Leszczyński Batalion ON (batalion ON „Leszno”) – pododdział piechoty Wojska Polskiego II RP.
Organizacja i formowanie Batalion został sformowany w maju 1939 roku, w składzie Poznańskiej Brygady Obrony Narodowej, według etatu batalionu ON typ IV. Kadrę dowódczą batalionu stanowili oficerowie zawodowi 55 Poznańskiego pułku piechoty oraz powoływani do służby oficerowie rezerwy. Pełny stan osobowy batalion ON „Leszno” osiągnął po mobilizacji 24 sierpnia 1939. Po mobilizacji w dniu 28 sierpnia 1939 stan osobowy batalionu wynosił: 20 oficerów, 126 podoficerów i 573 szeregowców.
Leszczyński batalion ON w kampanii wrześniowej Kampanię wrześniową rozpoczął w składzie Wielkopolskiej BK. 1 września batalion zajmował stanowiska obronne w rejonie Leszna w pasie obrony Wielkopolskiej BK. W związku z przekroczeniem granicy przez niemieckie grupy dywersyjne i pododdziały niemieckiej piechoty, rano został wysłany w kierunku na Poniec pluton zwiadu batalionu, który dołączył do oddziałów Wielkopolskiej BK, 1 kompanii ON „Rawicz” ze składu batalionu ON „Rawicz” i plutonu zwiadu 55 pułku piechoty. Pluton zwiadu (kolarzy) ubezpieczał natarcie 1 kompanii ON „Rawicz” z Rawickiego batalionu ON na wieś Kaczków. Następnie został przydzielony do jej dyspozycji w dniu 2 września.
Batalion ON „Leszno” został przydzielony do Oddziału Wydzielonego „Leszno”. W jego składzie 1 września od godzin porannych z uwagi na działania dywersyjnych grup niemieckich prowadził działania patrolowe tocząc z nimi potyczki. Z uwagi na natarcie niemieckiej piechoty wspartych grupami dywersyjnymi na Leszno, kompanie batalionu otrzymały zadania. 1 kompania „Leszno I” została przewieziona autobusami do Rydzyny, skąd pieszo przeszła w rejon Kłody, luzując szwadron 17 pułku ułanów. W trakcie marszu została ostrzelana przez dywersantów, w wyniku czego poległo dwóch strzelców, a jeden został ranny. Około godz. 14 kompania rozbiła niemiecki patrol zdobywając motocykl z przyczepą. Wysłany wieczorem patrol z kompanii w rejon Tarnowej Łąki wziął do niewoli niemiecką czujkę 4 żołnierzy, zdobywając ręczny karabin maszynowy i broń osobistą tych żołnierzy. 2 września na rozkaz dowódcy batalionu wycofała się poprzez Rydzynę, Dąbcze, Nową Wieś, Kąkolewo do Osiecznej, gdzie zajęła stanowiska obronne. Po południu kompanię przewieziono do Krzywinia.
2 kompania ON „Leszno II”, ze względu na ostrzał Leszna przez miejscowych uzbrojonych dywersantów, wraz z 2 kompanią strzelców 55 pp przystąpiła do likwidacji wystąpień dywersantów w mieście. Obie kompanie zostały wsparte przez szwadron czołgów rozpoznawczych z 71 dywizjonu pancernego. W rezultacie akcji przeciw dywersyjnej aresztowano 30 osób narodowości niemieckiej posiadających broń i skrzynie z amunicją podejrzanych o wywołanie strzelaniny w mieście. Po stłumieniu dywersji kompania została przewieziona do Wieszkowa, gdzie pozostała w obronie przez wieczór 1 września i cały dzień 2 września. 3 września przeszła do Krzywinia.
3 kompania ON „Osieczna” stacjonowała od ogłoszenia mobilizacji w Krzywiniu jako odwód dowódcy batalionu do 3 września, gdzie zajmowała stanowiska obronne i patrolowała miasto i okoliczne wsie, gdzie podczas rewizji internowano 12 kolonistów niemieckich podejrzanych o dywersję. W Krzywieniu stacjonowało dowództwo batalionu wraz z pocztem i taborem.
Nocą 3/4 września batalion ON „Leszno” został zluzowany przez szwadron 15 pułk ułanów, następnie przeszedł przez Śrem do Zaniemyśla. W trakcie odmarszu III pluton 1 kompanii ON stoczył walkę z kluczem niemieckich samolotów w obronie mostu kolejowego w Radlinie. Pod Zaniemyślem dołączył do batalionu pluton zwiadu (kolarzy) przebywający do tego czasu poza batalionem. Po odpoczynku 4 września przeszedł na odcinek Czarnotki-Sulęcinek, gdzie organizował obronę. Dowództwo batalionu stanęło w Sulęcinku. Podjęto dalszy marsz Pyzdry, Konin w rejon Kanału Morzysławskiego i Koła. W rejonie Konina żołnierze III plutonu 1 kompanii ON zatrzymali dwóch mężczyzn w polskich mundurach wojskowych - niemieckich dywersantów błędnie kierujących napotkanych żołnierzy i pododdziały w rejon stacjonowania oddziałów niemieckich.
