Władysław Antoni Wolski, właśc. Antoni Jan Piwowarczyk (ur. 27 grudnia 1901 w Warszawie, zm. 7 sierpnia 1976 w Krakowie) – polski elektrotechnik i polityk komunistyczny, poseł do Krajowej Rady Narodowej i na Sejm Ustawodawczy, w latach 1949–1950 minister administracji publicznej. Wiceprezes i członek Zarządu Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej w 1949ks. Dominik Zamiatała, Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, w: Encyklopedia Białych Plam, t. XVII, Radom 2006, s. 179.. Prezes Polskiego Związku Narciarskiego.
Życiorys Syn Aleksandra i Matyldy, pochodził z rodziny robotniczej. W 1916 wstąpił do Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy, gdzie działał w gimnazjalnych grupach młodzieżowychAndrzej Friszke „Czekanie na rewolucję. Komuniści w II Rzeczypospolitej 1921 – 1926“ Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2023, ISBN 978-83-67805-08-7, s. 147.Od 1918 roku członek Komunistycznej Partii Robotniczej Polski, gdzie początkowo był członkiem Egzekutywy Dzielnicy Mokotów. W styczniu 1920 powołany do Wojska Polskiego, gdzie służył w Batalionie Maszynowym Saperów 1. Pułku Inżynieryjnego. Przeszedł do Wydziału Wojskowego KPRP, prowadził działalność komunistyczną w wojsku. W maju 1920 skierowany na front wojny polsko-bolszewickiej, zdemobilizowany w styczniu 1921. Od połowy 1921 wznowił działalność w Wydziale Wojskowym KPRP, zajmującym się szpiegostwem na rzecz ZSRR i agitacją komunistyczną w Wojsku Polskim. Aresztowany w czerwcu 1922, w marcu 1923 skazany na 7 lat więzienia, przebywał w więzieniach w Warszawie, Łomży i Białymstoku. W kwietniu 1926 zwolniony na urlop zdrowotny, resztę kary darowano mu następnie na mocy amnestii. Był konsultantem Wydziału Wojskowego KPP, następnie skierowany do pracy w Sekretariacie Komitetu Centralnego Międzynarodowej Organizacji Pomocy RewolucjonistomWładysława Głodowska – Sampolska „Czerwone zorze. Wspomnienia“. Książka i Wiedza 1965, s. 223- 227, od jesieni 1927 był sekretarzem generalnym MOPR. W 1930 oskarżony o działalność komunistyczną został uniewinniony przez sąd. W marcu 1934 wyjechał do ZSRR. Pracował jako kierownik działu kulturalnego redakcji polskojęzycznego pisma Trybuna Radziecka. Był związany z tzw. „większością” w Komunistycznej Partii Polski, utrzymywał w Moskwie kontakty z jej przedstawicielami. Po potępieniu „większości” przez władze KPP odmówił złożenia samokrytyki, odszedł z redakcji, pracował jako elektryk w metrze moskiewskim.
W listopadzie 1935 został aresztowany przez NKWD i skazany na 5 lat łagrów za działalność kontrrewolucyjną, przebywał w obozach koncentracyjnych w Komi, a następnie na półwyspie Tajmyr. NKWD aresztowało również żonę i córkę Piwowarczyka, zginęły w czasie „wielkiego terroru”Tadeusz Rutkowski, Sprawa Antoniego Piwowarczyka-Władysława Wolskiego, Zeszyty Historyczne, zeszyt 153, wyd. Instytut Literacki, Paryż 2005 s.132-133. wersja elektroniczna. Na przełomie 1941/42 zwolniony po odbyciu kary, w kwietniu 1942 uczestniczył w prowokacji NKWD wobec ambasady RP w Kujbyszewie. W końcu 1943 zrzucony na spadochronie na tyły frontu niemieckiego w okolice Wilna, gdzie w lipcu 1944 zastała go ofensywa Armii Czerwonej.
W sierpniu 1944 już pod nazwiskiem Władysław Wolski mianowany zastępcą kierownika Resortu Bezpieczeństwa Publicznego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego. Od września 1944 był Głównym Pełnomocnikiem PKWN przy Głównych Pełnomocnikach Rządów Ukrainy i Białorusi w Polsce, zaś od 9 października 1944 do kwietnia 1945 pierwszym szefem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. Od stycznia 1945 do 20 stycznia 1949 był wiceministrem administracji publicznej. Od lipca 1945 do lutego 1947 faktyczny polityczny nadzorca z ramienia PPR ministra Władysława Kiernika (pełniącego funkcję w Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej jako reprezentant Polskiego Stronnictwa Ludowego). Od 20 stycznia 1949 do 28 kwietnia 1950 minister administracji publicznej. W latach 1947–1951 pełnił funkcję prezesa Polskiego Związku Narciarskiego.
