Śnieżka (zwyczajna) (Montifringilla nivalis) – gatunek małego ptaka z rodziny wróbli (Passeridae). Występuje w obszarach górskich południowej Europy, Kaukazu, Bliskiego Wschodu i centralnej Azji. Wyjątkowo zalatuje do Polski. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1766 roku Karol Linneusz w 12. edycji Systema Naturae. Autor nazwał gatunek Fringilla nivalis, wykorzystując nazwę ukutą w 1760 roku przez Brissona w publikacji, która nie spełniała jeszcze zasad nazewnictwa binominalnego. Jako miejsce typowe Linneusz błędnie wskazał Amerykę; później skorygowano je na Szwajcarię. Obecnie gatunek zaliczany jest do rodzaju Montifringilla. Wyróżnia się siedem podgatunków.
Takson blisko spokrewniony ze śnieżką czarnoskrzydłą (M. adamsi) i śnieżką tybetańską (M. henrici), czasami łączono je w jeden gatunek.
Podgatunki i zasięg występowania IOC wyróżnia następujące podgatunki: M. nivalis nivalis (Linnaeus, 1766) – południowa Europa M. nivalis leucura Bonaparte, 1855 – południowa i wschodnia Turcja M. nivalis alpicola (Pallas, 1811) – Kaukaz i północny Iran do Afganistanu M. nivalis gaddi Zarudny & Loudon, 1904 – południowo-zachodni Iran M. nivalis tianshanica Keve-Kleiner, 1943 – wschodni Kazachstan i północny Tadżykistan M. nivalis groumgrzimaili Zarudny & Loudon, 1904 – północno-zachodnie Chiny do środkowej Mongolii M. nivalis kwenlunensis Bianchi, 1908 – zachodnio-środkowe Chiny i północny Tybet (południowa część prowincji Sinciang)
Do Polski zalatuje wyjątkowo – stwierdzono ją tylko 3 razy, łącznie obserwowano około 15 osobników. Najstarsze obserwacje pochodzą z 1859 i 1912 roku z Sudetów. 12 kwietnia 2016 widziana po raz trzeci w Borzykowej pod Radomskiem (woj. łódzkie).
Morfologia mały|lewo|Śnieżka w szacie spoczynkowej Długość ciała wynosi 17–17,5 cm, masa ciała 31–57 g. Dorosłe osobniki mają szarą głowę z czarnym podbródkiem. Wierzch ciała brązowoszary z białymi plamami na skrzydłach. Spód ciała biały. Ogon biały z czarnymi lotkami środkowymi. Dziób koloru kości słoniowej (u samca w szacie godowej czarny). Samice i młode nie posiadają czarnego podbródka.
Ekologia i zachowanie mały|Jaja z kolekcji muzealnej Śnieżki to typowe ptaki górskie. Gniazdują powyżej linii drzew, na alpejskich łąkach; unikają nawet obszarów z karłowatymi drzewkami. Trzymają się obszarów skalistych oraz budynków, takich jak schronienia pasterzy, składy na drewno lub ośrodki turystyczne. Ptaki te podejmują jedynie wędrówki wysokościowe, zimą schodząc na niższe wysokości. W Alpach odnotowywano śnieżki do 3300 m n.p.m., w paśmie Taurus do 1820 m n.p.m., w rosyjskiej części Ałtaju do 2900 m n.p.m., do 3100 m n.p.m. na Kaukazie i do 5150 m n.p.m. w Tybecie. Śnieżki żerują na ziemi. Żywią się różnorodnymi nasionami oraz małymi owadami.
Status zagrożenia i ochrona IUCN uznaje śnieżkę za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Liczebność światowej populacji, wstępnie obliczona na podstawie szacunków organizacji BirdLife International dla Europy i całej Turcji z 2021 roku, zawiera się w przedziale 1,7–7,47 milionów dorosłych osobników. Trend liczebności populacji nie jest znany.
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkowąRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()..
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Zdjęcia śnieżki w Polsce z kwietnia 2016
Kategoria:Wróble Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1766 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza