Ānāpāna – technika medytacji polegająca na rozwijaniu uważności (pali sati) oraz skupienia (pali, sanskryt samadhi) na naturalnym oddechu. W trakcie wykonywania medytacji wszelkie pojawiające się myśli są pozostawiane w momencie uświadomienia ich sobie. Celem tej praktyki jest zwiększenie zdolności koncentracji i opanowaniu umysłu. Medytujący tymczasowo uwalnia się od przeszkód (pali nivarana), które zaciemniają umysł. Przeszkody te to: Zmysłowe pragnienie (pali kāmacchanda) Gniew (pali byāpāda) Lenistwo i ociężałość (pali thīna-middha) Podniecenie i wyrzuty sumienia (pali uddhacca-kukkucca) Sceptyczne wątpienie (pali vicikicchā).
Praktyka ānāpāny polega często na powtarzaniu w myślach "wznoszenie", gdy robi się wdech i "opadanie", gdy wydycha się powietrze. To pomaga w praktyce medytacji początkującym osobom, którym trudniej jest powstrzymać strumień myśli.
Nyanatiloka Mahathera wyjaśnia termin następująco:
"Uważność wdychania i wydychania jest jednym z najważniejszych ćwiczeń służących osiągnięciu skupienia umysłu i czterech Wchłonięć (jhāna). W Satipatthāna Sutcie oraz w innych tekstach podawane są cztery metody praktyki, które także mogą służyć jako podstawa medytacji wglądu. W Traktacie na temat uważności oddechu (Ānāpānasati Sutta, M. 118) i innych tekstach zawartych jest 16 metod, które są podzielone na cztery grupy. Pierwsze trzy odnoszą się zarówno do medytacji wyciszenia (samatha) jak i wglądu, podczas gdy czwarta odnosi się jedynie do czystej praktyki wglądu. Druga i trzecia grupa wymaga osiągnięcia Wchłonięć."
Praktyka ta jest szczegółowo podana w Ānāpānasati Sutcie:
Zobacz też vipassana
Bibliografia Ānāpānasati Sutta Nyanatiloka Mahathera Słownik buddyjski'
Kategoria:Medytacja buddyjska