Krystyna Chojnowska-Liskiewicz (ur. 15 lipca 1936 w Warszawie, zm. 12 czerwca 2021 w Gdańsku) – polska inżynier budowy statków i jachtowy kapitan żeglugi wielkiej. Pierwsza kobieta, która samotnie opłynęła Ziemię na jachcie żaglowym. Nazywana Pierwszą Damą Oceanów.
Rodzina, młodość i edukacja mały|Rodzice Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz w 1978 roku.|lewo Rodzicami żeglarki byli Krystyna (z domu Rulkowska) i Juliusz Chojnowscy. Krystyna Chojnowska-Liskiewicz urodziła się w Warszawie na 4 lata przed II wojną światową. W 1940 roku rodzina Chojnowskich została przesiedlona na ul. Złotą 20, ponieważ wcześniej mieszkała na obszarze włączonym do granic getta. W 1944 roku, wraz z ludnością cywilną Warszawy, Chojnowska-Liskiewicz trafiła z rodzicami do Dulagu 121 w Pruszkowie. Jej ojciec został następnie skierowany do obozu Stutthof, natomiast ona wraz z matką została przesiedlona do wsi Złota. Po zakończeniu konfliktu zbrojnego wraz z rodzicami przeniosła się do Ostródy, gdzie mieszkały siostry jej matki. Tam też dorastała i ukończyła liceum. Nad pobliskim Jeziorem Drwęckim zdobywała pierwsze doświadczenia żeglarskie. W 1952 zapisała się do Ligi Morskiej, w której nauczyła się pływać na dezetach. W Ostródzie Chojnowska-Liskiewicz kształciła się w szkole muzycznej w klasie fortepianu. Po ukończeniu szkoły średniej, w 1953, podjęła się studiów na Wydziale Budowy Okrętów Politechniki Gdańskiej; dyplom uzyskała 25 marca 1960 roku. Tytuł magistra obroniła w katedrze prof. Romana Lipowicza. Jeszcze w czasie studiów, w 1957 zdobyła patent sternika, a w 1960 sternika morskiego. W roku 1966 otrzymała patent kapitana jachtowego.
Kariera żeglarska W latach 1960-1962 pracowała jako konstruktorka w Stoczni Gdańskiej. Przez kolejne dwa lata zatrudniona była w Centralnym Biurze Konstrukcji Okrętowych w Gdańsku. W latach 1964-1970 była starszą konstruktorką w Centralnym Ośrodku Konstrukcyjno-Badawczym w Gdańsku. W 1966 odbyła swój pierwszy kapitański rejs. W roku 1967 została kapitanem odcinka Hel–Ustka jachtu „Swarożyc III” płynącego z gdańskiego Akademickiego Klubu Morskiego na Spitsbergen.
W latach 1970-1979 była projektantką w Stoczni Gdańskiej. W 1971 roku zorganizowała na jachcie „Szmaragd” kobiecy rejs po Morzu Bałtyckim do Warnemünde, natomiast w 1972 roku, również na tej jednostce i z kobiecą załogą, odbyła rejs do portów Fraserburgh, Macduff, Peterhead i Blyth w Szkocji. W 1972 żeglarka zorganizowała z Joanną Dudą dwuosobowy rejs przez Zatokę Botnicką do portu w Finlandii.
