Robin Hood – amerykański film animowany płaszcza i szpady z 1973 roku w reżyserii Wolfganga Reithermana na podst. angielskich legend o Robin Hoodzie oraz francuskim cyklu utworów o lisie Renarcie. Dwudziesty pierwszy film z oficjalnego kanonu animacji Disneya. W tej interpretacji Robin Hooda ukazano bohaterów jako antropomorficzne zwierzęta.
Pierwszy film animowany Walt Disney Productions wyprodukowany bez udziału Walta Disneya, zmarłego w 1966 roku.
Fabuła W średniowiecznej Anglii kogut-minstrel Alan z Doliny śpiewa widzom o wyjętym spod prawa lisie Robin Hoodzie okradających bogaczy, żeby z kolei pomóc biednym. Królewski tron uzurpuje sobie okrutny i chciwy lew-książę Jan, który wraz ze swym doradcą wężem sir Sykiem podstępnie wysłał swego brata i prawowitego króla – Ryszarda na krucjatę. Jan ściąga ze swoich poddanych lichwiarskie podatki za pomocą swego poborcy podatkowego, wilka szeryfa Nottingham. Robin i jego przyjaciel niedźwiedź Mały John przebrani za wróżbitki zatrzymują orszak Jana w drodze do Nottingham i wykorzystując jego naiwność, okradają go; ..
Robin przebrany za żebraka odwiedza rodzinę królików i daje ich matce sakiewkę złota, a obchodzącemu ósme urodziny Hopkowi w prezencie łuk i swój kapelusz. Hopek wraz z rodzeństwem i przyjacielem żółwiem Tobym testują łuk, wstrzeliwując strzałę w teren zamku Jana. Dzieci zakradają się do środka, spotykając przybraną siostrzenicę Ryszarda – lisicę lady Marion i jej kurę-dwórkę lady Gdak. Marion była ukochaną Robina z czasów dzieciństwa i ich kontakt się urwał, gdy ta wyjechała do Londynu. Wciąż kocha Robina i liczy, że ten nadal odwzajemnia uczucie. Tymczasem kryjówkę Robina w lesie Sherwood odwiedza zaprzyjaźniony z nim brat zakonny borsuk Tuck z informacją o zorganizowaniu turnieju łuczniczym w Nottingham, którym nagrodą jest pocałunek lady Marion. Robin wciąż kochający Marion decyduje wziąć w nim udział mimo świadomości, że to pułapka zastawiona przez księcia Jana.
Robin przebrany za bociana udaje się na turniej, który wygrywa, ale zostaje schwytany; .. Jan skazuje go na śmierć, ale natychmiast odwołuje rozkaz, gdy Mały John w przebraniu możnowładcy przystawia mu sztylet do pleców. Robin umyka strażnikom i zabiera ze sobą Marion. Szeryf ze swymi siepaczami podejmuje pościg, ale na nich drodze staje Mały John; .. W lesie Robin i Marian spędzają romantyczny wieczór, po czym są zaskoczeni „wesołą kompanią” Robina, która śpiewa zabawną piosenkę określającą Jana „fałszywym królem Anglii”. Jan mści na biednych mieszkańcach podwyższając podatki i kto nie może zapłacić, idzie do więzienia. Los ten spotyka brata Tucka. Jan skazuje go na szubienicę, by użyć tego jako przynęty dla Robina. Wieść o wyroku śmierci na Tucku dociera do Robina i Małego Johna; ..
Nocą udają do zamku, by w porę uwolnić Tucka i resztę. Wykorzystując mocny sen szeryfa, Mały John uwalnia więźniów, a tymczasem Robin próbuje dostać do komnaty samego księcia. Z balkonu Robin wypuszcza strzałę wprost w okno wieży więziennej i wszystkie worki z zagrabionymi pieniędzmi wyjeżdżają na sznurze w ręce prawowitych właścicieli. Robin odwraca uwagę szeryfa od więziennej bramy, dzięki czemu Mały John wyprowadza uwolnionych więźniów z zamku. Jednak krata do bramy zatrzaskuje przed samym Robinem; .. Otoczony przez straż Robin wspina się na kratę na blanki, skąd salwuje się ucieczką do fosy; .. Przeżywa, co powoduje rozpacz u księcia. Kiedy do ojczyzny powraca prawowity król, Ryszard Lwie Serce, Robin Hood przestaje być wygnańcem i bierze ślub z Marion, a Jan, Syk i szeryf zostają skazani na ciężkie roboty; ..
