TaekwondoNiektóre organizacje, stosują pisownię „Tae Kwon Do” lub, jak International Taekwon-Do Federation „Taekwon-Do”. Preferuje się jednak pisownię łączną. (hangul: 태권도; hancha: 跆拳道, []) – narodowy sport i tradycyjna sztuka walki Korei. Początkowo zostało stworzone do celów militarnych, następnie zostało zaadaptowane do użytku cywilnego, jego twórcą jest gen. Choi Hong-hi. Obecnie jest jedną z pełnoprawnych dyscyplin olimpijskich.
Nazwa thumb|200px|Taekwondo w zapisie hangul Nazwa taekwondo składa się z trzech fonetycznych elementów koreańskiej wymowy (hangul) wywodzących się z trzech znaków chińskich (hancha): tae (태 / 跆) oznaczającego stopę, uderzenie stopą lub system technik wykonywanych nogą ; kwon (권 / 拳) oznaczającego pięść, uderzenie pięścią lub system technik wykonywanych pięścią; do (도 / 道) oznaczającego sztukę, drogę lub metodę wyrażającą osiągnięcie pewnego stanu intuicji w zachowaniu, wynikającej z doświadczenia umysłu i ciała.
Dwa pierwsze znaki tae i kwon dotyczą funkcjonalnego i morfologicznego aspektu taekwondo, do nadaje im głębsze znaczenie i sens jako sportowi wywodzącemu się z bojowej sztuki walki. Taekwondo jest więc sztuką walki za pomocą nóg i rąk, jest też dyscypliną sportową angażującą całe ciało z użyciem obu rąk i obu nóg w ćwiczeniu technik samoobrony oraz walki sportowej, ukierunkowanych również na poprawę kondycji.
Nazwę taekwondo przyjęto 11 kwietnia 1955 r., na spotkaniu większości koreańskich mistrzów sztuk walki, które odbyło się w celu połączenia i skodyfikowania wielu zróżnicowanych stylów (takich jak kwonbop, subak, taekkyeon i tangsudo).
Historia thumb|200px|Korea w Epoce Trzech Królestw. Swoje pierwotne korzenie taekwondo opiera na tradycyjnych koreańskich sztukach walki, a jego historia jest związana z historią Korei.
W okresie 676 r. p.n.e. – 57 r. p.n.e. Półwysep Koreański podzielony był pomiędzy trzema dynastiami tworzącymi trzy odrębne królestwa: Goguryeo, Silla i Baekje.
thumb|200px|Pokaz taekkyeon, Hi! Seoul Festival 2007 Istnieją przekazy historyczne świadczące, że już za czasów państwa Goguryeo istniał prosty system walki. W 1935 japońska ekspedycja archeologiczna odkryła królewskie grobowce Muyong-chong oraz Kakchu-chong w Tungku, prowincja Hwando (Wandu) w Mandżurii. W obu grobowcach zauważono na sufitach freski przedstawiające stojących mężczyzn, którzy najprawdopodobniej ćwiczą taekkyeon, sztukę będącą pierwowzorem taekwondo.
thumb|200px|Relief Buddy z VII w., okolice Gyeongju Dowodem wiedzy o sztukach walki w Silla są natomiast dwa buddyjskie reliefy wykute w kamieniu, znajdujące się w grocie Sokkuram na terenie świątyni Pulguksa w Gyeongju. Wyrzeźbione na płaskorzeźbach postacie stoją w pozycjach obronnych wykonując blok kumgang-maki, ćwiczony do dziś w taekwondo. Ówczesne państwo Silla było znane z rycerzy Hwarang, którzy nauczeni byli wiary buddyjskiej, zasad kultury i dobrego wychowania oraz sztuki wojennej obejmującej jazdę konną, łucznictwo (kiundo), szermierkę (gum do), zapasy (sirum) oraz walkę wręcz. Nie można jednoznacznie stwierdzić jakie systemy walki były ćwiczone przez rycerzy Hwarang. Były to prawdopodobnie taekkyeon oraz powstały w Baekje subak.
Od tamtego czasu zarówno taekyen, jak i sudok, w mniejszym lub większym stopniu, uczestniczyły w życiu kulturowym oraz koreańskich strukturach militarnych. W 1919 wraz z rozpoczęciem okupacji Korei przez wojska japońskie rozwiązano armię koreańską, a uprawiania sztuk walki było karane długoletnim więzieniem lub śmiercią. Obie sztuki walki musiały być uprawiane i kultywowane w konspiracji lub poza granicami Korei. Po odzyskaniu niepodległości w 1945 Koreańczycy ponownie mogli kultywować tradycje swoich przodków, a w tym jawnie uprawiać sztuki walki. 36 lat okupacji sprawiło, że style taekkyeon i subak zostały rozbite na wiele odmian, a każdy z mistrzów założycieli uważał, że jego system jest najlepszy. Poza taekkyeon oraz subak (soobak) wpływa na kształt obecnych technik taekwondo miały także kwonbop, tangsudo oraz kongsudo.