W 1975, ogłoszonym przez Organizację Narodów Zjednoczonych Międzynarodowym Rokiem Kobiet, Zarząd Polskiego Związku Żeglarskiego zainspirowany przez kpt. Teresę Remiszewską, która z powodów prywatnych nie mogła podjąć się wyzwania, wystosował konkurs na przeprowadzenie samotnego kobiecego rejsu dookoła świata. Spośród 6 kandydatek wybrano Chojnowską-Liskiewicz, która do tego roku przepłynęła już ponad 11 tysięcy mil morskich. Specjalnie zaprojektowany pod ten rejs jacht Mazurek (któremu żeglarka sama wybrała nazwę) został skonstruowany przez męża żeglarki, Wacława Liskiewicza. Przed podróżą żeglarka powiedziała:
{ "type": "FeatureCollection", "features": [
"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "ferry", "marker-size": "medium", "title": "Gdańsk", "description": "1975. Skonstruowanie jachtu s/y Mazurek." }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 18.693444, 54.392411 ]
},
"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "1", "marker-size": "medium", "title": "Port Las Palmas", "description": "28 marca 1976. Początek rejsu Chojnowskiej-Liskiewicz dookoła świata." }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ -15.491504, 28.10512 ]
},
"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "2", "marker-size": "medium", "title": "Bridgetown", "description": "25 kwietnia 1976. Dopłynięcie do Bridgetown, stolicy Barbadosu." }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ -59.54658, 13.156339 ]
},
"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "3", "marker-size": "medium", "title": "Kanał Panamski", "description": "12 lipca 1976. Przepłynięcie przez Kanał Panamski." }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ -79.670476, 9.069494 ]
},
"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "5", "marker-size": "medium", "title": "Suva", "description": "25 października 1976. Dopłynięcie do Suvy, stolicy Fidżi." }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 178.42566, -18.164388 ]
},
"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "6", "marker-size": "medium", "title": "Sydney", "description": "10 grudnia 1976-21 maja 1977. Pobyt w Sydney w Australii." }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 150.887567, -33.505979 ]
},
"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "7", "marker-size": "medium", "title": "Portland Road", "description": "23 lipca 1977. Przypłynięcie do Portland Road w Queensland." }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 142.742969, -11.670623 ]
},
"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "10", "marker-size": "medium", "title": "Durban", "description": "12 grudnia 1977-3 stycznia 1978. Pobyt w mieście Durban w RPA." }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 30.925044, -30.043599 ]
},
"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "racetrack", "marker-size": "medium", "title": "Okolice Wysp Zielonego Przylądka", "description": "20 marca 1978. Koniec pętli Chojnowskiej-Liskiewicz." }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ -35.50, 16.08 ]
},
"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "4", "marker-size": "medium", "title": "Taiohae", "description": "26 sierpnia 1976. Dopłynięcie do Taiohae na Markizach." }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ -140.139952, -8.895138 ]
},
"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "8", "marker-size": "medium", "title": "Darwin", "description": "2 września 1977. Dopłynięcie do miasta Darwin." }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 131.484684, -12.503547 ]
},
"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "9", "marker-size": "medium", "title": "Port Louis", "description": "15 listopada 1977. Dopłynięcie do Port Louis na Mauritiusie." }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 57.506201, -20.176072 ]
},
"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "11", "marker-size": "medium", "title": "Kapsztad", "description": "21 stycznia-3 lutego 1978. Pobyt w Kapsztadzie w RPA." }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 18.457031, -33.983537 ]
] } Jacht kobiety został w lutym 1976 zawieziony na pokładzie statku do portu Las Palmas w Las Palmas de Gran Canaria na Wyspach Kanaryjskich. Stamtąd Krystyna Chojnowska-Liskiewicz 10 marca wyruszyła w rejs, który został przerwany z powodu konieczności powrotu do portu w celu naprawy wyłamanego zawieszenia statecznika wiatrowego samosteru. 28 marca 1976 wyruszyła z Las Palmas ponownie, rejs przebiegł pomyślnie. Trasa przebiegała przez Atlantyk na Barbados, do Kanału Panamskiego, przez Ocean Spokojny na Tahiti, Fidżi, Australię, przez Cieśninę Torresa, Morze Arafura, Morze Timor na Durban, Kapsztad i wokół Afryki.
Po niecałych dwóch latach, 20 marca 1978 o godzinie 21:00 żeglarka zameldowała telegramem wiceministrowi Józefowi Adamskiemu zamknięcie pętli rejsu dookoła świata w pobliżu wysp Zielonego Przylądka, przepływając samotnie 28 696 mil morskich. Była pierwszą kobietą, która dokonała takiego wyczynu – jej konkurentki, Nowozelandka Naomi James oraz Francuzka Brigitte Oudry, zamknęły pętlę dookoła świata na kilka miesięcy po niej, kolejno 8 czerwca i 26 sierpnia 1978. Za swoje osiągnięcie, Chojnowska-Liskiewicz została nagrodzona m.in. Srebrnym Sekstantem za Rejs Roku 1978, czy wpisem do Księgi Rekordów Guinnessa.
21 kwietnia 1978 żeglarka dopłynęła do Las Palmas, gdzie czekali na nią mąż, delegaci polityczni (m.in. ambasador PRL w Madrycie, Eugeniusz Noworyta, konsul generalny Grzegorz Czapliski, czy sekretarz generalny PZZ Stanisław Tołwiński) oraz fotoreporterzy (w tym Ireneusz Engler). W trakcie cumowania Mazurka w Gdańsku Chojnowską-Liskiewicz przywitały tłumy ludzi, wśród których był m.in. I sekretarz KW PZPR w Gdańsku Tadeusz Fiszbach, minister handlu zagranicznego i gospodarki morskiej Jerzy Olszewski, wojewoda gdański Henryk Śliwowski, dowódca Marynarki Wojennej Ludwik Janczyszyn oraz prezydent Gdańska Jerzy Młynarczyk.
