William Turner (Joseph Mallord William Turner, ur. 23 kwietnia 1775Data urodzenia Turnera bywa kwestionowana. w Londynie, zm. 19 grudnia 1851 tamże) – angielski malarz, znany przede wszystkim z romantycznych pejzaży. Uważany za prekursora impresjonizmu.

Jego obrazy charakteryzują się pięknymi barwami, głównie żółcieniami. W swych pracach potrafił świetnie uchwycić grę światła. Najbardziej znane prace to Zachód słońca, Deszcz, para, szybkość, Upadek Kartaginy oraz Burza śnieżna na morzu.

Życiorys Urodził się w rodzinie perukarza Williama Turnera, przy Maiden Lane w Covent Garden (Londyn). Jego matką była Mary Marshall. W roku 1785 został wysłany do wuja w Brentford, gdzie mając 14 lat rozpoczął naukę na kursach przygotowawczych do wstąpienia do Królewskiej Akademii Sztuki. Pierwszą akwarelę, scenę z Oksfordu, namalował mając 12 lat, w 1787. W 1790 po raz pierwszy wystawił swój obraz na Salonie Królewskiej Akademii Sztuki, a 10 lutego 1802 został jej członkiem.

Prowadził własną galerię, wiele podróżował po Anglii, wyjeżdżał do Francji (Paryż), Holandii, Prus (Berlin, Szczecin), Saksonii (Drezno), Danii (Kopenhaga), Szwajcarii i Włoch (Wenecja).

Znaczną część życia spędził w mieście nadmorskim Margate, które wielokrotnie przedstawiał na swoich obrazach. W latach 1827–1847 mieszkał tam w pensjonacie prowadzonym przez Sophię Booth, z którą związał się po śmierci jej męża w 1833 roku, przybierając bez ślubu nazwisko Booth.

Zmarł na cholerę w 1851 roku, w swym domu w Chelsea. Umierając miał powiedzieć: Słońce jest bogiem. Pochowano go w londyńskiej katedrze św. Pawła.

William Turner pozostawił po sobie blisko trzydzieści tysięcy prac, wśród których przeważają szkice krajobrazu. Większość z nich (282 płótna olejne, 19 049 szkiców) przekazał w testamencie Galerii Narodowej w LondynieMonika Małkowska, Malowane ogniem i wodą, „Rzeczpospolita” nr 14.10.2011..

Kalendarium 11 grudnia 1789 – został przyjęty do Królewskiej Akademii Sztuki po egzaminie zdanym przed Joshuą Reynoldsem, założycielem i pierwszym przewodniczącym Akademii. 1790 – czternastoletniemu artyście przyznano stypendium umożliwiające nieodpłatne studia w Królewskiej Akademii Sztuki. 1791 – otrzymał pierwsze zlecenie – malowanie scenografii w londyńskim teatrze operowym Panteon przy Oxford Street. 1792 – odbył podróż w górzyste rejony Walii. 1793 – otrzymał nagrodę Wielkiej Srebrnej Palety Królewskiej Akademii Sztuki w kategorii rysunku pejzażowego. 1794 – techniką akwaforty wykonano reprodukcję jednej z jego akwarel, przedstawiającej widok Rochester. Wkrótce ryciny oparte na jego obrazach zaczęły ukazywać się na łamach różnych czasopism ilustrowanych. 1796 – zaprezentował swój pierwszy obraz olejny – Rybacy na morzu. 1797 – wyjechał do Krainy Jezior. 1798 – związał się z Sarah Danby, wdową po muzyku Johnie Danby, matką trojga dzieci. Wyprowadził się od ojca, żeby zamieszkać przy Harley Street. 1799 – przeprowadzka do Londynu i założenie samodzielnej pracowni malarskiej. 4 listopada 1799 – artysta został wybrany członkiem stowarzyszonym Królewskiej Akademii Sztuk. 10 lutego 1802 – przyjęto go w poczet pełnoprawnych członków Królewskiej Akademii Sztuki. 15 lipca 1802 – wyruszył w podróż po Europie (odwiedził Francję (Muzeum w Luwrze), Szwajcarię (Alpy) – wrażenia z tej podróży wywarły decydujący wpływ na jego twórczość. 1803 – rozpoczął budowę własnej galerii – uwidocznił się zmysł ekonomiczny malarza. 1804 – zmarła jego matka; otworzył galerię przy Harley Street. 1806 – rozpoczął pracę nad zbiorem szkiców – Liber studiorum (Księga studiów). 1817-1820 – druga podróż Turnera do Europy, tym razem dotarł do Włoch. 1828 – trzecia podróż do Europy, w której głównym celem był Rzym. 1829 – głęboko przeżył śmierć ojca; poznał Sophię Booth. 1833 – udał się w podróż do Drezna, Berlina, Pragi i Wiednia; zamieszkał z Sophią. 1834 – był świadkiem pożaru londyńskiego parlamentu, wykonując liczne szkice według których namalował później obraz (Pożar Izby Lordów i Izby Gmin). 1835 – pomiędzy końcem sierpnia a połową października odbył kolejną podróż na kontynent – odwiedził Hamburg, Kopenhagę, Szczecin, Berlin, Drezno, Szwajcarię Saksońską, Teplice, Pragę, Norymbergę, Würzburg, Koblencję, Kolonię i Rotterdam skąd powrócił do Londynu; zapisem tej eskapady jest sześć szkicowników. 19 grudnia 1851 – zmarł we własnym domu.

