thumb|240px|Puchar Ameryki – posrebrzany dzbanek wykonany w 1848 roku przez przedsiębiorstwo jubilerskie Garrard & Co. Regaty o Puchar Ameryki (ang. America’s Cup) – międzynarodowe regaty żeglarskie jachtów pełnomorskich, rozgrywane od 1851 r. Historię regat zapoczątkowało zwycięstwo amerykańskiego jachtu America podczas regat wokół wyspy Wight rozegranych 22 sierpnia 1851 r. Jedyną nagrodą w regatach jest przechodni puchar (ważący około 3 kg) ufundowany przez Royal Yacht Squadron w 1851 roku. Pierwsze regaty, w których próbowano odebrać ten puchar miały miejsce w 1870 roku. Sam puchar nazywany bywa niekiedy Świętym Graalem lub żartobliwie Starym Dzbankiem (ang. Auld Mug).
Zasady Od 1882 roku są to regaty match racingowe, czyli rozgrywane tylko pomiędzy dwoma jachtami, natomiast od 1930 roku jachty startujące w regatach muszą posiadać jednakowy rating, w związku z tym nie ma potrzeby przeliczania czasów – jacht, który pierwszy przekracza linię mety, zwycięża bieg. Od 1992 wszystkie jachty należą do klasy IACC. W 2013 roku decyzją obrońcy pucharu regaty rozegrane zostały na katamaranach klasy AC72, w 2017 katamaranach AC50 a w roku 2021, 2024 na jednostkach AC75.
W regatach biorą udział reprezentacje poszczególnych jachtklubów, nie zaś reprezentacje narodowe. Jachtklub, który jest aktualnym posiadaczem Pucharu wystawia drużynę, broniącą trofeum. Wyzwanie obrońcom pucharu może rzucić każdy jachtklub. Jeśli chęć odebrania pucharu zgłosi więcej niż jeden syndykat, jachty pretendentów rozgrywają między sobą regaty eliminacyjne. Dzieje się tak od 1983 roku. Od 1993 roku nagrodą dla zwycięzcy wśród pretendentów do Pucharu Ameryki jest Louis Vuitton Cup. Od 2021 pretendent wyłaniany jest w regatach Prada Cup.
Regaty odbywają się na akwenie wyznaczonym przez obrońcę (zazwyczaj znajduje się on w pobliżu siedziby jachtklubu).
Od 1995 roku regaty o Puchar Ameryki rozgrywało się w systemie „best of nine”. Oznaczało to, że zwycięzcą regat zostawała ta załoga, która jako pierwsza wygrała pięć biegów. W 2010 roku zmieniono zasady. Zwycięzcą miała zostać załoga, która wygra 2 wyścigi. W 2013 nastąpiła kolejna zmiana – aby zdobyć puchar załoga musiała zdobyć 9 punktów, otrzymując po jednym punkcie za każdy wygrany wyścig.
Wszystkie zasady regat są uregulowane prawnie przez odpowiednie przepisy, a protesty są rozstrzygane natychmiast po ich zgłoszeniu. Nie ma możliwości dochodzenia swoich praw po zakończeniu zawodów.
Historia Regaty wokół wyspy Wight thumb|300px|Szkuner „America” – zwycięzca regat wokół wyspy Wight, od którego puchar nosi swoją nazwę W 1851 roku w Londynie odbywała się pierwsza Wystawa Światowa. Jedną z imprez towarzyszących wystawie była seria regat wokół wyspy Wight w dniach 18 sierpnia – 22 sierpnia. Na wystawę przybył z Nowego Jorku szkuner America, z Johnem Stevensem, komandorem New York Yacht Club (NYYC), na pokładzie. Stevens rzucił brytyjskim regatowcom wyzwanie, na które początkowo nikt nie odpowiedział. Dopiero po uszczypliwym artykule w prasie klub Royal Yacht Squadron (RYS) podniósł rękawicę i zaprosił jacht America do regat wokół wyspy Wight.
Był to jeden z kilku rozegranych w tych dniach wyścigów, jednak tylko ten bieg określono jako „Otwarty dla jachtów należących do klubów wszystkich narodów” (Open to Yachts belonging to the Clubs of all Nations). W ten sposób odbyły się pierwsze w historii oficjalne regaty międzynarodowe. Nagrodę w wyścigu stanowił jeden z kilku srebrnych dzbanków – pucharów, kupionych u londyńskiego jubilera Roberta Garrarda.
Przed wyścigiem, z racji braku znajomości miejscowych warunków, do 13 amerykańskich załogantów dołączyło kilku Brytyjczyków, w tym pilot.
