Ośrodek Studiów Wschodnich im. Marka Karpia, OSW (ang. Centre for Eastern Studies) – państwowy podmiot prawny zajmujący się monitorowaniem oraz analizą sytuacji politycznej, gospodarczej i społecznej w szeroko rozumianym sąsiedztwie Polski: państwach Europy Środkowej, Północnej i Wschodniej, na Bałkanach oraz na Kaukazie, w Turcji i Azji Centralnej. W ostatnich latach Ośrodek rozszerzył badania również o problematykę chińską, niemiecką oraz izraelską. Podstawowym zadaniem OSW jest przygotowywanie analiz, ekspertyz i studiów prognostycznych na potrzeby organów władzy publicznej w PolsceUstawa z dnia 15 lipca 2011 r. o Ośrodku Studiów Wschodnich im. Marka Karpia ().Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 października 2011 r. w sprawie nadania statutu Ośrodkowi Studiów Wschodnich im. Marka Karpia ().. Dodatkowo do zadań OSW należy upowszechnianie wiedzy o sytuacji politycznej, społecznej i gospodarczej oraz rozwoju stosunków międzynarodowych regionów będących obszarem zainteresowań OSW, oraz promocja polskiej myśli analitycznej za granicą.

Historia Ośrodek Studiów Wschodnich został założony w 1990 r. z inicjatywy Marka Karpia. Powołanie nastąpiło na podstawie uchwały Rady Ministrów z 22 grudnia 1990Okręt Koszykowa, Warszawa 2007, s. 28–29.. OSW początkowo formalnie podlegał Ministerstwu Współpracy Gospodarczej z ZagranicąOkręt Koszykowa, Warszawa 2007, s. 29., następnie Ministerstwu Gospodarki, a obecnie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

12 czerwca 2006 Ośrodkowi nadano imię zmarłego dwa lata wcześniej założyciela.

OSW stał się państwową osobą prawną na mocy Ustawy o Ośrodku Studiów Wschodnich im. Marka Karpia z dnia 15 lipca 2011 roku (Dz.U. z 2011 nr 173, poz. 1029).

Działalność Działalność Ośrodka jest finansowana w całości z budżetu państwa w ramach części 16, dziale 750 i rozdziale 75061. – Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. Budżet OSW na rok 2026 wynosił 20,5 miliona złotych.

Siedziba OSW mieści się w Warszawie przy ul. Koszykowej 6a.

Tematy badań OSW Początkowo w OSW analizowano wyłącznie sytuację na obszarze postradzieckim. W połowie lat 90. rozszerzono badania o Bałkany i państwa Europy Środkowej. W 2005 r. obszar zainteresowania analityków Ośrodka został poszerzony o problematykę niemiecką, w 2012 o obszar Turcji i Europy Północnej, a po 2016 o Chiny i Izrael.

Do głównych tematów badań OSW należą: sytuacja wewnętrzna krajów będących w kręgu zainteresowań OSW, sytuacja gospodarcza w tych krajach, system władzy w tych krajach, relacje pomiędzy poszczególnymi ośrodkami politycznymi, polityka zagraniczna, problematyka związana z rozszerzeniem NATO i UE, aspiracje integracyjne państw obszaru ze strukturami zachodnimi, Europejska Polityka Sąsiedztwa i Partnerstwo Wschodnie bezpieczeństwo energetyczne, istniejące i potencjalne konflikty oraz inne czynniki związane problemami bezpieczeństwa Europy Środkowej, Północnej i Wschodniej, Bałkanów oraz Turcji, Kaukazu i Azji Centralnej.

Struktura organizacyjna Dyrekcja Dyrektora OSW powołuje Prezes Rady Ministrów spośród kandydatów zarekomendowanych przez Radę OSW. Od listopada 2022 dyrektorem OSW jest Wojciech Konończuk, zaś wicedyrektorami , i Elżbieta Zaleska.

