zadaniem jest koordynacja lobbingu instytucji UE i innych organów europejskich i międzynarodowych z siedzibą w Brukseli, Strasburgu i Paryżu.
W 2011 roku podczas organizowanego przez Europa Nostra Europejskiego Kongresu Dziedzictwa Narodowego w Amsterdamie wraz z 27 innych europejskich i międzynarodowych sieci i organizacji działających na polu dziedzictwa kulturowego utworzono sojusz europejskiego dziedzictwa European Heritage Alliance 3.3.
Dziedzictwo w zagrożeniu W styczniu 2013 r. rozpoczął się Program „7 najbardziej zagrożonych” (wspólnie z Grupą Europejskiego Banku Inwestycyjnego i Instytutem EBI) – w celu identyfikacji zagrożonych zabytków i obiektów w Europie oraz mobilizacji partnerów publicznych i prywatnych na szczeblu lokalnym, krajowym i europejskim dla znalezienia przyszłości tych miejsc. 7 najbardziej zagrożonych miejsc i zabytków na rok 2013 zostało wybranych z listy 14 przygotowanych przez międzynarodową komisję, która przeszła 40 nominacji od organizacji członkowskich z 21 krajów.
W ostatnich latach Europa Nostra podniosła głos, by ratować zagrożone zabytki, miejsca lub krajobrazy w Europie, takie jak: Roșia Montană w Siedmiogrodzie w Rumunii, którego dziedzictwo i środowisko są zagrożone przez proponowaną odkrywkową kopalnię złota; Rzymskie stanowisko archeologiczne w Allianoi, Turcja – zagrożone budową zapory nawadniającej (obecnie obszar ten zniknął pod wodą); Góra Saint-Michel, Normandia, Francja - zagrożona projektowanymi olbrzymimi turbinami wiatrowymi; Włoskie miasta historyczne w regionie Emilia-Romania, dotknięte trzęsieniami ziemi w maju 2012 r; Średniowieczne miasto L’Aquila i otaczające ją rozległe wsie w regionie Abruzzo, Włochy - zagrożone różnym stopniem zniszczenia lub szkodami spowodowanymi trzęsieniem ziemi w kwietniu 2008 r.; Starożytne miasto Famagusta, Cypr – zagrożone zaniedbaniem spowodowanym trwającym konfliktem politycznym; Pozostałości średniowiecznego ratusza w Berlinie, Niemcy, a także zabytkowe latarnie gazowe w mieście, zagrożone nowymi obiektami infrastruktury; Plac Sant’Ambrogio w Mediolanie, Lombardia, Włochy – zagrożony proponowaną budową podziemnego parkingu.
Nagrody Europa Nostra dla obiektów w Polsce Grand Prix Wystawa "Auschwitz. Not long ago. Not far away" stworzona we współpracy hiszpańskiej firmy Musealia i Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau (Grand Prix 2020).
Medale pałac Herbsta w Łodzi (medal 1990) kościół odpustowy „Na Pólku” pod Bralinem (medal 1992) kościół św. Filipa i św. Jakuba w Sękowej (medal 1994) cerkiew w Owczarach (medal 1994) Muzeum Zamoyskich w Kozłówce (medal 1996) dwór szlachecki w Tułowicach (medal 1999) Muzeum w Biskupinie (medal 2006) Model Rewitalizacji Rzemiosła Serfenta w Cieszynie
Dyplomy Kościół św. Franciszka Serafickiego w Poznaniu (tzw. „kościół bernardynów”) (dyplom 1989) dwór w Turowej Woli (dyplom 1992) pałac myśliwski w Antoninie (dyplom 1993) zamek Sułkowskich w Rydzynie (dyplom 1994) Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie (dyplom 1994) Państwowe Muzeum Zamkowe w Pszczynie (dyplom 1995) Stara Papiernia w Konstancinie-Jeziornie (dyplom 2003)
Wyróżnienia Za konserwację zbiorów szat i ubiorów liturgicznych w kryptach bazyliki świętych Janów w Lublinie (dyplom za zbiory dzieł sztuki, 2002) Fundacja Dokumentacji Cmentarzy Żydowskich za ogólnodostępną bazę zdjęć i transkrypcji wszystkich nagrobków z ponad stu cmentarzy żydowskich w Polsce (2018)
W Polsce W Polsce odpowiednikiem działań Europa Nostra jest stowarzyszenie Patria Polonorum, której prezes prof. Zygmunt Świechowski został przyjęty do Rady Naczelnej „Europa Nostra”.
Zobacz też Lista światowego dziedzictwa UNESCO Patria Polonorum
Przypisy
Linki zewnętrzne Europa Nostra
Kategoria:Kultura Unii Europejskiej Kategoria:Instytucje archeologiczne Kategoria:Organizacje związane z ochroną zabytków