Peter Sutcliffe

Peter William Sutcliffe, znany również jako Peter William Coonan (ur. 2 czerwca 1946 w Bingley, zm. 13 listopada 2020 w Durham) – brytyjski seryjny morderca, nazywany przez prasę Rozpruwaczem z Yorkshire (aluzja do Kuby Rozpruwacza). 22 maja 1981 r. został uznany winnym zamordowania trzynastu kobiet w okolicach Leeds oraz usiłowania zabójstwa siedmiu innych w latach 1975-1980. Został skazany jednocześnie na dwadzieścia kar dożywocia, które w 2010 r. zamieniono na karę dożywotniego pozbawienia wolności bez możliwości zwolnienia warunkowego. Większość morderstw popełnił w West Yorkshire, dwa pozostałe w Manchester.

Sutcliffe początkowo atakował kobiety i dziewczęta w dzielnicach mieszkalnych, ale wyglądało na to, że przeniósł się do dzielnic czerwonych latarni, ponieważ przyciągnęła go wrażliwość prostytutekThe Yorkshire Ripper Files:A Very British Crime Story, BBC TV. Po aresztowaniu w Sheffield przez policję w South Yorkshire za jazdę z fałszywymi tablicami rejestracyjnymi w styczniu 1981 r., Sutcliffe został przewieziony do policji w West Yorkshire, która przesłuchała go w sprawie zabójstw. Przyznał się do bycia sprawcą morderstw, tłumacząc je otrzymaną od Boga misją zabicia prostytutek. Podczas procesu, Sutcliffe nie przyznał się do morderstwa z powodu zmniejszonej poczytalności, ale został skazany za morderstwo na podstawie werdyktu większości. Po skazaniu, Sutcliffe zaczął używać panieńskiego nazwiska swojej matki - Coonan.

Policja z West Yorkshire była krytykowana za niepowodzenie w zatrzymaniu Sutcliffe'a, mimo dziewięciokrotnego przesłuchiwania go w trakcie pięcioletniego śledztwa. Ze względu na sensacyjny charakter sprawy, policja zajęła się wyjątkowo dużą ilością informacji, z których część wprowadzała w błąd (w tym nagrana wiadomość o mistyfikacji Wearside Jacka i listy od rzekomego „Rozpruwacza”). Po skazaniu Sutcliffe'a, rząd nakazał rozpatrzenie śledztwa znanego jako "Raport Byforda" prowadzonego przez Głównego Inspektora Policji - Lawrence'a Byforda. Wyniki zostały w pełni upublicznione w 2006 r. i potwierdziły słuszność krytyki wobec policji. Raport doprowadził do zmian w procedurach dochodzeniowych, które zostały przyjęte przez brytyjską policję. W 2019 r. The Guardian opisał obławę jako „oszałamiająco źle przeprowadzoną”.

Sutcliffe został przeniesiony z więzienia do szpitala psychiatrycznego o zaostrzonym rygorze w marcu 1984 r. po zdiagnozowaniu schizofrenii paranoidalnej. Wysoki Trybunał oddalił apelację Sutcliffe'a w 2010 r., utwierdzając, że będzie podlegał dożywotniemu wyrokowi i nigdy nie zostanie zwolniony z aresztu. W sierpniu 2010 r. orzeczono, że Sutcliffe był psychicznie zdolny do powrotu do więzienia i w tym miesiącu został przeniesiony do HM Prison Frankland w Durham. Sutcliffe zmarł 13 listopada 2020 r. w wieku 74 lat, chorował na COVID-19.

Życiorys Młodość Urodził się w Bingley, w Yorkshire. Jego ojciec pracował w młynie. Sutcliffe był postrzegany w szkole jako samotnik, zakończył edukację w wieku 15 lat. Po opuszczeniu szkoły podejmował różne prace, był m.in. grabarzem. Następnie dostał pracę w lokalnej fabryce, na nocnej zmianie.

W 1966 roku poznał Sonię Szurmę, którą poślubił osiem lat później, 10 sierpnia 1974 r. Wkrótce został zwolniony z pracy w fabryce, jednak wyrobił prawo jazdy na samochody ciężarowe i 29 września 1975 r. rozpoczął pracę jako kierowca. Jego żona kilkukrotnie poroniła, a lekarze orzekli, że nie będzie mogła mieć dzieci. Sonia Sutcliffe ukończyła kurs przygotowujący do zawodu nauczyciela i w 1977 r. podjęła pracę w tym zawodzie, dzięki czemu mogła wraz z mężem nabyć pierwszy dom w Heaton, Bradford, dokąd przeprowadzili się w tym samym roku.