Lista dyrektorów OSW: Marek Karp (1990–2004) Jacek Cichocki (2004–2007) Jolanta Darczewska (2007−2011) Olaf Osica (2011−2016) Adam Eberhardt (2016–2022) Wojciech Konończuk (od 2022)

Eksperci Dla OSW w maju 2026 pracuje 52 ekspertów, co czyni Ośrodek jedyną z największych instytucji analitycznych w Polsce. Praca w OSW odbywa się w działach: Zespół Rosyjski – kierownik Zespół Ukrainy, Białorusi i Mołdawii – kierownik Tadeusz Iwański Zespół Turcji, Kaukazu i Azji Centralnej – kierownik Karol Wasilewski Zespół Środkowoeuropejski – kierownik Dr Andrzej Sadecki Zespół Niemiec i Europy Północnej – kierowniczka dr Zespół Bezpieczeństwa i Obronności – kierowniczka Justyna Gotkowska Zespół Chiński – kierownik Jakub Jakóbowski Projekt Powiązania gospodarcze w regionie – koordynator dr Konrad Popławski Projekt Energia w Europie – koordynator Agata Łoskot-Strachota Projekt Izrael i Zatoka – koordynator Marek Matusiak Projekt Środkowy Wschód – koordynator Projekt: Connectivity – powiązania gospodarcze w Eurazji – koordynator Jakub Jakóbowski Wybrane osoby związane zawodowo z OSW obecnie lub w przeszłości: dr Piotr Bajda, Jacek Borkowicz, dr Mateusz Gniazdowski, Wojciech Górecki, dr hab. Marcin Kaczmarski, dr Szymon Kardaś, dr hab. Kazimierz Malak, dr Tadeusz A. Olszański, dr amb. Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, dr , Bartłomiej Sienkiewicz, Wojciech Stanisławski, Leszek Szerepka, dr amb. Wojciech Zajączkowski i .

Rada dr Agnieszka Bryc – przewodnicząca Rady prof. Marek Cichocki dr Adam Eberhardt prof. Grzegorz Motyka Maria Przełomiec Aleksander Siemaszko dr Jakub Wiśniewski

Publikacje Prace OSW publikowane są w języku polskim i angielskim. Do publikacji wydawanych przez OSW należą: Analizy zawierający krótkie analizy dotyczące tematów bieżących w tym ukazująca się co tydzień analiza sytuacji na fronacie na Ukrainie, Komentarze OSW zawierające krótkie komentrze dotyczące wydarzeń bieżących, Raporty OSW ukazujące się nieregularnie wyczerpujące opracowania dotyczące wybranych tematów, Punkt Widzenia OSW i Prace OSW ukazujące się nieregularnie dłuższe opracowania analityczne.

Większość publikacji jest dostępna w formie elektronicznej na oficjalnej stronie internetowej Ośrodka. Niektóre, dłuższe prace wydawane są również w formie papierowej.

W latach 1994–1997 OSW wydawało czasopismo Eurazja, łącznie 11 numerów. Ponadto, do 2013 Ośrodek prowadził także codzienny serwis informacyjny zawierający zestawienia wiadomości z obszaru zainteresowań Ośrodka, wydawany w formie elektronicznej (Wiadomości z regionu).

Od 2019 r. OSW przygotowuje również liczne podcasty oraz filmy wideo. Ponadto od 2023 r. OSW przygotowuje filmy wideo również w języku angielskim.

Nagrody W 2004 r. Marka Karpia oraz Ośrodek Studiów Wschodnich uhonorowano Nagrodą „Rzeczpospolitej” im. Jerzego Giedroycia – za wieloletnie twórcze realizowanie myśli politycznej Jerzego Giedroycia. Zwłaszcza za budowanie mostów między Polską i jej wschodnimi sąsiadami i tworzenie klimatu dla lepszego poznania i wzajemnego porozumienia.

Przypisy

Bibliografia Jacek Borkowicz, Jacek Cichocki, Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz (red.): Okręt Koszykowa, Warszawa 2007. Między Berlinem a Pekinem. Z analitykami Ośrodka Studiów Wschodnich rozmawia Łukasz Warzecha, Warszawa 2016.

Linki zewnętrzne Oficjalna strona OSW

Kategoria:Think tanki w Polsce Kategoria:Instytucje państwowe i organy władzy w Polsce Kategoria:Ośrodki badawcze stosunków międzynarodowych