Wołodymyr Stepan Starosolski, ukr. Володи́мир Степан Старосо́льський (ur. 8 stycznia 1878 w Jarosławiu, zm. 25 lutego 1942 w łagrze w Marjinsku w obwodzie kemerowskim) – ukraiński działacz społeczny i polityczny, adwokat, socjolog.
Życiorys Był synem Joachima (21 września 1822 – 22 lipca 1884) – działacza polskiej konspiracji niepodległościowej, burmistrza Jarosławia i naczelnika sądu powiatowego w Jarosławiu oraz Julii Anny Marianny (1845—1919), córki Jerzego Rapfa, spolonizowanego Austriaka, lekarza i burmistrza Sanoka. Miał siostrę Jadwigę (ur. 1876). Wychowywał się w środowisku polskim, ale po ojcu przejął obrządek greckokatolicki. Ukończył C. K. gimnazjum w Jarosławiu w 1896, a następnie studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego (1896/1897). Po roku przeniósł się na Uniwersytet Lwowski, gdzie zaliczył kolejny rok studiów prawniczych (1897/98). Na trzeci rok studiów wyjechał do Wiednia (1898/1899), po czym wrócił do Lwowa i tam ukończył studia (1898/99). W czasie studiów działał w organizacjach ukraińskich np. Mołoda Ukraina. W 1899 został przewodniczącym Komitetu Ukraińskiej Młodzieży Akademickiej, którego celem było działanie na rzecz utworzenia we Lwowie uniwersytetu ukraińskiego. Był również działaczem „Akademycznej Hromady”.
W 1900 rozpoczął aplikację adwokacką w znanej lwowskiej kancelarii adwokackiej prowadzonej przez Michała Greka. W okresie tym związał się z ruchem socjalistycznym i uczestniczył w III Zjeździe PPS w Krakowie w dniach 29 czerwca – 1 lipca 1901. W 1902 był współorganizatorem bojkotu Uniwersytetu Lwowskiego przez studentów ukraińskich. W tym czasie nawiązał kontakt z działającą na terenie Imperium Rosyjskiego Ukraińską Partią Rewolucyjną i utworzył jej biuro zagraniczne we Lwowie.
Publikował artykuły naukowe w redagowanym przez prof. Stanisława Dnistriańskiego czasopiśmie „Czasopys Prawnycza i Ekonomyczna”. W 1903 zdał rygoroza i uzyskał na Uniwersytecie Lwowskim tytuł doktora praw. Dzięki poparciu prof. S. Dnistriańskiego przebywał w roku akademickim 1905/06 na studiach w Uniwersytecie Berlińskim, a w 1907 na Uniwersytecie w Grazu. W 1908 studiował na uniwersytecie w Heidelbergu, gdzie zetknął się ze znanym teoretykiem prawa Jerzym Jelinkiem. Do Heidelbergu powrócił ponownie w roku 1911/1912, owocem czego była praca pt. „Das Majoritätsprinzip” (Wien-Leipzig 1916).
Po odbyciu sześcioletniej aplikacji adwokackiej w pięciu różnych kancelariach adwokackich, w tym trzech polskich (2 lata u M. Greka), w 1908, wspólnie z Mikołajem Szuchewyczem otworzył kancelarię adwokacką we Lwowie przy ul. Sykstuskiej 27 (obecnie Doroszenka). Następnego roku kancelarię przenieśli do lokalu przy ul. Kościuszki 3. W listopadzie 1911 Starosolski otworzył własną kancelarię adwokacką w budynku przy ul. Kopernika 14, gdzie prowadził praktykę do wybuchu I wojny światowej.
W 1907 został członkiem Towarzystwa Robotniczego „WOLA”. Współtworzył wówczas Towarzystwo Prawników Ukraińsko-Ruskich, a 10 stycznia 1911 wstąpił do Ukraińskiej Partii Socjal-Demokratycznej (USDP).