Niektóre dzieła

Rybacy na morzu (znany także jako Pejzaż morski z Cholmeley) (1796, olej na płótnie, 91,5x122,4 cm, Tate Gallery, Londyn) – pierwszy publicznie zaprezentowany obraz olejny artysty) Poranek w górach Coniston Fells, w hrabstwie Cumberland (1798, olej na płótnie) Piąta plaga egipska (1800, olej na płótnie, 124x183 cm, Indianapolis Museum of Art) Bohater setki bitew (1800–1847, olej na płótnie, Galeria Tate, Londyn) został gruntownie przemalowany w 1847 r.: Turner, darzący księcia Wellingtona szczerym podziwem, przetworzył swój stary obraz w sposób wizjonerski: scenę zarejestrowaną najpewniej w słynnej hucie stali niedaleko Merthyr na południu Walii, przedstawiającą kobietę siedzącą wśród kół zębatych, uzupełnił o nowy, dominujący element – oglądamy proces odlewania posągu bohaterskiego wodza, wielką lawę rozgrzanego stopu metali. Holenderskie statki w wichurze (1801, olej na płótnie, 162,5x221 cm, National Gallery w Londynie) – jeden z pierwszych obrazów artysty ukazujący jego mistrzostwo w przedstawianiu żywiołów, dzięki niemu zdobył przychylność Benjamina Westa i Henry’ego Fuseli co otworzyło mu drogę do członkostwa Królewskiej Akademii Sztuki Burza śnieżna: Hannibal przekraczający Alpy 1812 obraz olejny, 146x237 cm, Tate Gallery, Londyn) – najbardziej imponujący obraz Turnera, realizujący romantyczną ideę wzniosłości Przejście przez strumień (1815, olej na płótnie, 193x165 cm, Tate Gallery, Londyn) – inspirowany przez obrazem Claude’a Lorraina Pejzaż z odpoczynkiem Świętej Rodziny do Egiptu. Czasami płótno jest interpretowane jako alegoria dojrzewania – smukłe drzewa z lewej strony kojarzą się z dorosłością Dydona wznosi Kartaginę (1815, olej na płótnie, 155,5x230 cm, National Gallery, Londyn) Zatoka Neapolitańska lub Gniew Wezuwiusza (ok. 1817, akwarela na papierze, 17,6 × 28,4 cm, Tate Gallery, London) Bitwa pod Trafalgarem (1823–1824, olej na płótnie, 261,5×368,5 cm, National Maritime Museum, Greenwich) Ramstage (1826–1828, ołówek i akwarela na papierze, 16×23,2 cm, Tate Gallery, London) z cyklu Porty Anglii Ulisses drwiący z Polifema (1829, olej na płótnie, 132,7x203,2 cm, National Gallery, Londyn) – obraz, którego wizjonerskie efekty kolorystyczne wiązano ze świetlistymi odcieniami renesansowych fresków, które malarz miał okazję podziwiać w trakcie pobytu w Pizie Pożar Izby Lordów i Izby Gmin (1834, 92,1× 23,2 cm, Philadelphia Museum of Art, Filadelfia) Wenecja – widok z kanału Giudecca (1840, 61x91,5 cm, Muzeum Wiktorii i Alberta, Londyn – obraz namalowany na zamówienie bogatego handlarza tkaninami Johna Sheepshanksa, wystawiony w tym samym roku w Royal Academy, a w 1857 został podarowany przez właściciela muzeum w Londynie. Krytycy ten i inne tzw. weneckie obrazy uznali za rapsodie szalonego pędzla Turnera i czyste kaprysy maniakalnego koloryzmu Statek niewolniczy (1840, olej na płótnie, 90,8×122,6 cm, Museum of Fine Arts, Boston) Księżyc w nowiu lub Straciłem łódkę, nie będziesz mieć serca (1840, olej na desce mahoniowej) Deszcz, para, szybkość (1844, 91x122 cm, National Gallery, Londyn) – jeden z najnowocześniejszych obrazów Turnera wyrażający uczucie podniecenia związane z jazdą pociągiem (malując ten obraz artysta odwołał się do wydarzenia, kiedy to w czasie jednej ze swoich pierwszych podróży pociągiem wychylił się przez okno w czasie burzy, by głębiej przeżyć siłę żywiołu) Burza śnieżna (Parowiec wychodzący z portu) (1842, olej na płótnie, 91,5x122 cm, Tate Gallery, Londyn) Ostatnia droga Temeraire’a (1839, olej na płótnie, 91x122 cm, National Gallery, Londyn)

