Kościański Batalion Obrony Narodowej (batalion ON „Kościan”) – pododdział piechoty Wojska Polskiego II RP.
Formowanie batalionu Batalion został sformowany w maju 1939 roku, w składzie Poznańskiej Brygady ON, według etatu batalionu ON typ IV.
Jednostką administracyjną i mobilizującą dla Kościańskiego batalionu ON był 55 pułk piechoty w Lesznie.
W lipcu 1939 roku batalion, pod względem taktycznym, został podporządkowany dowódcy Wielkopolskiej Brygady Kawalerii. 24 sierpnia 1939 roku batalion został zmobilizowany, a dwa dni później zajął pozycje wskazane przez gen. bryg. Romana Abrahama. Z chwilą wyjścia na pozycje wyjściowe batalion liczył:18 oficerów, 119 podoficerów, 553 szeregowców.
Kościański batalion ON w kampanii wrześniowej Batalion, bez 3 kompanii, zajął odcinek „Rogalin”, natomiast 3 kompania ON „Czempiń” weszła w skład Oddziału Wydzielonego „Czempiń” dowodzonego przez płk. Ignacego Kowalczewskiego. W składzie 17 pułku ułanów Wielkopolskich batalion rozpoczął swój udział w kampanii wrześniowej.
W dniach 1-3 września 1939 roku batalion nie prowadził walk. Prowadził rozbudowę inżynieryjną powierzonego odcinka obrony oraz pełnił służbę patrolową i prowadził działania przeciw dywersyjne. 2 września żołnierze 1 kompanii ON „Kościan” pojmali dwóch niemieckich lotników z zestrzelonego niemieckiego samolotu bombowego.
3 września 1939 roku dowódca Armii „Poznań” rozkazał dowódcy Wielkopolskiej BK odesłać Kościański, Leszczyński i Rawicki batalion ON w rejon Miłosławia, do swojej dyspozycji. Nocą 3/4 września batalion otrzymał rozkaz objęcia odcinka obrony „Jeziora”. Objęcie odcinka obrony zamykało przesmyki pomiędzy jeziorami Kórnickim, Bnińskim, Wielkim, Małym i Łękno. Dowództwo batalionu stanęło we wsi Śnieciska. Z OW „Czempiń” została odesłana nocą 3/4 września 3 kompania ON, do macierzystego batalionu. 4 września batalion podjął dalszy marsz przez Miłosław, Pyzdry, do Kanału Morzysławskiego. W nocy z 4 na 5 września wszystkie trzy bataliony ON podjęły marsz do Rudzicy.
O świcie 6 września batalion zaczął obejmować obronę nad Kanałem Morzysławskim na jego wschodnim brzegu. W ten sam rejon dotarł wkrótce batalion ON „Koźmin”. 6 września Kościański i Koźmiński bataliony ON utworzyły Zgrupowanie „Rudzica” pod dowództwem ppłk. dypl. Franciszka Junkera, którego zadaniem była osłona tyłów Armii „Poznań” na linii Kanału Morzysławskiego.
9 września włączony został do 2 pułku ON ppłk. dypl. Franciszaka Junkera, który z kolei wszedł w skład Zgrupowania płk Stanisława Siudy.
Batalion ON „Kościan” w składzie 2 pułku ON dotarł rano 14 września do rejonu Kutna. Batalion obsadził pozycje obronne na zachodnim skraju miasta, wzdłuż linii kolejowej Kutno-Płock. 15 września na pododcinek 1 kompanii ON na lewym skrzydle obrony pojawiła się grupa czołgów niemieckich, która ostrzelała budynki na bezpośrednim zapleczu 1 kompanii. Na prawe skrzydło batalionu wykonała natarcie piechota niemiecka. Natarcie piechoty zostało odparte w walce wręcz. Po zmroku 15 września batalion wycofał się w kierunku Żychlina, gdzie 16 września obsadził odcinek obronny i prowadził działania opóźniające. O świcie 17 września na pozycje batalionu wykonała natarcie niemiecka piechota wsparta czołgami. Pod naporem przeważających sił niemieckich obrona batalionu została przerwana. Kościański batalion ON został rozbity i poniósł znaczne straty osobowe. Pozostałości batalionu wycofały się przez Luszyn, Sanniki, Iłów następnie nad Bzurę do rejonu Budy Stare i Budy Iłowskie, gdzie pozostałość batalionu 18 września została okrążona i dostała się do niemieckiej niewoli. Kilku żołnierzy przeprawiło się przez Bzurę i poprzez Puszczę Kampinoską dotarło do Modlina, wzięło udział w jego dalszej obronie.
Organizacja i obsada personalna dowództwo batalionu i pododdziałów dowódca batalionu – kpt. Franciszek Czesław Trojanowski adiutant batalionu – ppor. rez. Sułczyński lekarz batalionu - kpt. lek. Oskar Bielawski dowódca 1 kompanii ON „Kościan” – por. rez. Stanisław Waligóra dowódca I plutonu - ppor. rez. Leon Wdowicki dowódca II plutonu - ppor. rez. Konrad Szukalski dowódca III plutonu - ppor. rez. Fellmanm dowódca plutonu ckm - chor. Wiktor Kaczmarek dowódca 2 kompanii ON „Śmigiel” – por. rez. Stanisław Cybulski dowódca I plutonu - ppor. rez. Edward Szwarc dowódca II plutonu - ppor. rez. Stanisław Plewa dowódca III plutonu - ppor. rez. Jan Wąsiak dowódca plutonu ckm - ppor. rez. Roman Cieślewski dowódca 3 kompanii ON „Czempiń” – ppor. rez. Alfons Wiśniewski dowódca I plutonu - ppor. rez. Wert dowódca II plutonu - ppor. rez. Małecki dowódca III plutonu - plut. Antoni Hertman dowódca plutonu ckm - kpr. Stanisław Wojtyniak dowódca plutonu zwiadu (kolarzy) – ppor. rez. Józef Tokarczyk dowódca plutonu łączności – plut. rez. Stefan Kłapsa Uzbrojenie (faktyczne) Batalion posiadał na uzbrojeniu pod koniec sierpnia 1939: 6 ciężkich karabinów maszynowych Hotchkiss wz.14 27 ręcznych karabinów maszynowych 1 moździerz piechoty 81 mm wz. 31 611 karabinów wz.16 2008 granatów
Przypisy
Bibliografia Roman Abraham, Wspomnienia wojenne znad Warty i Bzury, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1990, wyd. II popr., .
Kościan, Batalion ON Kategoria:Polskie jednostki obrony narodowej utworzone w 1939 Kościan, Batalion ON Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Kościanie Kategoria:Oddziały Wielkopolskiej Brygady Kawalerii