Golczowice (dodatkowa nazwa w j. niem. Golschowitz) – przysiółek wsi Zawada w Polsce, położony w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Głogówek. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej.
W latach 1975–1998 przysiółek administracyjnie należał do ówczesnego województwa opolskiego.
Według danych na 31 grudnia 2022 przysiółek był zamieszkany przez 93 osoby.
Geografia Golczowice znajdują się w południowo-zachodniej części Polski. Leżą na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska. Pod względem administracyjnym Golczowice położone są w południowej części województwa opolskiego, w powiecie prudnickim, w gminie Głogówek, tuż przy granicy z gminą Biała. Znajdują się w pobliżu granicy z Czechami. Należą do Euroregionu Pradziad.
Miejscowość leży na Nizinie Śląskiej. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Golczowice znajdują się w granicach mikroregionu Równina Mosznej (318.55.9). W obszarze miejscowości przepływa struga Młynówka.
W pobliżu miejscowości znajdują się pola o nazwach Kapuścisko i Zapłocie.
Nazwa Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod obecnie stosowaną, polską nazwą Golczowice, a także zgermanizowaną Golschowitz we fragmencie: „Golschowitz (polnisch Golczowice)”. Została utworzona od nazwiska Golec. Ze względu na polskie pochodzenie nazwy nazistowska administracja III Rzeszy w 1936 zmieniła nazwę na nową, całkowicie niemiecką – Goldenau. 1 października 1948 nadano miejscowości, wówczas administracyjnie związanej z Zawadą, polską nazwę GołczowiceRozporządzenie Ministrów Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 1 października 1948 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().. W opracowanej w 1971 przez Powiatowy Inspektorat Statystyczny w Prudniku Statystycznej charakterystyce miejscowości w gromadach powiatu prudnickiego, miejscowość została wymieniona pod nazwami Golczowice i Golszowice.
Nazywana też Golszowice.
Historia Ślady pobytu człowieka na terenie obecnego przysiółka Golczowice, potwierdzone badaniami archeologicznymi, sięgają epok kamienia i brązu.
Pierwsze wzmianki o Golczowicach pochodzą z 1419. Była to wieś zagrodnicza. Miejscowość całkowicie opustoszała w XVI wieku z powodu wojen i zamieszek, do jakich doszło w poprzednim stuleciu. Według dokumentu podpisanego 10 grudnia 1595 we Wrocławiu, w Golczowicach znajdowała się karczma oraz staw, należące do dóbr głogóweckich. mały|lewo|upright|Pieczęć Golczowic i Zawady (1844) W 1724 zbudowano w Golczowicach drewniany kościół św. Anny, ufundowany przez Franza Freiherra von Larisch. Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego głogóweckiego w Monarchii Habsburgów. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk. Drewniany kościół spłonął w 1764. Friedrich Albert Zimmermann w 1784 notował, że Golczowice należały do hrabiego von Schaffgotsch. mały|Golczowice (Alt Golschowitz i Neu Golschowitz) wśród miejscowości ziemi prudnickiej na mapie z XIX wieku Golczowice i Zawada posiadały wspólną pieczęć, która przedstawiała w polu trzy kwiaty wyrastające z serca, pod nimi napis GEM: SIG:, a w otoku napis: GOLLSCHOWITZ SOWADE / NEYSTAETER CREIS (). W 1831 w Golczowicach, na terenie, na którym w latach 1843–1848 wzniesiono nowy kościół św. Anny, chowano zmarłych podczas epidemii cholery. mały|upright|lewo|Pomnik poległych w I wojnie światowej w Golczowicach W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Golczowice znalazły się po stronie wschodniej, w obszarze objętym plebiscytem. W latach 20. XX wieku w Golczowicach powstał pomnik upamiętniający mieszkańców Golczowic, Zawady, Czartowic, Buta, Muckowa i Sysłowa, którzy zginęli podczas I wojny światowej. W XIX wieku w Golczowicach funkcjonował młyn wodny.