Pierwsze ataki Jego pierwszy znany atak na kobietę miał miejsce w Keighley, nocą 5 lipca 1975. Ofiarą była trzydziestosześcioletnia Anna Rogulskyj, którą Sutcliffe ogłuszył młotkiem, po czym pociął jej brzuch nożem, jednak spłoszony przez mieszkającego w pobliżu mężczyznę uciekł. Anna Rogulskyj, znaleziona przez przypadkowego przechodnia i poddana dwunastogodzinnej operacji, podczas której z jej mózgu wyjmowano odłamki kości, przeżyła.

Morderca ponownie zaatakował już w sierpniu, napadając na czterdziestosześcioletnią Olive Smelt na ulicach Halifax. Smelt, sprzątaczka biurowa, spędzała piątkową noc 15 sierpnia 1975 r. na mieście, w gronie przyjaciół, w tym samym pubie, w którym bawił Sutcliffe i jego znajomy, Trevor Birdsall. Po zakończeniu spotkania Olive, wraz z jednym z przyjaciół została podwieziona przez dwóch mężczyzn i wysiadła samotnie na Boothtown Road, niedaleko domu. W tym samym czasie Sutcliffe i Birdsall również opuścili pub i - jadąc przez miasto - napotkali samotnie wędrującą Smelt, rozpoznaną przez Sutcliffe’a jako widziana w pubie prostytutka. Sutcliffe zatrzymał samochód i pozostawiwszy w jego wnętrzu Birdsalla, ruszył alejką równoległą do tej w którą skręciła Smelt. Po dogonieniu kobiety, uderzył ją dwa razy młotkiem w głowę, po czym pociął jej nożem pośladki. Nadjeżdżający samochód spłoszył jednak Sutcliffe'a, który uciekł do swojego auta.

27 sierpnia 1975 roku ofiarą Sutcliffe’a padła czternastoletnia Tracy Browne. Miało to miejsce na odludnej wiejskiej drodze w okolicach Silsden. Morderca zadał Browne pięć ciosów młotkiem w głowę, gdy po raz kolejny spłoszył go nadjeżdżający samochód. Przestraszony Sutcliffe przerzucił okrwawioną Browne przez płot. Mimo ran, dziewczyna zdołała przejść jeszcze czterysta metrów. Tracy Browne przeżyła, choć musiała przejść skomplikowaną operację głowy.

Następny atak miał miejsce 30 października 1975 roku w Leeds. Ofiarą była dwudziestoośmioletnia Wilma McCann. Około pierwszej w nocy McCann, będąc pod wpływem alkoholu, wyszła z klubu nocnego niosąc pod pachą pojemnik z curry i frytkami. Mimo iż do domu miała stosunkowo niedaleko, postanowiła pojechać autostopem, machała więc na przejeżdżające samochody. Kierowcą, który się zatrzymał, był Peter Sutcliffe. Ciało McCann, leżące na trawiastym wzgórku, z opuszczonymi spodniami i podniesionym stanikiem, znaleźli następnego dnia mleczarz, Alan Routledge, i jego młodszy brat. Wilma McCann została uderzona dwukrotnie młotkiem w głowę i wielokrotnie pchnięta nożem w brzuch, szyję i klatkę piersiową. Była pierwszą śmiertelną ofiarą mordercy znanego jako „Rozpruwacz z Yorkshire”.

Kolejne morderstwa i śledztwo Nadzór nad śledztwem w sprawie zabójstwa Wilmy McCann objął superintendent Dennis Hoban. 150 policjantów przeprowadziło przesłuchania każdego, kto miał powiązania z McCann. Przepytano sześć tysięcy kierowców ciężarówek. Przesłuchania nie doprowadziły jednak do schwytania mordercy.

Tymczasem 20 listopada 1975 r. w garażu w Preston, Lancashire, znaleziono zwłoki dwudziestosześcioletniej Joan Harrison. Została uderzona obcasem buta w tył głowy, po czym skopana na śmierć. Początkowo policja nie łączyła tego morderstwa ze sprawą Wilmy McCann, jednak później, gdy korespondujący z policjantami mężczyzna, utrzymujący że jest Rozpruwaczem z Yorkshire, wspomniał w liście o Preston, zaczęto błędnie mniemać, iż Joan Harrison jest jedną z ofiar Rozpruwacza. Sutcliffe zaatakował jednak po raz kolejny dopiero 20 stycznia 1976 r. Zabił czterdziestodwuletnią Emily Jackson, która w pubach Leeds dorabiała jako prostytutka. Jej okaleczone ciało znaleziono 800 metrów od pubu Gaiety. Morderca ogłuszył ją za pomocą młotka i zadał 51 ciosów śrubokrętem, zostawił także na jej ciele odcisk ciężkiego gumiaka.