Powstanie i rozwój Taekwon-do są ściśle związane z życiem i działalnością jednej osoby – Generała Choi Hong-hi. Urodził się on 9 listopada 1918 r. w Hwadae w Korei. W wieku 12 lat rozpoczął naukę koreańskiej sztuki walki Taekkyeon u jednego z najznamienitszych mistrzów Han Il Dong i kontynuował ją przez 7 lat. Jako dziewiętnastolatek wyjechał do Kioto w Japonii w celu kontynuowania nauki początkowo w szkole średniej, a następnie na uniwersytecie. Równocześnie rozpoczął studiowanie japońskiego karate. Wraz z wybuchem II wojny światowej został wcielony do armii japońskiej i wysłany na placówkę do Korei. Po przyjeździe zorganizował ruch niepodległościowy, za co został skazany na 7 lat więzienia. W więzieniu dla zabicia nudy i utrzymania sprawności fizycznej samotnie ćwiczył w celi. W tym czasie, aż do momentu odzyskania niepodległości doskonalił swe umiejętności w sztuce walki wręcz. Po wyzwoleniu w sierpniu 1945 r. został wcielony do armii koreańskiej, gdzie zaczął robić karierę wojskową i jednocześnie nauczać sztuki walki. Już w 1951 roku został generałem brygady, a rok później szefem sztabu.
W 1953 roku wydał swoją pierwszą książkę na temat służby wywiadowczej. W 1954 roku po raz pierwszy techniki Tae Kyon i japońskiego Karate przekształcił w nowy styl walki oparty na zupełnie innych założeniach. Wykorzystując pozycję społeczną powołał zespół ekspertów, z pomocą których sprawdzał słuszność założeń pod względem skuteczności, biomechaniki, anatomii i fizjologii. W 1955 r. opracowaną przez siebie sztukę walki nazwał Taekwon-do. Doprowadził do wcielenia Taekwon-do jako obowiązkowego szkolenia w armii koreańskiej, szkołach średnich i wyższych, a najlepszych instruktorów wysłał do zaprzyjaźnionych państw. Przemyślana polityka rozwoju dyscypliny oraz uznanie jej za sport narodowy Korei przez władze państwa i co za tym idzie, znaczne nakłady finansowe na jej rozwój i promocję spowodowała, że w krótkim czasie Taekwon-do było uprawiane przez kilka milionów adeptów.
Organizacje W 1959 roku Generał Choi zorganizował specjalną grupę pokazową składającą się z najlepszych posiadaczy czarnych pasów (stopni mistrzowskich), z którymi odbył podróż po krajach Dalekiego Wschodu, która odniosła sukces. W odwiedzonych krajach powstały szkoły i kluby Taekwon-do, a instruktorami zostali Koreańczycy z tak zwanej pierwszej linii. W tym samym roku powstał Koreański Związek Taekwon-do, a jego pierwszym prezydentem został gen. Choi Hong-hi. Już 22 marca 1966 r. dzięki przemyślanej i konstruktywnej polityce generała została utworzona Międzynarodowa Federacja Taekwon-do (International Taekwon-do Federation), a jej członkami założycielami były związki narodowe następujących państw:Wietnamu, Malezji, Singapuru, Federalnej Republiki Niemiec, Stanów Zjednoczonych, Turcji, Włoch, Egiptu i Korei. W 1972 r. siedziba Międzynarodowej Federacji Taekwon-do została przeniesiona do Toronto w Kanadzie za jednomyślną zgodą związków członkowskich, tym samym ITF stracił poparcie rządu koreańskiego i wzbudził jego niezadowolenie. W wyniku utraty kontroli przez Koreę nad ITF-em został zreorganizowany Koreański Związek Taekwon-do i przemianowany na Światową Federację Taekwon-do (World Taekwon-do Federation). Opierając się w pracy szkoleniowej na egzystujących dotąd w cieniu Taekwon-do przedstawicielach odmian karate, zmieniono regulaminy sportowe, nazewnictwo, układy formalne powracając do odrzuconych przez ITF wzorców. Prezydentem nowej organizacji została osobistość związana z kolejnymi rządami Korei Południowej, multimilioner Kim Un-yong. W 2002, wyniku sporów spadkowych powstałych po śmierci gen. Choi Hong-hi, ITF podzielił się na trzy odrębne organizacje o jednakowych nazwach.