Batalion ON „Leszno” od 9 września organizacyjnie podlegał dowódcy 3 pułku ON ppłk. dypl. Kazimierzowi Sabatowskiemu. Ubezpieczał 3 pułk ON od strony zachodniej na przedmościu Koło, w tym celu wysunął dwie kompanie w rejon Janów, Brudzew. Po pozyskaniu informacji od ludności cywilnej, że w Turku zakwaterowała na terenie szkoły niemiecka kolumna zaopatrzeniowa. Dowódca batalionu wysłał I pluton 2 kompanii ON ppor. Henryka Kabzy na wypad do Turku. W jego wyniku nocą 11/12 września zdobyto 2 samochody ciężarowe z prowiantem i motocykl z przyczepą, które doprowadzono do dowództwa batalionu. Jedna kompania ON została przydzielona czasowo do Zgrupowania Straży Granicznej ppłk Tadeusza Świderskiego. Wraz z dwoma kompaniami SG broniła północnego brzegu rzeki Ner.
Leszczyński batalion ON w składzie 3 pułku ON prowadził działania obronne i opóźniające. W godzinach wieczornych 15 września wraz z pułkiem opuścił zajmowany odcinek obrony w rejonie Długołęki i marszem ubezpieczonym skierował się w kierunku Gąbina. Rano 16 września batalion dotarł do Gąbina i zajął stanowiska obronne. Na batalion i cały 3 pułk ON nieprzyjaciel skierował ataki lotnictwa i ostrzał artylerii. Batalion wraz pułkiem poniósł ciężkie straty osobowe i materiałowe. Poszczególne bataliony 3 pułku ON przedzierały się nocą 16/17 września w kierunku Bzury samodzielnie. We wczesnych godzinach porannych 17 września batalion w rejonie Iłowa został zaatakowany przez lotnictwo niemieckie. W wyniku wielogodzinnego nalotu wielu żołnierzy poległo lub zostało rannych. 18 września większość żołnierzy dostała się do niemieckiej niewoli, nieliczni którzy przeprawili się przez Bzurę, po walce 19 września również ci żołnierze zostali okrążeni i zostali wzięci do niewoli.
Obsada personalna dowództwo batalionu i pododdziałów: dowódca – kpt. Franciszek Galica adiutant batalionu – por. rez. Boguchwał Kołodziejczyk (do 4 IX i od 10 IX 1939), por. rez. Mieczysław Paul (od 4 do 10 IX 1939) lekarz batalionu - kpt. lek. Teofil Jurga dowódca plutonu kolarzy – ppor. rez. Edmund Ratajczak dowódca plutonu łączności – NN dowódca plutonu ppanc. (bez dział ppanc.) – ppor. rez. Bolesław Skomura dowódca 1 kompanii ON „Leszno I” – por. rez. Franciszek Stefan Lichnowski dowódca I plutonu - ppor. rez. Sylwester Smykowski dowódca II plutonu - ppor. rez. Marian Bogajski dowódca III plutonu - ppor. rez. Paweł Matuszewski dowódca plutonu ckm - chor. Michał Zygmunt dowódca 2 kompanii ON "Leszno II"(„Osieczna”) – kpt. Tomasz Urbański dowódca I plutonu - ppor. rez. Henryk Kabza dowódca II plutonu - ppor. rez. Florian Bartkowski dowódca III plutonu - ppor. rez. Wacław Ołtuszewski dowódca plutonu ckm - NN dowódca 3 kompanii ON „Krzywiń” – por. rez. Henryk Klabiński dowódca I plutonu - ppor. rez. Ludwik Benyskiewicz dowódca II plutonu - ppor. rez. Henryk Kołodziejczyk dowódca III plutonu - ppor. rez. Antoni Jakubowski dowódca plutonu ckm - ppor. rez. Wojciech Cieśliczak
Uzbrojenie (faktyczne) Batalion pod koniec sierpnia 1939 posiadał uzbrojenie: 6 ciężkich karabinów maszynowych Hotchkiss wz.14 27 ręcznych karabinów maszynowych „Chauchat” wz.15 1 moździerz piechoty 81 mm wz. 31 697 karabinów wz.16 948 granatów.
Przypisy
Bibliografia Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia "Poznań" w wojnie obronnej 1939, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1983, .
Leszno, Batalion ON Kategoria:Polskie jednostki obrony narodowej utworzone w 1939 Leszno, Batalion ON Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Lesznie Kategoria:Oddziały Wielkopolskiej Brygady Kawalerii