W marcu 1976 r. George Oldfield z West Yorkshire Police Headquarters odebrał pierwszy z serii listów wysłanych przez osobę utrzymującą, iż jest poszukiwanym seryjnym mordercą, odpowiedzialnym za śmierć Joan Harrison. List ten został uznany przez Oldfielda za fałszywy, napisany przez kogoś o niestabilnym umyśle. 9 maja 1976, po raz kolejny w Leeds, Sutcliffe zaatakował Marcellę Claxton, dwudziestoletnią prostytutkę. Claxton, dwukrotnie uderzona w głowę młotkiem, przeżyła, jednak przypłaciła spotkanie z Rozpruwaczem lękiem przed mężczyznami, zawrotami głowy i głęboką depresją. Kolejne morderstwo miało miejsce po kilkumiesięcznej przerwie, 5 lutego 1977 roku, a jego ofiarą padła dwudziestoośmioletnia Irene Richardson. Tym razem morderca, oprócz zadania ran kłutych, rozciął kobiecie także brzuch.

Kolejne ofiary to Patricia Atkinson, zamordowana 23 kwietnia 1977 r. i Jayne MacDonald, która zginęła 25 czerwca 1977 r. Po morderstwie tej ostatniej nadzór nad śledztwem przejął George Oldfield. Policja zacieśniła współpracę z mediami, przepytywała kolejnych świadków, tymczasem Peter Sutcliffe wciąż pozostawał na wolności. Było to częściowo spowodowane przez rozmiar śledztwa oraz mnogość przewijających się zeznań, wątków i tropów do sprawdzenia. Za przykład mogą posłużyć odciski opon zostawione przez mordercę przy ciele Irene Richardson - na ich podstawie ustalono, że Rozpruwacz posiada średnich rozmiarów sedana lub vana, a z pomocą producentów opon udało się sporządzić listę dwudziestu sześciu możliwych marek. Policji udało się zawęzić pole poszukiwań do stu tysięcy samochodów.

10 lipca 1977 roku w Bradford napadł na czterdziestodwuletnią Maureen Long, która przeżyła, mimo wielu ran zadanych w klatkę piersiową i brzuch. Ponieważ stróż nocny opisał samochód, którym odjechała Long wraz z nieznanym mężczyzną jako białego Forda Cortinę, podejrzenia policji skierowały się na taksówkarzy. Jeden z nich, Terry Hawkshaw, nie dysponujący przekonującym alibi, a odpowiadający swym wyglądem opisom świadków, został umieszczony pod stałą obserwacją. Policja przeszukała bez rezultatu również jego dom. Pobrano próbki jego krwi i włosów, zabrano do badania odzież i dywaniki z samochodu.

1 października 1977 r. Rozpruwacz zabił po raz kolejny, tym razem w Manchesterze. Dwudziestoletnia prostytutka, Jean Jordan, wsiadła do samochodu Sutcliffe’a, który zawiózł ją w odludne miejsce niedaleko Cmentarza Południowego. Tam zmiażdżył jej czaszkę trzynastoma ciosami młotka, a ciało ukrył pod płotem cmentarza. Sutcliffe powrócił tam parę dni później, by pastwić się nad rozkładającym się ciałem swej ofiary. Zwłoki Jordan odnaleziono 10 października. 14 grudnia 1977 r. w Leeds, morderca zaatakował dwudziestopięcioletnią Marylin Moore, która zdołała przeżyć. 21 stycznia 1978 r. zginęła Yvonne Pearson, której okaleczone ciało odnaleziono dopiero w marcu. Podobnie, jak w wypadku Jean Jordan, Sutcliffe również znęcał się nad martwym ciałem ofiary. Dziesięć dni później Rozpruwacz zamordował Helen Rytka. 10 marca 1978 roku George Oldfield otrzymał kolejny list od rzekomego mordercy, ponownie wysłany z Sunderland. Autor po raz kolejny wspominał morderstwo Joan Harrison i zapowiadał, że jego kolejna ofiara będzie stara. Niedowierzanie policji co do tożsamości autora listów z Rozpruwaczem z Yorkshire wzrosło po odnalezieniu zwłok Yvonne Pearson, o której w ostatnim liście nie było wzmianki.

Vera Millward, czterdziestojednoletnia mieszkanka Manchesteru została zabita przez Rozpruwacza 16 maja 1978 roku. Jej krzyki o pomoc zostały zignorowane przez świadków, jako że okolica w której miało to miejsce znana była z różnych hałasów. Po tym zabójstwie nastała jedenastomiesięczna przerwa w działalności Petera Sutcliffe.

Ślepa uliczka Autor anonimowych listów nadesłał kolejne listy do George’a Oldfielda 23 marca 1979 roku. Badania śliny pozostawionej na kopertach wykazały, że jej właściciel posiadał rzadką odmianę grupy krwi B, podobnie jak morderca Joan Harrison. To, oraz pewien medyczny szczegół tyczący zabójstwa Very Millward, a poruszony w najnowszym z listów, zachwiały przekonaniem detektywów, iż jest to oszustwo. Autor listu zaś zapowiadał, że następną ofiarą będzie „stara dziwka” w Bradford albo Liverpoolu.