Przebieg wyścigu Jachty startujące w biegu były bardzo zróżnicowane, zarówno pod względem wielkości, jak i typów ożaglowania. Na starcie, w pobliżu Cowes, ustawiono jednostki w dwóch rzędach – w jednym kutry, a w drugim szkunery. O 0950 rozległ się pierwszy wystrzał armatni i jachty zaczęły stawiać żagle oraz wybierać łańcuchy kotwiczne (start w ówczesnych regatach nie był lotny jak dziś, lecz odbywał się z kotwicy). O 1000 rozległ się kolejny strzał i jachty wyrwały kotwice. Wskutek kłopotów z łańcuchem America ruszyła jako ostatnia.
Poza jachtami zgłoszonymi do wyścigu płynęło jeszcze około 100 jednostek z widzami, a wśród nich jacht królewski z królową Wiktorią na pokładzie. Na trasie stopniowo wzmagał się wiatr, co sprawiło, że szkunery, w tym America, wyszły na prowadzenie. W pobliżu latarniowca Nab Light, który znajdował się około 1,5 mili od wschodniego wybrzeża wyspy Wight, America był już drugi (prowadził kuter Voltane o 48 tonach wyporności). Latarniowiec zwyczajowo okrążano po stronie wschodniej, jednak America (a za nią część innych jachtów) przepłynęła między Nab Light a lądem, co sprawiło, że Amerykanie wyszli na prowadzenie.
Pomyłka była najprawdopodobniej wynikiem niedostarczenia załodze szkunera America dokładnej instrukcji żeglugi, podczas gdy pilot uznał, że jego jedynym zadaniem jest dbanie o bezpieczeństwo, a nie przestrzeganie zwyczajowej trasy. Mimo tego skrótu przez długi czas prowadził niezgłoszony do regat kuter Wildfire. America wyprzedziła go dopiero na zachodnim skraju wyspy – przy skałach The Needles.
Na tej trasie jacht America zaczęły także doganiać jachty brytyjskie, które opłynęły Nab Light. Około 1500 doganiający Amerykanów Arrow wszedł na mieliznę. W związku z tym płynący na trzeciej pozycji Alarm pozostał, aby udzielić mu pomocy. W chwilę później Volante stracił bukszpryt. Amerykanie minęli The Needles około 1745, mając do mety 13,5 mili i przewagę około 7,5 mili nad kutrem Aurora (wyporność 47 ton) i 8,5 mili nad kolejnym jachtem Freak. W tym czasie kutry zaczęły odrabiać straty. W cieśninie Solent Amerykanom pomógł pilot, udzielając im informacji na temat prądów pływowych. Mimo to na mecie, którą America przekroczyła o 2037, przewaga nad Aurorą wynosiła zaledwie kilkanaście minut. Wyścig ukończyły jeszcze 2 inne jachty. Po zakończeniu regat brytyjskie załogi złożyły protest z powodu skrócenia przez Amerykanów trasy regat. Jednak na prośbę Royal Yacht Squadron, protest wycofano i puchar pojechał do Nowego Jorku.
W 1857 roku właściciele jachtu America przekazali puchar NYYC, zaznaczając w akcie darowizny (Deed of Gift), że jest to puchar przechodni i wyzwanie posiadaczowi pucharu może rzucić każdy jachtklub. Od tego momentu trofeum zaczęto nazywać „Pucharem Ameryki”.
Czasy szkunerów Pomimo że przegrana w 1851r. została odebrana przez brytyjskich żeglarzy jako skaza na honorze, kolejne regaty rozegrano dopiero w 1870 roku. Wynikało to przede wszystkim z toczącej się w USA wojny secesyjnej. Osobą, która rzuciła wyzwanie był James Ashbury – brytyjski milioner, który zbił fortunę na kolejnictwie. Prawdopodobnie główną motywacją była dla niego chęć zdobycia szlachectwa. Pomimo olbrzymiej fortuny i członkostwa w 12 jachtklubach, Ashbury nie został, jako syn kołodzieja z Manchesteru, przyjęty do najbardziej prestiżowego Royal Yacht Squadron. Negocjacje pomiędzy NYYC a Royal Thames Yacht Club, z ramienia którego J. Ashbury postanowił startować, trwały aż dwa lata. Ostatecznie ustalono, że wyścig odbędzie się na tradycyjnej trasie regat NYYC, która liczyła ponad 35 mil. Wyścig rozegrano 8 sierpnia. Przeciw brytyjskiemu szkunerowi Cambria wystawiono aż 17 jachtów, wśród których była przebudowana America. Zwyciężył amerykański szkuner mieczowy Magic, Cambria dopłynęła jako ósma (po przeliczeniu zajęła miejsce dziesiąte), natomiast historyczna „America” była czwarta.