Podczas I wojny światowej był członkiem Głównej Rady Ukraińskiej, przewodniczącym Towarzystwa Ukraińskich Strzelców Siczowych i zarządu Legionu Ukraińskich Strzelców Siczowych. Współpracował z Związkiem Wyzwolenia Ukrainy w Wiedniu, który zrzeszał ukraińskich emigrantów z Rosji. W stopniu porucznika, a potem kapitana zajmował się głównie pracą wychowawczą. W 1915 opublikował w Wiedniu broszurę pt. „Nacionalnyj i socjalnyj moment w ukrainskoij istorij”. W 1918 został członkiem Ukraińskiego Generalnego Komitetu Wojskowego, który przygotował plan zajęcia Lwowa i Galicji Wschodniej. Na wieść o wybuchu walk o Lwów w czasie wojny polsko-ukraińskiej wyruszył 1 listopada 1918 wraz z oddziałem USS z Bukowiny do Lwowa. We Lwowie aresztowany przez Polaków i osadzony w obozie jenieckim „Dąbie” koło Krakowa. Wolność odzyskał w październiku 1919 po wymianie jeńców między Polską a Zachodnioukraińską Republiką Ludową. Przez krótki okres był adiutantem dowódcy Ukraińskiej Armii Halickiej gen. Myrona Tarnawskiego. Był w opozycji do Jewhena Petruszewycza. Jesienią 1919 r. wszedł do rządu Ukraińskiej Republiki Ludowej Isaaka Mazepy jako kierownik Ministerstwa Spraw Zagranicznych (pełniący obowiązki ministra). Odbywał kilkakrotnie misje do Warszawy. W 1919 r. powołany został na stanowisko profesora prawa państwowego na Ukraińskim Uniwersytecie Państwowym w Kamieńcu Podolskim, ale katedry nie objął.
W 1920 wyjechał do Wiednia. W 1921 został profesorem Ukraińskiego Wolnego Uniwersytetu przeniesionego do Pragi w Czechosłowacji. Jednocześnie wykładał prawo państwowe w Ukraińskiej Akademii Gospodarczej w Podebradach. W 1924 został członkiem rzeczywistym Towarzystwa Naukowego im. Tarasa Szewczenki. W 1927 został członkiem Ukraińskiego Instytutu Naukowego w Berlinie.
W 1927 powrócił do Lwowa i podjął praktykę adwokacką. Był aktywnym członkiem Sojuzu Ukraińskich Adwokatów oraz Lwowskiej Izby Adwokackiej. W latach trzydziestych był obrońcą w procesach politycznych np. Ukraińskiej Organizacji Wojskowej, a następnie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów. Był znakomitym adwokatem. Piękny język, trafny dobór argumentów, krasomówstwo sprawiły, że cieszył się dużym autorytetem także wśród środowisk polskich. Powołany został do Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie. Był zwolennikiem porozumienia i współpracy z Polakami. W latach 1937–39 był prezesem Ukraińskiej Partii Socjal-Demokratycznej.
Po zajęciu Lwowa przez Sowietów otrzymał propozycję podjęcia pracy jako profesor prawa państwowego w Uniwersytecie Lwowskim. Zanim do tego doszło, w grudniu 1939 został przy współudziale radzieckiego rektora Uniwersytetu M. Marczenko, aresztowany przez NKWD, przewieziony do Kijowa. Tam został skazany na 10 lat łagru. Zmarł w obozie w Marjinsku na Zachodniej Syberii 25 lutego 1942. Rząd RP na uchodźstwie do 1943 czynił jeszcze starania o uwolnienie go.
Synem Włodzimierza był Jurij Starosolski (1907–1991).
Prace Nacionalnyj i socjalnyj moment w ukrainskoij istorij, Wien 1915, Teoria nacji, Wieden 1922, wyd. 2, New York 1966, Do pytania pro reformu derżawu, „Zapiski NTsz” 1924, t. 138–140, Derżawa i polityczne prawo, 1925, Metodolohyczna problema w nauc’i pro derżawu, [w:] „Juwylejnyj zbirnyk w czest prof. Stanisława Dnistranskoho”, Praha 1925.
Przypisy
Literatura A. Redzik, Starosolski Włodzimierz Stefan (Starosolskyj Wołodymyr) (1878–1942), Słownik Biograficzny Adwokatów Polskich, t. II, z. 3–4, Warszawa 2007, s. 475–476. A. Redzik, Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939–1946, Lublin 2006. S. Stępień, Starosolski Włodzimierz Stefan (Starosols’kyj Wołodymyr Stepan) (1878–1942), w: Polski Słownik Biograficzny, t. 42, s. 341–343.
Kategoria:Adwokaci II Rzeczypospolitej Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Członkowie Naczelnej Rady Adwokackiej (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki Kategoria:Ludzie urodzeni w Jarosławiu (Polska) Kategoria:Ludzie związani z Jarosławiem (Polska) Kategoria:Profesorowie Wolnego Uniwersytetu Ukraińskiego Kategoria:Ukraińscy adwokaci Kategoria:Ukraińscy politycy Kategoria:Ukraińscy naukowcy Kategoria:Ukraińscy socjolodzy Kategoria:Ukraińscy socjaliści Kategoria:Ukraińskie ofiary prześladowań komunistycznych 1917–1991 Kategoria:Ofiary radzieckich łagrów Kategoria:Urodzeni w 1878 Kategoria:Zmarli w 1942 Kategoria:Żołnierze Ukraińskich Strzelców Siczowych