mały|Lokalizacja plemion śląskich w IX i X wieku mały|Pomnik Bitwy w Lesie Dziadoszan odsłonięty w Parku Słowiańskim w Szprotawie w 2019 Dziadoszanie, Dziadoszyce, Dziadosicze () – plemię słowiańskie lokalizowane na obszarze środkowego Bobru, w okolicach Szprotawy oraz Głogowa, gdzie rzekomo miałby znajdować się ich gród centralny. Liczne grodziska plemienne znane z okolic Głogowa świadczą o tym, że osadnictwo dziadoszańskie w IX – X w. miało zdecentralizowany charakter.
Lokalizacja Dokładna lokalizacja plemienia Dziadoszan nie jest znana, jednak łączy się ich z obszarem północnej części Dolnego Śląska, umieszczając w szeroko rozumianej okolicy GłogowaHilczerówna Z., Urbańska-Łosińska A., Rozwój terenów osadniczych u schyłku starożytności i we wczesnym średniowieczu w południowej części województwa zielonogórskiego, [w:] Z. Kaczmarczyk, A. Wędzki (red.), Studia nad początkami i rozplanowaniem miast nad środkową Odrą i dolną Wartą, t. II (województwo zielonogórskie), Zielona Góra 1970, s. 84.Lodowski J., Dolny Śląsk na początku średniowiecza (VI – X w.). Podstawy osadnicze i gospodarcze, Wrocław 1980, s. 118 nn.. W świetle najnowszych studiów archeologicznych ustalono, że na obszarze zasiedlonym przez Dziadoszan funkcjonowało 31 mniejszych terytoriów osadniczych, w tym 17, w obrębie których występowały grody. Według niektórych źródeł poprzez Bóbr graniczyli na zachodzie z serbołużyckim plemieniem ŻarowianMały atlas historyczny, PPWK, Warszawa 1980, , mapa 5, aut. Władysław Semkowicz..
Z plemieniem Dziadoszan wiąże się grodziska w miejscowościach: Bartodzieje, Bieńków (część Dużej Wólki), Chobienia, Dalków, Dankowice, Dobrzejowice, Gostyń, Grodziec Mały (miejsce grodu głogowskiego w czasach plemiennych), Grodziszcze (część Krzydłowic), Lipowiec, Moszowice, Obiszów, Olszany, Orsk, Popęszyce, Przedmoście, Rudziny i Stara Rudna. Wymieniane również bywa stanowisko w KlenicyGrodzisko plemienne w Chobieni gm. Rudna w świetle badań archeologicznych 2010 r. In: K. Chrzan/Krz. Czapla/S. Moździoch (Hrsg.), Funkcje grodów w państwach wczesnośredniowiecznej Europy Środkowej. Społeczeństwo, gospodarka, ideologia (Wrocław-Głogów 2014) 269–334..
Wzmianki o plemieniu Annały wymieniają plemię Dziadoszan czterokrotnie: Połowa IX wieku n.e., w spisie plemion Geografa Bawarskiego jako Dadosezani/Dadosesani, mieli posiadać 20 grodów, być może zależne od nich było plemię Bobrzan; 1000, kronika Thietmara wspomina o spotkaniu władcy polskiego Bolesława Chrobrego z cesarzem Ottonem III na granicy okręgu plemiennego Diadesisi w miejscowości Ilva, obecnej IławieHieronim Szczegóła: A jednak Iława szprotawska, Nadodrze 1960, nr 6.Słownik starożytności słowiańskich, t. 2, Wrocław 1964.Hieronim Szczegóła: Historyczna Ilua najstarszą częścią Szprotawy, [w:] Szprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego, Szprotawa 2000 ().Andrzej Wałkówski: Stosunki polsko-niemieckie do 1000 roku, [w:] Szprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego, Szprotawa 2000 ().Hieronim Szczegóła: Szprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego w 1000 roku, [w:] Szprotawa 1000–2000. W kręgu europejskich idei zjednoczeniowych (), Szprotawa 2000.J.G. Worbs: Geschichte des Herzogthums Sagan, Züllichau 1795.Felix Matuszkiewicz: Geschichte der Stadt Sprottau, Sprottau 1908. mylonej niekiedy z IłowąJoachim Lelewel Polska wieków średnich, czyli Joachima Lelewela w dziejach narodowych polskich postrzeżenia, t. II, s. 25.Wacław Aleksander Maciejowski Pierwotne dzieje Polski i Litwy, s. 380.; 1015, kronika Thietmara wspomina o bitwie pomiędzy wojami Chrobrego a rycerstwem niemieckim w puszczy Diadesisi, lokalizowanej przez historyków na wschód od Szprotawy; 1086, tzw. dokument praski określający północne granice biskupstwa wymienia Dedosize.
Nazwa plemienia Przedrostki dad, diad, ded językoznawcy tłumaczą jako dziad, a ten zaś w polskim i litewskim folklorze oznaczał umarłego. Na cześć zmarłych odbywały się wśród Słowian święta zwane właśnie dziadami. Analogia może sugerować kult Flinsa wśród Dziadoszyców, zwłaszcza że jedno ze szprotawskich podań mówi o czczeniu w dawnych czasach bożka Flinsa na wzgórzu, gdzie obecnie stoi kościół św. Andrzeja.
Przypisy
Literatura Matuszkiewicz F., Geschichte der Stadt Sprottau, 1908 Szczegóła H., Szprotawa w kręgu europejskich idei zjednoczeniowych, 2000 () Czapla K., Terytorium plemienne Dziadoszan w świetle źródeł archeologicznych, [w:] M. Dworaczyk, A.B. Kowalska, S. Moździoch, M. Rębkowski (red.), „Świat Słowian wczesnego średniowiecza”, Szczecin-Wrocław 2006, 141–148. Paternoga M., Rzeźnik P., Budownictwo obronne plemienia Dziadoszan w świetle badań grodziska w Obiszowie, [w:] XIV Śląskie spotkania archeologiczne, 19–21.05.2005 Polanica-Zdrój. Streszczenia komunikatów i referatów, Wrocław 2005, 52–54.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Historia Śląska Kategoria:Plemiona lechickie