Pomimo porażki Ashbury nie poddał się. Już w rok później, w 1871, rzucił Amerykanom wyzwanie na nowym jachcie Livonia. Po długich rozmowach, ustalono nowe zasady. Pucharu broniły cztery jachty: Columbia, Sappho, Dauntless i Palmer, a o wyniku miały zadecydować cztery zwycięstwa (reguła best of seven). Pierwszy wyścig miał miejsce 16 października. Zwycięzcą okazała się Columbia. W kolejnym biegu, 18 października, ponownie zwyciężyła Columbia, jednak Asbury złożył protest, ponieważ nie podano dokładnej instrukcji żeglugi, co spowodowało mijanie znaku z różnych stron i nieomal doprowadziło do kolizji. Protest ten Amerykanie odrzucili. Dwa kolejne biegi zwyciężył Sappho. W tym momencie NYYC uznał, że zwyciężył całe regaty (cztery zwycięstwa jego jachtów), podczas gdy Brytyjczycy twierdzili, że stan rywalizacji to Columbia – 2, Sappho – 2, Livonia – 0, zatem nikt nie odniósł jeszcze czterech zwycięstw. Livonia jeszcze dwa razy stawała samotnie do biegu, po czym Ashbury uznał, że to on jest zwycięzcą regat. Mimo to NYYC nigdy nie uznał jego roszczeń. Do dziś są to jedne z najbardziej kontrowersyjnych regat w całej historii pucharu.
Zrażeni postawą NYYC Brytyjczycy postanowili nie startować w walce o puchar. Regaty uratowało zgłoszenie się w 1876 kanadyjskiego jachtu Countess of Dufferin, reprezentującego Royal Canadian Yacht Club. Pomimo że walka z wystawioną przez NYYC Madeleine była jednostronna i zakończyła się zwycięstwem Amerykanów 2:0, tradycja regat została podtrzymana. Była to również ostatnia edycja Pucharu Ameryki, w której startowały szkunery.
Czasy kutrów thumb|300px|Shamrock I – challenger z 1899 roku W 1881 wyzwanie żeglarzom z NYYC rzucił kolejny kanadyjski klub – Bay of Quinte Yacht Club. Do regat wystawili oni drewniany kuter Atalanta. Wybór tego typu konstrukcji miał związek z nowymi trendami w żeglarstwie regatowym, a także z ograniczonym budżetem. Atalanta przegrała 2:0 z kutrem Mishief, pierwszym jachtem o stalowym kadłubie, startującym w tych regatach. Ta edycja regat zapisała się jeszcze z innego powodu – nigdy wcześniej do zawodów nie stawały jachty jednomasztowe, a stało się to odtąd regułą.
Rok później, w 1882, ostatni z żyjących właścicieli jachtu America z okresu regat wokół wyspy Wight, George Schuyler, dodał do Deed of Gift zapis, że w regatach biorą udział jedynie dwa jachty – obrońca (defender) i wyzywający (challenger), które wcześniej zostaną wyłonione w eliminacjach.
W 1885 do regat powrócili Brytyjczycy. Genesta, wystawiona przez RYS, została pokonana 2:0 przez jacht Puritan. Identyczny wynik miała rywalizacja z 1886 pomiędzy amerykańskim Mayflower a Galatea, wystawioną przez Royal Northern Yacht Club. Wyniki takie nikogo nie dziwiły, ponieważ brytyjscy żeglarze uznawali, że jacht nie powinien służyć wyłącznie regatom. Na Galatea mieszkał właściciel z całą rodziną i kilkoma zwierzętami.
Dopiero w 1887 szkocki Royal Clyde Yacht Club wystawił jacht Thistle, który był pierwszym wyzywającym z realnymi szansami na odniesienie sukcesu. Pomimo wyrównanego poziomu i minimalnych różnic amerykański Volunteer, który został zbudowany w rekordowym czasie 66 dni, dwukrotnie zwyciężył. Amerykańska konstrukcja zawdzięczała swój sukces temu, że była dłuższa, szersza, płycej zanurzona oraz lżejsza, podczas gdy Thistle miał znacznie większe zanurzenie, związane z tym, że przed regatami musiał pokonać Atlantyk. W tym samym roku po raz kolejny dokonano korekty Deed of Gift. Wyznaczono maksymalną długość linii wodnej jachtu, która wynosiła 90 stóp (27,4 m).
W 1893 RYS wystawił do regat Valkyrie II, jacht o stalowym szkielecie i drewnianym poszyciu. Mimo tego, że była to konstrukcja lekka i sztywna, została pokonana 3:0 przez Vigilant, który pomimo że nadal był jachtem o szerokim, płytko zanurzonym kadłubie, był znacznie bardziej zbliżony do brytyjskiego wyzywającego niż poprzednie konstrukcje.
W kolejnej edycji, w 1895, Amerykanie po raz pierwszy wystawili jacht balastowy. Poszycie Defender wykonano z brązu i aluminium, a powierzchnia jego grota wynosiła aż 750 m². Brytyjski wyzywający, Valkyrie III również zerwał ze swoimi poprzednikami. Najlepiej świadczy o tym, że po raz pierwszy jacht wyzywający był szerszy od obrońcy. Rywalizacja była bardzo zacięta, jednak szczęście sprzyjało obrońcom i regaty zakończyły się wynikiem 3:0 dla Defender.