W okresie II wojny światowej w Golczowicach pracowali robotnicy przymusowi z Polski, m.in. z miejscowości: Marciszów, Ryczówek, Mazówki i Tarnawa Dolna. 17 marca 1945 niemiecka Grupa Korpuśna „Śląsk” została okrążona w okolicach Głogówka. 18 marca 1945 w Golczowicach założono sztab dowodzenia okrążonych wojsk. Podczas prac ekshumacyjnych prowadzonych w 2016 na cmentarzu w Golczowicach znaleziono szczątki pięciu osób, w tym jednej kobiety.
Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim. Mieszkańcom Golczowic, posługującym się dialektem śląskim bądź znającym język polski, pozwolono pozostać we wsi po otrzymaniu polskiego obywatelstwa.
W spisie gromad i miejscowości w powiecie prudnickim na dzień 1 stycznia 1953 wymieniono Golczowice jako przysiółek Zawady pod nazwą Golszowice. Według podziału administracyjnego województwa opolskiego na dzień 31 sierpnia 1964, Golczowice, jako przysiółek Zawady, należały do gromady Mochów. W 1966 w przysiółku mieszkały 142 osoby. W 2013 w miejscowości mieszkało 99 osób.
Mieszkańcy Miejscowość zamieszkiwana jest przez mniejszość niemiecką oraz Ślązaków. Mieszkańcy przysiółka posługują się gwarą prudnicką, będącą odmianą dialektu śląskiego. Należą do podgrupy gwarowej nazywanej Klocołrzy.
Zabytki Zgodnie z gminną ewidencją zabytków w Golczowicach chroniony jest: kościół parafialny pw. św. Anny
Gospodarka mały|Sklep w Golczowicach Po południowej stronie zabudowań miejscowości zlokalizowane jest złoże kruszywa naturalnego „Golczowice”. Jego stan zasobów bilansowych wynosi 117 tysięcy ton. Eksploatacja złoża została zaniechana. W miejscowości znajduje się sklep będący własnością prywatną.
Transport W zarządzie Wydziału Drogownictwa Starostwa Powiatowego w Prudniku znajduje się droga powiatowa nr 1281O relacji Żabnik – Nowa Wieś Prudnicka – Czartowice – Golczowice – Zawada.
Golczowice posiadają połączenia autobusowe z Prudnikiem i Głogówkiem. W miejscowości znajduje się jeden przystanek autobusowy. Przez miejscowość przechodzi droga powiatowa. W Golczowicach drogi krzyżują się w okolicy kościoła.
Religia mały|upright|Kościół św. Anny i cmentarz W Golczowicach znajduje się katolicki kościół św. Anny, który jest siedzibą parafii św. Anny (dekanat Głogówek). Przy kościele w Golczowicach znajduje się cmentarz. 21 czerwca 2020 przy kościele i plebanii w Golczowicach otwarto „Dom Świętego Jana Pawła II”, upamiętniający postać papieża Jana Pawła II. Obiekt służy jako miejsce spotkań dla lokalnej społeczności.
Bezpieczeństwo Miejscowość jest pod opieką dzielnicowego rejonu służbowego nr 12 Komendy Powiatowej Policji w Prudniku (Komisariat Policji w Głogówku).
Teren miejscowości, jak i całej gminy Głogówek, położony jest w strefie nadgranicznej w związku z czym Straż Graniczna dysponuje, na tym obszarze, specjalnymi kompetencjami w zakresie bezpieczeństwaRozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2005 r. w sprawie wykazu gmin i innych jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa położonych w strefie nadgranicznej oraz tablicy określającej zasięg tej strefy ().. Gminę Głogówek obejmuje zasięgiem służbowym placówka Straży Granicznej w Opolu ze Śląskiego Oddziału SG.
Przypisy GUS. Rejestr TERYT Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Zawada (powiat prudnicki)