Upamiętnienie Reprodukcja autoportretu Turnera umieszczona jest na rewersie banknotów 20-funtowych emitowanych przez Bank Anglii od 2020 roku. W tle widnieje obraz jego autorstwa – Ostatnia droga Temeraire’a. W przezroczystym okienku banknotu znajduje się wizerunek dwóch obiektów z miasta Margate, z którym artysta był związany – latarni morskiej oraz galerii sztuki współczesnej .

W Polsce upamiętnia go Pasaż Turnera w Szczecinie, przylegający do galerii Trafostacja Sztuki; podczas wizyty w Szczecinie w 1835 r. artysta uwiecznił miasto na 21 szkicach.

Biografie G. Crepaldi: Turner i Constable, Warszawa 2006 (Klasycy Sztuki) C. Jones: Turner, Warszawa 1997 William Turner, Poznań 2006 (Wielka Kolekcja Sławnych Malarzy, t. 12) D. Zabunyan: William Turner, Siechnice 1999 (Wielcy Malarze, nr 21)

Zobacz też

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Praca zbiorowa, 2006: Wielka Kolekcja Sławnych Malarzy, t.12 William Turner, Polskie Media Amer.Com, .

Linki zewnętrzne Strona internetowa z pracami Turnera Dzieła sztuki autorstwa William Turner

Kategoria:Artyści związani z Londynem Kategoria:Malarze związani z Lillebonne Kategoria:Brytyjscy malarze romantyzmu Kategoria:Preimpresjoniści Kategoria:Ludzie urodzeni w Londynie Kategoria:Urodzeni w 1775 Kategoria:Zmarli w 1851 Kategoria:Zmarli na cholerę Kategoria:Pochówki w Londynie Kategoria:Ludzie związani z Margate