Przedsława Włodzimierzówna, Predysława (zm. po 1018) – księżniczka ruska z dynastii Rurykowiczów, córka Włodzimierza I Wielkiego. W 1017 roku owdowiały Bolesław I Chrobry bez powodzenia starał się o rękę Przedsławy u jej brata, Jarosława Mądrego. W 1018 roku, po zajęciu Kijowa, księżniczka została przez niego uprowadzona do Polski w charakterze nałożnicy.
Przedsława w źródłach historycznych Księżniczka kijowska
Powieść lat minionych wymienia imiona synów Włodzimierza i Rognedy, nie wspomina natomiast imion ich córek. Naukowcy nie są zgodni, czy Rogneda była matką PrzedsławyВ год 6488 (980), w: Повесть временных лет, s. ..
Chronologicznie najwcześniejszą wzmiankę o Przedsławie zawiera Pateryk Kijowsko-Pieczerski. Wydarzenia w nim opisane dotyczą okresu panowania Świętopełka w Kijowie, który po śmierci Włodzimierza Wielkiego w 1015 roku dążył do umocnienia władzy kosztem pozbycia się swoich młodszych braci. Jarosław Mądry, który wówczas panował w Nowogrodzie Wielkim, rozpoczął walkę z przyrodnim bratem o tron kijowski. Stronę Jarosława, według Latopisu Hipackiego, przyjęli jego bracia – Borys, Gleb i ŚwiętosławУбивство святих новоявлених мучеників Бориса і Гліба. Понеділок 5.IX 1015, w: Літопис руський за Іпатським списком, s. ..
Po zabójstwie Borysa, jak podaje pateryk, na dworze Przedsławy schronił się przed Świętopełkiem jeden z jego wiernych wojów – Mojżesz WęgrzynО преподобном Моисее Угрине Слово 30, w: Киево-Печерский патерик, s. .. Możliwe, że dwór księżniczki znajdował się w osadzie Przedsławino pod Kijowem, o której wspomina Powieść lat minionych pod rokiem 980. Przedsława była informatorką Jarosława w Kijowie: dwukrotnie, według źródeł, przesyłała mu wiadomości o poczynaniach Świętopełka. Pierwszy raz wysłała gońca do Nowogrodu Wielkiego z informacją o zabójstwie BorysaОб убиении Бориса, w: Повесть временных лет, s. .. Drugą, ostrzegawczą, Jarosław dostał po zabiciu Gleba.
Nałożnica Bolesława Chrobrego thumb|Obraz Jana Matejki Bolesław Chrobry ze Światopełkiem przy Złotej Bramie w Kijowie. Przedsława znajduje się po lewej stronie – siedząca w lektyce kobieta. W 1016 roku Jarosław Mądry obalił Świętopełka i został Wielkim Księciem Kijowskim. Świętopełk uciekł do Polski, gdzie wystarał się o wsparcie militarne u swojego teścia Bolesława Chrobrego. Władca polski, który zakończył długoletnie wojny z Niemcami podpisaniem pokoju w Budziszynie, postanowił zwiększyć swoje wpływy polityczne na wschodzie. Wyruszył zatem na Ruś Kijowską, żeby, jak pisze Gall Anonim, pomścić swą krzywdę na królu Rusinów, który odmówił mu oddania swej siostry za żonęAnonim tzw. Gall, Kronika polska, tł. R. Grodecki, Wrocław 1982, s. 21. ..
Wyprawa kijowska Bolesława zakończyła się powodzeniem: Kijów został zdobyty przez wojska Chrobrego, a Jarosław Mądry zbiegł do Nowogrodu – zabierając ze sobą żonę Świętopełka (czyli córkę Bolesława). Gall Anonim opisał triumfalne wejście Bolesława do stolicy Rusi, wkładając mu do ust słowa, które określiły los Przedsławy Włodzimierzówny:
O uprowadzeniu Przedsławy wspomina również Thietmar:
Niżej kronikarz wspomina, że Bolesław proponował Jarosławowi wymianę jeńców: odda mu Przedsławę z siostrami i macochą w zamian za uwolnienie swojej córki – żony Świętopełka. Wymiana nie powiodła się, o czym świadczą późniejsze wzmianki w latopisach ruskich: Bolesław opuścił Kijów, zabierając do Polski łupy i PrzedsławęПолное собрание русских летописей, T. 5, Софийская первая летопись, Ленинград 1925, s. 89; Полное собрание русскихъ лѣтописей, T. 7, Лѣтопись по Воскресенскому списку, Санктпетербургъ 1856, s. 326, w stolicy pozostawił zastępcę – „Rusina ze swojego rodu” – Świętopełka. Powieść minionych lat wspomina, iż Bolesław zaś uciekł z Kijowa, zabrawszy skarby i bojarów Jarosławowych, i siostry jego. O losach Przedsławy w Polsce nic nie wiadomo. Nieznana również jest jej data śmierci.
Przypisy
Kategoria:Rurykowicze Kategoria:Kochanki władców Polski Kategoria:Zmarli w XI wieku Kategoria:Urodzeni w X wieku