Sztabskapitan (ros. штабс-капитан, sztabs-kapitánZ niem. Stab laska; pastorał; Kapitän kapitan od śrdw. łac. capitaneus.) – stopień oficerski pośredni między rangą porucznika i kapitana. Odpowiednikiem w kawalerii był sztabsrotmistrz (sztabrótmistr).
Geneza i funkcja Stopień ten wywodził się z czasów, gdy obecne nazwy stopni wojskowych funkcjonowały jako określenia dla pełnionych funkcji. Wyższe funkcje w regimencie obejmowali oficerowie będący (i formalnie pozostający) dowódcami kompanii w randze kapitana, dlatego stworzono funkcję sztabs-kapitana, który faktycznie taką kompanią dowodził. Na przykład w regimencie pieszym Rzeczypospolitej Obojga Narodów według stanu z roku 1792 było 5 sztabskapitanów oraz 7 kapitanów z kompanią (w sumie 12 kompanii). Ci sztabskapitanowie, uznawani za ustępujących rangą kapitanom z własną kompanią, zastępowali szefa regimentu (generała), pułkownika, podpułkownika i 2 majorów (wg Konstantego Górskiego).
W XVIII wieku stopień ten wprowadzono również w wojsku pruskim (niem. Stabskapitän, w kawalerii Stabsrittmeister) oraz szwedzkim (stabskapten, w kawalerii stabsryttmästare), w których funkcjonował on jeszcze w XIX w.
Polacy w stopniu sztabskapitana Władysław Anders – generał broni WP, Naczelny Wódz PSZ w latach 1944–1945, prezydent RP 1950-1954 Jarosław Dąbrowski – generał i naczelny dowódca wojsk Komuny Paryskiej Józef Dowbor-Muśnicki – generał broni WP, dowódca I Korpusu Polskiego w Rosji Januariusz Cichowicz – generał dywizji WP Jan Rządkowski – tytularny generał broni WP Romuald Traugutt – polski generał, dyktator powstania styczniowego Konstanty Plisowski – generał brygady WP, obrońca twierdzy Brzeskiej (1939)
Opinie Ze wspomnień Mariana Romeyki o weryfikacji oficerów WP przeprowadzonej w 1921:
Zobacz też podrotmistrz
Przypisy
Bibliografia Władysław Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna’, Warszawa 1990, wyd. XX, , s. 498. Marian Romeyko, Przed i po maju, Wydawnictwo MON, Warszawa 1983, wyd. III, , s. 498–499.
Linki zewnętrzne Sztabskapitan w słowniku Kopalińskiego Sztabskapitan w PWN
Kategoria:Stopnie wojskowe