Hel – stacja kolejowa w Helu, w powiecie puckim, w województwie pomorskim, w Polsce. Stacja czołowa i koniec linii nr 213. Znajduje się przy ulicy Dworcowej w północnej części miasta. Ze względu na duży ruch turystyczny w okresie wakacji letnich, rozkład jazdy wykazuje znaczne różnice sezonowe.

Ruch pasażerski Rok Wymiana roczna Wymiana pasażerska na dobę Miejsce w Polsce 2017 730 000 2 000 2018 803 000 2 200 2019 976 000 2 400 99 2020 586 000 1 600 98 2021 976 000 2 400 83 2022 2 700 20232 90020243 100

Położenie Stacja kolejowa w Helu znajduje się w północnej części miasta. Zabudowania dworcowe są zlokalizowane przy ulicy Dworcowej i zajmują całą zachodnią zabudowę tej ulicy. Po drugiej stronie torów jest ulica Boczna.

Historia Geneza W 1918 Polska odzyskała niepodległość. Granice na Pomorzu ustalono dopiero w 1920. Wówczas linia kolejowa z Redy do Pucka (i dalej Krokowej) znalazła się w Polsce. Stacja w Pucku była najbliżej morza położonym obiektem na sieci PKP, dlatego zbudowano w Pucku tymczasowy port wraz z bocznicą kolejową.

1921–1945 W 1921 rozpoczęto budowę linii na Mierzei Helskiej. Stacja w mieście Hel powstała w 1922. Linia została częściowo wybudowana na drodze kołowej, co spowodowało tymczasowe odcięcie Helu od sieci drogowej. Dopiero w 1923 koleje ostatecznie odbudowały zniszczoną drogę. Budowa dworców w miejscowościach nadmorskich trwała jeszcze do końca lat 20. XX wieku. W 1928 dobudowano linię ze stacji Hel do portu w Helu. Wówczas to linia 213 osiągnęła swoją maksymalną długość.

W XX-leciu międzywojennym linia ta była obsługiwana przez parowozy OKl27, kursujące na trasie Gdynia – Puck – Gdynia oraz opalane olejem parowozy Tp3, które obsługiwały trasę Puck – Hel – Puck. Pod koniec lat 30. XX wieku na Hel zaczęły docierać pociągi dalekobieżne z Warszawy oraz południa Polski.

Rozbudowa kolei spowodowała rozwój gospodarczy Mierzei Helskiej powodując, że dotychczas rybackie wioski przekształcały się w kurorty oblegane latem przez turystów z pozostałej części Polski.

1945–1989 W PRL ze względu na duże znaczenie militarne Helu, dostęp turystów do Helu był ograniczony. Mogli oni przyjeżdżać do miasta tylko koleją.

W 1979 zaprzestano korzystać z przystanku Hel Bór.

W 1982 zmodernizowano linię na odcinku Władysławowo – Hel. Podczas remontu między innymi wymieniono szyny lekkie na szyny S49.

Od 1989 W 1998 linia 213 została zmodernizowana i zautomatyzowana. Ruch pociągów jest sterowany z Gdyni. Na stacji pozostała tylko obsługa kasy biletowej.

W marcu 2001 dzięki interwencji i dofinansowaniu samorządu województwa pomorskiego linia została uratowana przed likwidacją.

W 2005 do obsługi połączeń lokalnych pomiędzy Gdynią a Helem zaczęto stosować szynobusy i spalinowe zespoły trakcyjne wyprodukowane przez Pesa Bydgoszcz. W 2006 pojazdy te przejęły całość przewozów poza sezonem. W sezonie letnim ze względu na zwiększenie liczby podróżnych stosowane są składy tradycyjne.

11 listopada 2010 Newag Nowy Sącz przekazał dwa dwuczłonowe SZT SA137, do końca roku zostały jeszcze przekazane 3 z 4 kupionych przez województwo pomorskie pojazdów trójczłonowych SA138, a czwarty z nich pojawił się na początku 2011. Pojazdy te zostały kupione ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego dla województwa pomorskiego na lata 2007–2013 i przypisane zostały do obsługi połączeń Kościerzyna – Gdynia – Kościerzyna i Gdynia – Hel – Gdynia. Zastąpiły one stosowane dotychczas pojazdy wyprodukowane przez bydgoską Pesę.

