Góropatwa czerwona, kuropatwa czerwona (Alectoris rufa) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kurowatych (Phasianidae) występujący w zachodniej Europie. Jest bliski zagrożenia wyginięciem.
Systematyka Wyróżnia się trzy podgatunki Alectoris rufa: A. r. rufa (Linnaeus, 1758) – Wielka Brytania, Francja, północne Włochy, Korsyka. A. r. hispanica (Seoane, 1894) – północny i zachodni Półwysep Iberyjski. A. r. intercedens (A.E. Brehm, 1857) – wschodni i południowy Półwysep Iberyjski. Opisano też podgatunki corsa (z Korsyki) i australis (z wyspy Gran Canaria, gdzie występuje populacja introdukowana), ale nie są one uznawane.
Morfologia Brązowy grzbiet, biała pręga nad oczami i gardziel, niebieskoszara pierś, pręgowane boki, żółtawy brzuch. Czarny pasek na szyi („śliniak”), pod nim czarne plamkowanie w górnej części piersi i na bokach szyi, co odróżnia góropatwę czerwoną od innych blisko spokrewnionych gatunków. Czerwone nogi, dziób i obrączka oczna. Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. Samice są przeciętnie nieco mniejsze, mają matową głowę i szyję, zaś czarny pasek na szyi jest u nich nieco węższy. Ponadto samce mają na skokach pojedyncze zaokrąglone zgrubienia („ostrogi”), podczas gdy u samic nie ma ich wcale, są tylko na jednym skoku bądź na obu, ale nieco mniejsze niż u samców.
Średnie wymiary długość ciała: 33–38 cm rozpiętość skrzydeł: 47–50 cm Masa ciała samce 480–547 g, samice 391–514 g
Zasięg występowania Góropatwa czerwona występuje w zachodniej Europie – na Półwyspie Iberyjskim, we Francji, północnych Włoszech, ponadto na Korsyce i Balearach. Została introdukowana m.in. do Wielkiej Brytanii (gdzie jest szeroko rozprzestrzeniona) czy na niektóre wyspy Makaronezji (w tym Wyspy Kanaryjskie, Maderę i Azory). Introdukcje w USA i Nowej Zelandii nie powiodły się. Największa populacja zamieszkuje Hiszpanię.
Ekologia i zachowanie Środowisko Tereny trawiaste z niskimi i rzadkimi zaroślami. O ile to możliwe, unika lasów i terenów podmokłych. Występuje zazwyczaj do 1300 m n.p.m., sporadycznie wyżej – do 2000 m n.p.m.
Tryb życia Są zdolne do lotu, natomiast latają rzadko. Charakteryzują się szybkimi uderzeniami skrzydeł, które furkoczą w locie. Lepiej niż z lataniem radzą sobie z bieganiem.
Żyje w stadach zwykle po 10–40 osobników, okresowo nawet do 100 osobników. Najbardziej aktywna wczesnym ranem.
Pożywienie Kuropatwa czerwona żywi się głównie roślinami – ziarnami, nasionami, liśćmi i korzeniami. Młode karmią owadami – mrówkami, konikami polnymi i szarańczą.
Rozmnażanie thumb|Jaja podgatunku A. rufa rufa Sezon lęgowy tych ptaków zaczyna się zwykle w kwietniu, we Francji w maju. Pary pozostają sobie wierne nieraz przez wiele lat, choć czasami jeden samiec może mieć dwie partnerki. Gniazdują na ziemi, samica składa w jednym lęgu zazwyczaj 8–13 jaj. Czasem jedna para ma dwa gniazda – jednym opiekuje się samiec, drugim samica. W przypadku jednego gniazda rodzice dzielą się obowiązkami.
Pisklęta wykluwają się po 23–24 dniach i od razu opuszczają gniazdo, by pod opieką rodziców szukać pokarmu. Latać uczą się w wieku około 10 dni. Po 50–60 dniach są już wielkości dorosłego ptaka, ale pozostają z rodzicami przez całą zimę. Dojrzałość płciową osiągają po pierwszym roku życia. Kuropatwa czerwona może żyć do nieco ponad 5 lat.
Status zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2020 roku uznaje góropatwę czerwoną za gatunek bliski zagrożenia (NT – Near Threatened). Wcześniej (od 1988 roku) była klasyfikowana jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność populacji, według szacunków organizacji BirdLife International opublikowanych w 2021 roku, wynosi 4 975 000 – 6 850 000 par lęgowych. Trend liczebności populacji jest spadkowy. Wśród przyczyn spadków liczebności wymienia się m.in. intensyfikację rolnictwa, przekształcanie siedlisk, nadmierne polowania oraz wypuszczanie na wolność ptaków hodowanych na fermach, z których wiele okazało się mieszańcami góropatwy czerwonej z góropatwą azjatycką (A. chukar).
Przypisy Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kurowate Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza Kategoria:Fauna Andory Kategoria:Fauna Francji Kategoria:Fauna Hiszpanii Kategoria:Fauna Niemiec Kategoria:Fauna Portugalii Kategoria:Fauna Włoch