Katalaktyka (catallactics) – nauka o wymianie, część ekonomii politycznej, wyjaśniająca, na drodze prakseologicznej analizy, w jaki sposób działania uczestników rynku powodują ustalenie się proporcji wymiany oraz cen poszczególnych dóbr i usług.
Katalaktyka i katalaksja Termin katalaktyka spopularyzował austriacki ekonomista Ludwig von Mises, jednak jak on sam twierdziL. von Mises, Wprowadzenie do Ludzkiego działania. pierwszy raz użył go Richard Whately w swojej książce Introductory Lectures on Political Economy opublikowanej w 1831 roku. Mises prócz rzeczownika „katalaktyka”, używał również przymiotnika „katalaktyczny” („catallactic”).
Podobne słowo, lecz w nieco innym znaczeniu stosował Friedrich Hayek. Używał terminu katalaksja (catallaxy) w celu określenia ekonomii rynkowej. Był on niezadowolony ze słowa „ekonomia” ze względu na jego greckie pochodzenie, tłumaczone na „zarządzanie gospodarstwem domowym”, które sugeruje, że ekonomiści w jakiś sposób kontrolują rynek. Hayek zapożyczył słowo „katalaksja” z greckiego czasownika „katallassein” (lub „katallattein”) znaczącego nie tylko „wymieniać”, ale również „przyjmować do społeczności”, „zmieniać wroga w przyjaciela”F.A. von Hayek, Law legislation and Liberty, Vol 2, 1976, pp. 108-109..
Katalaktyka może być zatem rozumiana jako nauka o katalaksji, czyli spontanicznej wymianie do jakiej dochodzi pomiędzy uczestnikami rynku.
Ze względu na dużą popularność Hayeka (Nagroda Nobla w 1974) określenie „katalaksja” stało się bardziej popularna od pierwotnej misesowskiej „katalaktyki”. W Polsce w roku 2010 pojawiła się pierwsza książka poświęcona katalaktyce, której autorem jest Jarosław Poteraj, zatytułowana „Katalaktyka instytucji finansowych rynku emerytalnego w Polsce w perspektywie efektywności inwestowania”.
Zobacz też szkoła austriacka prakseologia Ludwig von Mises Friedrich Hayek
Przypisy
Bibliografia Poteraj J. „Katalaktyka instytucji finansowych rynku emerytalnego w Polsce w perspektywie efektywności inwestowania” CeDeWu.PL Wydawnictwa Fachowe, Warszawa 2010, , recenzenci: Prof. zw. dr hab. Wiesław Dębski, Prof. zw. dr hab. Tomasz Michalski, s. 324.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Szkoła austriacka