Obsada głosowa Postać Zwierzę Wersja angielska Wersja polskaRobin Hood LisBrian BedfordArtur Żmijewski Lady MarionMonica Evans (dialogi)Joanna Brodzik (dialogi)Nancy Adams (śpiew)Anna Frankowska (śpiew)Mały JohnNiedźwiedźPhil HarrisJan ProchyraKsiążę Jan bez ZiemiLewPeter UstinovJan PeszekSir SykWążTerry-ThomasJacek Braciak Brat Tuck Borsuk Andy DevineJan Mayzel (dialogi)Mirosław Feldgebel (śpiew)Szeryf z NottinghamWilkPat ButtramZdzisław WardejnLady GdakKuraCarole ShelleyIrena Kownas Alan z Doliny Kogut Roger MillerJan Janga-Tomaszewski (dialogi)Paweł Tartanus (śpiew)Hopek KrólikBilly WhitakerMikołaj KudełkaSisDana LauritaZofia JaworowskaTagalongDora WhitakerOlga StankiewiczTobyŻółwRichie SandersJonasz Tołopiłomatka Hopka, Sis i TagalongKrólikBarbara LuddyMirosława KrajewskaCzubek SępGeorge LindseyJacek BraciakCyngielKen CurtisKrzysztof Stelmaszykkowal OttoBloodhoundJ. Pat O’MalleyAndrzej Gawrońskizakrystian MyszJohn FiedlerMieczysław Morańskisiostra zakonnaBarbara LuddyJoanna Jeżewskakapitan strażyKrokodylCandy CandidoMariusz Leszczyńskikról Ryszard Lwie SerceLewPeter UstinovJan Peszek Opracowanie i udźwiękowienie wersji polskiej: Studio Sonica Reżyseria: Olga Sawicka Dialogi: Barbara Robaczewska Teksty piosenek: Marek Robaczewski Kierownictwo muzyczne: Marek Klimczuk W pozostałych rolach: Anna Apostolakis, Hanna Chojnacka, Dariusz Błażejewski, Marek Robaczewski i inni
Produkcja Przygotowania mały|lewo|Ilustracja z 1200 roku ukazująca scenę z Powieści o lisie. Podczas kończenia produkcji Królewny Śnieżki i siedmiu krasnoludków w 1937 roku Walt Disney interesował się zaadaptowaniem europejską XII-wieczną Powieścią o lisie w formie pełnometrażowej animacji. Projekt utknął się w martwym punkcie, gdyż główny bohater Powieści o lisie – lis Renart był postacią negatywną, z czym problem mieli Disney i przydzieleni scenarzyści-artyści. Na spotkaniu, które odbyło się 12 lutego 1938 roku, Disney skomentował: „Widzę wspaniałe możliwości w Renarcie, ale jak mądrze to zrobić? Nasz główny bohater jest łajdakiem i nie ma w nim nic z Robin Hooda. Tam [w Robin Hoodzie] było inaczej, ponieważ był podbudowa pod tych baronów ziemskich i tak dalej, ale czy można to zrobić tutaj? Po pierwsze, to nie byłby Renart”. By uczynić Renarta bardziej dającym się lubić Disney uważał, że nie powinien być mordercą, a ofiarami jego oszustw powinni być wyłącznie źli głupcy. Jeden ze scenarzystów, Otto Englander sugerował, by Renart mógł używać jak w materiale źródłowym przebrań, jednak tym razem do czynienia dobra. Po kolejnych sugestiach, by Renart był pozytywną postacią udającym jedynie złoczyńcę Disney planował dać mu smutną przeszłość, z której wynikała tendencja do bycia oszustem: „Zawsze oskarżaliśmy lisa i może moglibyśmy udowodnić, że naprawdę nie jest tym typem – zaczął dobrze, a potem pokazujemy, jak się myli – naprawdę niewinny, ale prawo zawsze go ścigało i musiał używać swego sprytu”. Disney obawiał się, że projekt stanie celem ataków Kodeksu Haysa, m.in. zabraniającego gloryfikacji przestępców. Nie chciał ponownie mieć na karku kodeksu po doświadczeniach z krótkometrażową animacją Who Killed Cock Robin? (1935) z cyklu „Silly Symphonies”. Sądził też, iż szersza publiczność może uznać historię za „zbyt wyrafinowaną” jak na animację. mały|Lucien Guitry jako Chantecler (zdj. Auguste Bert) na okładce wydania specjalnego Le Théatre z lutego 1910 roku. W tym samym czasie w 1937 roku Disney uznał francuską sztukę Chantecler (1910) Edmonda Rostanda, opowiadającą o próżnym kogucie Chanteclerze sądzącym, że swym pianiem wybudza słońce, za dobry materiał na pełnometrażową animację. Zlecił Tedowi Searsowi i Alowi Perkinsowi stworzyć zarys scenariusza. Jednak i w tym przypadku wystąpił problem z protagonistą, ponieważ Sears i Perkins nie byli pewni, jak zrobić sympatyczną postać z Chanteclera. Wobec tego Disney połączył Chanteclera z Powieścią o lisie w jeden projekt. Myślał, że dodanie Chanteclerowi złoczyńcy – w tym przypadku Renarta, pomogłoby widzom z nim sympatyzować. W maju 1941 roku Disney wpłacił zaliczkę 5 tys. dolarów na zakup praw do Chanteclera. Jednak, podobnie jak w przypadku wielu innych filmów pełnometrażowych studia, które były wówczas opracowywane, projekt musiał być zawieszony z powodu trwania II wojny światowej.