Od 1944 członek Polskiej Partii Robotniczej, a od 1948 Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej – zastępca członka Komitetu Centralnego PPR (1945–1948) i członek Komitetu Centralnego PZPR (1948–1950). Pełnił mandat poselski do Krajowej Rady Narodowej i na Sejm Ustawodawczy.
mały|Grób Władysława Wolskiego na cmentarzu Rakowickim Od lat 30. powiązany z NKWDWolski, który przez pewien czas był ministrem administracji publicznej jest jeszcze przedwojennym komunistą. Podobnie jak wielu innych komunistów był przez pewien czas w łagrze sowieckim w Rosji. Właśnie w łagrze w Rosji Sowieckiej pełnił rolę agenta NKWD. Spełniał rolę nawet przez samych komunistów otoczona pogardą. Wolski został po prostu odkomenderowany na odcinek życia religijnego w Polsce, jako posiadający całkowite zaufanie NKWD. Zbigniew Błażyński, Mówi Józef Światło, Londyn 1986, wyd. Polska Fundacja Kulturalna, , s. 175.Według Józefa Światły, w latach 1944–1953 wysokiego urzędnika aparatu bezpieczeństwa PRL, dobrze zorientowanego w realiach polskiego i sowieckiego aparatu bezpieczeństwa, Piwowarczyk „w łagrze w Rosji sowieckiej pełnił rolę agenta NKWD”. Informacja ta, choć nie można jej potwierdzić źródłowo, wydaje się być prawdopodobna. W każdym razie nie ulega wątpliwości, że Piwowarczyk przybył na początku kwietnia 1942 r. do ambasady RP w Kujbyszewie już w roli agenta NKWD, zgłaszając chęć wstąpienia do Wojska Polskiego. Tadeusz Rutkowski, Sprawa Antoniego Piwowarczyka-Władysława Wolskiego, Zeszyty Historyczne, zeszyt 153, wyd. Instytut Literacki, Paryż 2005 s.133. wersja elektroniczna. W maju 1950 w konsekwencji swych intryg przeciw kierownictwu PZPR został usunięty z partiiNiekiedy nadmierna zażyłość z sowieckim ambasadorem w Polsce mogła też doprowadzić do politycznego upadku. Doświadczył tego w 1950 r. minister administracji Władysław Wolski, któremu bliskie kontakty z ambasadorem Wiktorem Lebiediewem do tego stopnia przewróciły w głowie, że ośmielił się na posiedzeniu Komitetu Centralnego zaatakować kierownictwo partii z Bolesławem Bierutem na czele. Okazało się, że zarówno Wolski, jak i jego promotor Lebiediew nie docenili poziomu zaufania, jakim Stalin obdarzał Bieruta. I mimo że Wolski uderzył w bliskie wówczas Stalinowi antysemickie wątki, nie uchroniło go to przed usunięciem z partii, a Lebiediewa przed odwołaniem z Warszawy. Antoni Dudek, Ludzie Moskwy we władzach PRL , Wirtualna Polska 08-01-2014, zrzekł się również mandatu poselskiego i został „zesłany” do Krakowa, gdzie w styczniu 1952 zatrudniono go jako dyrektora Biblioteki Miejskiej. Do PZPR powrócił w 1960.
W 1946 odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.. W 1947 otrzymał czechosłowacki krzyż Wielkiego Oficera Orderu Lwa BiałegoDelegacja czechosłowacka wyjechała do Pragi [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 71, 12 marca 1947, s. 1. W 1985 został pośmiertnie odznaczony Medalem Rodła.
Jego żoną była Celina Bobińska-Wolska, historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, córka Stanisława i Heleny.
Pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera LXIX pas A-II-11).
Przypisy
Bibliografia
Tadeusz Rutkowski, Sprawa Antoniego Piwowarczyka-Władysława Wolskiego, Zeszyty Historyczne, zeszyt 153, wyd. Instytut Literacki, Paryż 2005 s.131-137. wersja elektroniczna Informacje w BIP IPN Profil na stronie Biblioteki Sejmowej
Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Działacze Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Ministrowie PRL Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Rodła Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie radzieckich łagrów Kategoria:Pochowani w alei zasłużonych na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Lwa Białego Kategoria:Politycy SDKPiL Kategoria:Posłowie do Krajowej Rady Narodowej Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1947–1952) Kategoria:Polscy żołnierze partyzantki radzieckiej Kategoria:Urodzeni w 1901 Kategoria:Urzędnicy Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Kategoria:Urzędnicy Resortu Bezpieczeństwa Publicznego (PKWN) Kategoria:Zastępcy członków KC PPR Kategoria:Zmarli w 1976 Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Prezesi Polskiego Związku Narciarskiego