Aleksander Zwierzyński ps. „Aleksander”, „Tokarski” (ur. 3 lutego 1880 w Tuszynie k. Łodzi, zm. 3 lutego 1958 tamże) – polski prawnik i dziennikarz, wicemarszałek Sejmu I kadencji poseł na Sejm Ustawodawczy oraz I, II i III kadencji w II RP reprezentujący Związek Ludowo-Narodowy, następnie Stronnictwo Narodowe, poseł na Sejm Litwy Środkowej, przewodniczący Stronnictwa Narodowego w czasie II wojny światowej, kierownik Biura Wschodniego Departamentu Spraw Wewnętrznych Delegatury Rządu na KrajWaldemar Grabowski, Polska Tajna Administracja Cywilna 1940–1945, Warszawa 2003, s. 186., od września 1944 wiceprezes Rady Jedności Narodowej.
Życiorys Studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego i w École d'études politiques. Od 1905 był członkiem Ligi Narodowej. W 1907 osiadł w Wilnie. Pisywał m.in. do Dziennika Wileńskiego, Pobudki, Kuriera Litewskiego i Kuriera Małego. Po wybuchu I wojny światowej został członkiem Komitetu Polskiego w Wilnie. Był działaczem Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego.
W styczniu 1922 wybrany do Sejmu Litwy Środkowej, w marcu 1922 wraz z innymi posłami tego Sejmu wszedł w skład Sejmu Ustawodawczego. W wyborach parlamentarnych w listopadzie 1922 uzyskał mandat poselski z listy Związku Ludowo-Narodowego, wybrany został na wicemarszałka Sejmu. Ponownie wybrany do Sejmu w wyborach 1928 i 1930 roku (w tych ostatnich z listy państwowej Stronnictwa Narodowego). Członek najwyższych władz ZLN, później Komitetu Politycznego i Komitetu Głównego Stronnictwa Narodowego.
14 lutego 1938 w redakcji Dziennika Wileńskiego w odwecie za zamieszczenie krytycznego artykułu o Józefie Piłsudskim został pobity przez oficerów Wojska PolskiegoMariusz Urbanek, Polska jest jak obwarzanek, Wrocław 1988, s. 35. Autor artykułu, redaktor naczelny gazety Stanisław Cywiński nie wymieniając Piłsudskiego z nazwiska użył określenia kabotyn, uwłaczając – jak wtedy uważano – pamięci Marszałka.
W 1939 był prezesem Katolicko-Narodowego Komitetu Wyborczego, który tego samego roku startował w wyborach do rady miejskiej Wilna. Wybory te wygrał, zdobywając 27 miejsc w radzie. Jednym z wyborczych postulatów komitetu było „odżydzenie” Wilna.
W czasie II wojny światowej działał w konspiracji. Od połowy 1941 był pracownikiem Biura Wschodniego Delegatury Rządu na Kraj. W 1943 został prezesem Zarządu Głównego Stronnictwa Narodowego, we wrześniu 1944 powołany na wiceprezesa Rady Jedności Narodowej.
8 marca 1945 aresztowany przez NKWD i UB w Brwinowie, został wywieziony do Moskwy. Skazany w pokazowym procesie szesnastu na osiem miesięcy więzienia. W listopadzie 1945 powrócił do kraju.
Rodzina Był synem Kazimierza i Celestyny z Raczkiewiczów.
Przypisy
Bibliografia Zwierzyński Aleksander w: Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej (redakcja naukowa Jacek M. Majchrowski przy współpracy Grzegorza Mazura i Kamila Stepana), Warszawa 1994, wyd. BGW, , t. II s. 488–489.
Kategoria:Ludzie urodzeni w Tuszynie Kategoria:Ludzie związani z Wilnem Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy prawnicy Kategoria:Członkowie Ligi Narodowej Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego Kategoria:Politycy Związku Ludowo-Narodowego Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowego Kategoria:Posłowie na Sejm Litwy Środkowej Kategoria:Wicemarszałkowie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1922–1927) Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1919–1922) Kategoria:Posłowie na Sejm II kadencji (1928–1930) Kategoria:Posłowie na Sejm III kadencji (1930–1935) Kategoria:Członkowie Delegatury Rządu na Kraj Kategoria:Członkowie konspiracyjnego Stronnictwa Narodowego Kategoria:Członkowie Rady Jedności Narodowej Kategoria:Ofiary represji politycznych w II Rzeczypospolitej Kategoria:Oskarżeni w procesie szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego w 1945 Kategoria:Urodzeni w 1880 Kategoria:Zmarli w 1958 Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Polacy związani z działalnością antysemicką (II RP i II wojna światowa)