5 października 2011 podpisano umowę z przedsiębiorstwem Salcef Costruzioni Edili E Ferroviarie na rewitalizację całej linii nr 213. Remont rozpoczął się wiosną 2012 i spowodował od 10 września 2012 czasowe zamknięcia linii. Ze względu na zwiększone przewozy podczas wakacji ruch pociągów został odwieszony na wakacje 2013

Linia kolejowa Stacja leży na linii kolejowej nr 213 łączącej Redę z Helem. Linia jest jednotorowa, normalnotorowa, niezelektryfikowana.

Infrastruktura thumb|Zmodernizowana stacja kolejowa Budynek dworca jest wielobryłowy. Według klasyfikacji PKP ma kategorię dworca turystycznego. Główna bryła jest piętrowa z dachem wielospadowym. Pozostałe bryły są parterowe z dachem dwuspadowym z niewielkim nachyleniem dachu. Budynek został wykonany z muru pruskiego.

Budynek dworca został oddany po modernizacji pod koniec 2023 roku. W ramach modernizacji odrestaurowano zabytkowy mur pruski, otwartą wiatę po południowej stronie budynku, odmalowano budynek i dostosowano przestrzeń pasażerską do wymagań osób niedowidzących i z utrudnieniami w poruszaniu się. W tym celu m.in. pomalowano detale wnętrza na kontrastujące barwy, pojawiły się również odznaczenia w formie alfabetu Braille'a.

Stacja ma dwa perony posiadające łącznie 4 krawędzie peronowe. Perony są niskie, mają nawierzchnię asfaltową. Dojście do peronów jest na poziomie szyn.

W połowie 2015 roku zakończono modernizację stacji, która była realizowana w ramach modernizacji linii nr 213.

Ruch pociągów thumb|Pociągi na stacji Hel w sezonie letnim (2009) thumb|EIC Jantar z Helu do Warszawy Zachodniej

Pociągi osobowe Linią 213 jeżdżą pociągi osobowe w relacji Gdynia – Hel (i z powrotem) oraz Gdynia – Władysławowo (i z powrotem). W okresie letnim do Helu od kilku lat jest przedłużany pociąg przyspieszony Regio Tur Gdynia – Chojnice prowadzony przez całą swoją trasę lokomotywą spalinową.

Ze względu na duży ruch turystyczny w sezonie letnim oraz zdecydowanie mniejszy poza sezonem dla linii publikowane były dwie tablice w rozkładzie jazdy. Od 2005 do obsługi połączeń lokalnych pomiędzy Gdynią a Helem zaczęto stosować szynobusy i spalinowe zespoły trakcyjne. Od 2010 są to przypisane do tej linii (oraz do trasy Kościerzyna – Gdynia – Kościerzyna) spalinowe zespoły trakcyjne SA137 i SA138.

W sezonie letnim z powodu wzmożonego ruchu przewozy są obsługiwane składami klasycznymi z wagonami piętrowymi. SZT łączy się wówczas w dłuższe składy często z wagonem doczepnym w środku.

Pociągi dalekobieżne Pociągi dalekobieżne jeżdżą linią kolejową nr 213 tylko w czasie wakacji letnich ze względu na napływ turystów na Mierzeję Helską. Wówczas na tej trasie jeżdżą zarówno pociągi pospieszne (TLK), jak i ekspresowe (EIC). Pociągi te ze względu na brak elektryfikacji są prowadzone lokomotywami spalinowymi.

Przypisy Wykaz stacji pasażerskich wraz z ich kategoryzacją oraz określeniem dostępności do obiektu, l.p. 133

Kategoria:Historia Helu (miasta) Kategoria:Stacje czołowe w Polsce Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Helu Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Polsce oddane do użytku w 1922