Do pierwotnej koncepcji samodzielnego filmu o Renarcie Walt Disney Productions powróciło w 28 stycznia 1947 roku, gdy powstał zarys historii, gdzie antagonistami byli Wilk, Kot i Niedźwiedź spiskujący przeciw królowi-lwowi w celu kradzieży królewskiego skarbu, a Renart był spryciarzem o dobrej naturze bawiącym się ich kosztem. Złoczyńcy chcą się go pozbyć i oskarżyć niesłusznie o zbrodnie przeciw koronie. Po serii różnych perypetii Renart w końcu zostaje aresztowany i ma zostać powieszony, lecz jest w stanie oczyścić się z zarzutów i udowodnić winę trzech złoczyńców. Spodziewano się, że narratorem będzie francuski aktor Charles Boyer bądź ktoś o podobnym głosie.
Dwa kolejne zarysy stworzył animator Norm Ferguson, stawiając więcej akcentów na humor i przedstawienie historii w formie retrospektyw, a Renard miał być kimś w rodzaju angielskiego dżentelmena i miała się pojawić piosenka We’re Hanging Reynard Today. Wzorem Pieśni Południa (1946) Ferguson i reżyser Jack Kinney rozważali umieścić w Wyspie skarbów (1950) animowane sekwencje z udziałem postaci w formie bajek z morałem opowiadanych przez Johna Silvera Jimowi Hawkinsowi; .. Ostatecznie Disney z tego zrezygnował czyniąc Wyspę skarbów w pełni aktorskim filmem. Mimo to animator i scenograf Ken Anderson utrzymywał przy życiu projekt pt. Reynard the Fox tworząc w 1956 roku serię szkiców do scenorysu.
W 1953 roku powrócono do Chanteclera za sprawą pomysłu scenarzysty i animatora Dicka Huemera uczynienia z projektu musicalu, jednak Disney niechętnie z niego zrezygnował na rzecz wysiłków do stworzenia Disneylandu. W 1960 roku po zakończeniu prac nad 101 dalmatyńczykami Ken Anderson i animator Marc Davis, chcąc stworzyć nową pełnometrażową animację podczas przeglądania archiwów Walt Disney Productions natknęli się na stare szkice do Chanteclera, po czym wyrzucili cały poprzedni materiał i zaczęli nowe podejście do historii za aprobatą Disneya. Akcja miała miejsce we Francji na początku XIX wieku i opowiadała o popularnym kogucie Chanticleerze wybranym na burmistrza farmy, który nadużywa swej władzy. W tym samym czasie nocne zwierzęta pod wodzą lisa Reynarda pod pozorem wędrownego cyrku przybywają na farmę, zdobywając popularność i szanse na urząd burmistrza wśród zwierząt zmęczonych rządami Chanticleera. Reynard wykorzystuje nowoprzybyłą bażantkę Henriettę zakochaną w Chanticleerze, by odwróciła uwagę koguta swą urodą. Chanticleer podczas walki z hiszpańskim kogutem Poco Loco, głównym pomagierem Reynarda, w końcu dowiaduje się o planach nocnych zwierząt i zdaje sprawę z własnych błędów.
W 1960 roku Walt Disney powiedział dla „Los Angeles Times”, że opracowywane są dwa projekty animowane, którymi były Chanticleer i Miecz w kamieniu nad podst. powieści Miecz dla króla T.H. White’a inspirowanej legendami arturiańskimi. Disneyowi spodobała się koncepcja musicalu i szczególnie był zainteresowany postacią Reynarda widząc w nim wdzięczny materiał do rozwoju postaci. Pełen entuzjazmu Davis wykonał szereg grafik koncepcyjnych z potencjalnymi postaciami wyobrażając Chanticleera jako wielkiej skali broadwayowski musical. Davis stwierdził, że przy Chanticleerze wykonał jedne ze swoich najlepszych rysunków w Walt Disney Productions. Kompozytor George Bruns wraz z tekściarzem Melem Levenem stworzyli trzy piosenki: otwierającą Chanticleer wykonywaną przez zwierzęta zachwalające Chanteclera, You No Good Reynard wykonywaną przez żonę Reynarda o tym jak nigdy nie zapewniał jej i ich szczeniętom dobrego życia, które zawsze obiecywał i Yesterday is Over wykonywaną przez Henriettę pocieszającą Chanticleera zapewniając go, że inne zwierzęta nie odrzucą go z powodu faktu, że jego pianie wcale nie przywołuje słońca.