Największymi organizacjami taekwondo o zasięgu światowym są: International Taekwon-Do Federation (ITF), pol. Międzynarodowa Federacja Taekwon-Do World Taekwondo Federation (WTF), pol. Światowa Federacja Taekwondo
Istnieje też szereg mniejszych, prywatnych zrzeszeń i federacji międzynarodowych, które powstały na kanwie dynamicznego wzrostu taekwondo WTF i ITF na świecie, np.: American Taekwondo Association (ATA) DUK Moo Kwan Taekwondo Global Taekwondo Federation (GTF) International Ch’ang Hon Taekwon-Do Federation (ICTF) Songham Taekwondo Federation (STF) Taekwon-do Association of Great Britain (TAGB) Taekwon-do International (TI) Unified International Taekwon-Do Federation (UITF) World Traditional Taekwondo Union (WTTU) American Chungdokwan Taekwondo Association (ACTA)
International Taekwon-do Federation (ITF)
Organizacja założona 22 marca 1966 r.Niekiedy przyjmuje się rok 1955 jako rok założenia ITF. Ta informacja nie znajduje jednak potwierdzenia w Encyclopedia of Taekwon-do, która podaje datę 22 marca 1966, oraz członków założycieli: związki narodowe Wietnamu, Malezji, Singapuru, Federalnej Republiki Niemiec, Stanów Zjednoczonych, Turcji, Włoch, Egiptu i Korei., w Polsce reprezentowana przez Polski Związek Taekwon-Do (PZT), Ogólnopolską Organizację Taekwon-do ITF (OOTKD) oraz przez Polskie Zrzeszenie Taekwon-do ITF Poland Taekwon-do ITF Choi Jung Hwa (PZTkd ITF).
gen. Choi Hong-hi, jego syn Choi Jung-hwa, odchodzi z organizacji ojca i zakłada swoją, o identycznej nazwie. gen. Choi Hong-hi następuje kolejny rozłam spowodowany dyskusjami dotyczących osoby nowego prezydenta i kierunków działania, który powoduje powstaniem kolejnej federacji. 3 organizacje używające tej samej nazwy: ITF z siedzibą w Austrii, tzw. federacja „północnokoreańska”, z prezydentem Chang Ung wyznaczonym przez gen. Choi Hong-hi, z którą współpracuje z Ogólnopolska Organizacja Taekwon-do ITF; ITF z siedzibą również w Austrii, tzw. federacja „wiedeńska”, z prezydentem Paulem Weilerem, z którą współpracuje Polski Związek Taekwon-Do; ITF z siedzibą w Kanadzie, tzw. federacja „kanadyjska”, z prezydentem Choi Jung-hwa, synem twórcy Taekwon-do (gen. Choi Hong-hi), z którym współpracuje Polskie Zrzeszenie Taekwon-do ITF Poland Taekwon-do ITF Choi Jung Hwa.
Każda z powyższych trzech organizacji prowadzi własny system rozgrywek sportowych, organizuje swoje mistrzostwa Europy i świata.
Wyrokiem Sądu w Wiedniu z 27 października 2005 r. potwierdzono, że legalnie działającymi władzami International Taekwon-Do Federation są: prezydent – Trân Trieu Quân, zastępca prezydenta – Pablo Trajtenberg, sekretarz – Thomas MacCallum, skarbnik – Wim Bos. Tym samym, sąd uznał przewodnictwo Chang Unga za niezgodne z prawem. Wyrok ten jednak został później uznany za błędny. Wkrótce potem na stronie ITF „północnokoreańskiego” ukazał się dokument z przesłuchania sądowego 16 stycznia 2006, w którym wskazano na błędy związane z wydaniem wyżej przytoczonej decyzji. Należy się spodziewać dalszych rozstrzygnięć prawnych w bliskiej przyszłości.
28 stycznia 2011 r. sąd w Wiedniu wydał wyrok prostujący, według którego prof. dr hab. Chang Ung jest prawnym prezydentem International Taekwon-do Federation. Obsadzenie przez niego stanowiska w 2002 r. odbyło się zgodnie z prawem przez tzw. kooptację (uzupełnienie składu zarządu). Kosztami procesu w wysokości 106 365,74 Euro obciążono Niemiecki Związek Taekwondo jako reprezentanta „ITF-u Wiedeńskiego”. Wyrok podlega zaskarżeniu w sądzie wyższej instancji.
11 czerwca 2014 roku w Gand Hotelu w Wiedniu spotkali się Wielki Mistrz Trajtenberg i dr Chang Ung, reprezentujący zwaśnione ITFy. Celem spotkania na najwyższym szczeblu było podpisanie porozumienia o zaniechaniu wszelkich działań prawnych, procesów sądowych teraz i w przyszłości, oraz zadeklarowano powstrzymanie się od wszelkich działań, które szkodziłyby jednej czy drugiej organizacji. Powyższa deklaracja zakończyła spór trwający od 2003 roku. Spór należy rozumieć jako procesy sądowe, które miały na celu stwierdzić, kto jest prawnym spadkobiercą i historycznym kontynuatorem ITF-u stworzonego przez Generała Choi Hong-hi w 1966 roku.
World Taekwondo (WT)