W 1978, dzięki inicjatywie Edwarda Gierka, z którego rąk odebrała Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, znalazła się w składzie polskiej delegacji do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich na powitanie Mirosława Hermaszewskiego w Zwiozdnym gorodku, dokąd Hermaszewski przyleciał bezpośrednio z lądowiska w Kazachstanie. Następnie wyruszyła w cykl spotkań w szkołach oraz innych wydarzeń edukacyjnych. W styczniu 1979 wraz z Naomi James oraz wystąpiła na Międzynarodowej Wystawie Jachtów w Kanadzie.
Od 1980 do 1981 roku kierowała Działem Nowych Uruchomień w Zarządzie Działalności Gospodarczej „Ster” Polskiego Związku Żeglarskiego. W latach 1993-2000 była członkinią klubu The Explorers Club. Od 1999 roku z przerwą w latach 2008-2010 zasiadała w kapitule Kolosów.
Życie prywatne 7 maja 1960 w Ostródzie wyszła za inż. budowy okrętów Wacława Liskiewicz, poznanego podczas studiowania na Wydziale Budowy Okrętów Politechniki Gdańskiej.
Chrześnicą Chojnowskiej-Liskiewicz jest polska reżyserka Krystyna Krauze (ur. 1967).
Śmierć mały|Grób Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz na Cmentarzu Srebrzysko.Krystyna Chojnowska-Liskiewicz zmarła w nocy z 12 na 13 czerwca 2021 roku w wieku 85 lat. Jej pogrzeb odbył się 18 sierpnia 2021 po mszy żałobnej w gdańskim kościele p.w. św. Stanisława Kostki, spoczywa na cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku.
Twórczość W 1979 roku żeglarka w ramach serii Sławni Żeglarze Wydawnictwa Morskiego wydała książkę pt. Pierwsza dookoła świata. Książka została wydana w 90 tys. egzemplarzy. Została również przetłumaczona na języki: bułgarski, słowacki oraz rosyjski.
Odznaczenia i nagrody Złoty Medal „Za Wybitne Osiągnięcia Sportowe”, Wpis do Księgi Rekordów Guinnessa, Tytuł Zasłużony Mistrz Sportu, Medal Honorowy Młodzieży i Sportu Republiki Francuskiej, Członkostwo honorowe Klubu Żeglarskiego Ostróda, Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (19 czerwca 1978), Nagroda Slocum'a (ang. Slocum Award) w kategorii żeglarzy samotników światowego stowarzyszenia żeglarskiego Joshua Slocum Society (1978), Srebrny Sekstant – za Rejs Roku (1978, jako pierwsza kobieta w historii nagrody), Tytuł Sportsmanki Roku (1978), Tytuł Gdańszczanki Roku (1978), Tytuł Żeglarza Honoris Causa Szkoły Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie (1978), Honorowe obywatelstwo miasta Ostróda (2004), Nagroda prezydenta Gdańska w rocznicę rejsu dookoło świata (2008), Super Kolos – za całokształt osiągnięć (2009), Tytuł żeglarki 50-lecia Pomorskiego Związku Żeglarskiego (2015), Medal za Szczególne Zasługi dla Żeglarstwa Pomorskiego (2017), Medal Kalos Kagathos (2019), Członkostwo honorowe Pomorskiego Związku Żeglarskiego (2021), Regaty Memoriałowe kpt. Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz (od 2022).
Upamiętnienie mały|Upamiętnienie Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz w Alei Żeglarstwa Polskiego w Gdyni. Piosenka „Kapitan Krystyna, ballada o wielkim rejsie”, sł. Piotr Kosowski, muz. Seweryn Krajewski (1978), Wystawa na cześć Chojnowskiej-Liskiewicz na Politechnice Gdańskiej (2018), Skwer kpt. Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz nad Jeziorem Drwęckim w Ostródzie (2020), Tablica upamiętniająca w Alei Żeglarstwa Polskiego w Gdyni (2022), Port jachtowy Górki Zachodnie im. kpt. Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz (2023),