Sztabskapitan (ros. штабс-капитан, sztabs-kapitánZ niem. Stab laska; pastorał; Kapitän kapitan od śrdw. łac. capitaneus.) – stopień oficerski pośredni między rangą porucznika i kapitana. Odpowiednikiem w kawalerii był sztabsrotmistrz (sztabrótmistr).

Geneza i funkcja Stopień ten wywodził się z czasów, gdy obecne nazwy stopni wojskowych funkcjonowały jako określenia dla pełnionych funkcji. Wyższe funkcje w regimencie obejmowali oficerowie będący (i formalnie pozostający) dowódcami kompanii w randze kapitana, dlatego stworzono funkcję sztabs-kapitana, który faktycznie taką kompanią dowodził. Na przykład w regimencie pieszym Rzeczypospolitej Obojga Narodów według stanu z roku 1792 było 5 sztabskapitanów oraz 7 kapitanów z kompanią (w sumie 12 kompanii). Ci sztabskapitanowie, uznawani za ustępujących rangą kapitanom z własną kompanią, zastępowali szefa regimentu (generała), pułkownika, podpułkownika i 2 majorów (wg Konstantego Górskiego).

W XVIII wieku stopień ten wprowadzono również w wojsku pruskim (niem. Stabskapitän, w kawalerii Stabsrittmeister) oraz szwedzkim (stabskapten, w kawalerii stabsryttmästare), w których funkcjonował on jeszcze w XIX w.