Paul Casimir Marcinkus (ur. 15 stycznia 1922 w Cicero, zm. 20 lutego 2006 w Sun City) – amerykański duchowny rzymskokatolicki pochodzenia litewskiego, arcybiskup tytularny Horty, prezes Instytutu Dzieł Religijnych w latach 1971–1989.
Życiorys Paul Marcinkus był synem litewskich imigrantów. Pod opieką księdza parafialnego rozwinęło się w nim powołanie do stanu duchownego.
Święcenia kapłańskie otrzymał 3 maja 1947 roku w archidiecezji w Chicago. Pełnił usługi duszpasterskie równocześnie dla kościoła św. Krystyny oraz kościoła Świętego Krzyża. Do 1949 roku był członkiem sądu diecezjalnego ds. małżeństw, który rozpatrywał wnioski o ich unieważnianie.
W 1950 roku Marcinkus wyjechał do Rzymu studiować na katolickim Uniwersytecie Gregoriańskim, gdzie trzy lata później uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego. Z rekomendacji ówczesnego arcybiskupa Chicago, kardynała Samuela Stritcha, trzydziestoletni Marcinkus w 1952 roku został skierowany do sekcji angielskiej watykańskiego sekretariatu stanu. Po ukończeniu dwuletniej szkoły dyplomacji pełnił misje w Boliwii w roku 1955 oraz w Kanadzie w roku 1959, za każdym razem jako attaché tamtejszego nuncjusza papieskiego.
W grudniu 1959 roku powrócił do Rzymu pracować w sekretariacie stanu. Jego znajomość hiszpańskiego i włoskiego spowodowała, że sporadycznie uczestniczył w rozmowach jako tłumacz papieża Jana XXIII. Wraz z wyniesieniem kardynała Giovanniego Battisty Montiniego do godności papieża Pawła VI, Marcinkus został z czasem najważniejszym tłumaczem języka angielskiego i pomagał prowadzić spotkania podczas podróży.
W 1963 roku, podczas jednej ze swych podróży do Rzymu, kardynał Spellman z Nowego Jorku zwrócił uwagę nowego papieża Pawła VI na to, że Marcinkus jest bardzo obiecującym człowiekiem. Kiedy w 1964 roku podczas wizyty w centrum Rzymu papież utknął wśród zgromadzonych wiernych i groziło mu niebezpieczeństwo, że zostanie stratowany przez rozentuzjazmowanych ludzi, Marcinkus utorował papieżowi drogę w tłumie. Innym znanym przypadkiem interwencji Marcinkusa jest zdarzenie z 1970 roku, gdy zasłonił Pawła VI własnym ciałem przed szaleńcem, który chciał zasztyletować papieża tuż po przylocie do Manili na Filipinach. 12 lat później Marcinkus – wedle relacji prasowych, których sam nie potwierdzał – uchronił też przed podobnym szaleńcem nożownikiem Jana Pawła II podczas jego pielgrzymki do Fátimy w 1982 roku.
W grudniu 1964 roku towarzyszył Pawłowi VI w podróży do Indii, rok później do ONZ w Nowym Jorku. Podczas tych podróży Marcinkus pełnił funkcję doradcy ds. bezpieczeństwa.
6 stycznia 1969 roku został arcybiskupem tytularnym Horty oraz sekretarzem Kurii Rzymskiej. Jego gorliwa ochrona stała się widoczna dwa miesiące później, kiedy nie zezwolił amerykańskim agentom tajnych służb na uczestnictwo w spotkaniu papieża Pawła VI oraz prezydenta Richarda Nixona, mówiąc: daję wam 60 sekund, żeby się stąd wynieść, albo możecie tłumaczyć prezydentowi, dlaczego papież się nie może z nim spotkać.
W 1971 roku został prezesem Istituto per le Opere di Religione (IOR), tzn. Banku Watykańskiego. Stanowisko to pełnił za pontyfikatu trzech kolejnych papieży Pawła VI, Jana Pawła I oraz Jana Pawła II. Przez Jana Pawła II został awansowany na proprezydenta Papieskiej Komisji ds. Państwa Watykańskiego, trzecią najważniejszą osobę w Watykanie po papieżu i sekretarzu stanu.
Skandal finansowy W lipcu 1982 roku Marcinkus został uwikłany w finansowy skandal związany z bankructwem . Marcinkus jako dyrektor Ambrosiano Overseas, z siedzibą w Nassau na wyspach Bahama, współpracował przez wiele lat z Roberto Calvim, szefem Banco Ambrosiano. 18 czerwca 1982 roku znaleziono Calviego powieszonego pod mostem Blackfriars Bridge w Londynie. Tego samego dnia sekretarka Calviego Graziella Corrocher w Mediolanie zginęła, wypadając z okna. Innym ważnym współpracownikiem Marcinkusa był Michele Sindona, członek Propaganda Due Nr. 501, który zmarł otruty w 1985 roku w więzieniu. Czasowo Marcinkus nie mógł opuścić Watykanu, gdyż był poszukiwany listem gończym. Watykan ofiarom skandalu bankowego zapłacił 241 000 000 dolarów, jednakże nigdy nie przyznano się do winy.
W 1989 roku arcybiskup Marcinkus ustąpił ze stanowiska prezesa Banku Watykańskiego, kiedy Watykan powierzył sprawowanie zarządu osobom świeckim.
Przed odejściem na emeryturę Paul Marcinkus wrócił w 1990 roku do archidiecezji w Chicago, gdzie żył jako ksiądz w parafii. Mieszkał w Phoenix w Arizonie. Pracował w parafii kościoła św. Klemensa Rzymskiego, gdzie uważany był za uczynnego księdza, chętnie odwiedzającego chorych.
Odznaczenia Komandor Orderu Infanta Henryka (Portugalia, 1967) Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia, 1983)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykańscy biskupi katoliccy Kategoria:Archidiecezja rzymskokatolicka Chicago Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Kategoria:Urodzeni w 1922 Kategoria:Zmarli w 2006