thumb|Wejście na teren zakładu oraz jego hale (2015) Pesa Mińsk Mazowiecki – przedsiębiorstwo w Mińsku Mazowieckim, zajmujące się produkcją, modernizacjami i naprawami pojazdów szynowych.
Zakłady powstały 29 listopada 1952 jako Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego „Mińsk Mazowiecki”. Do 1982 działały one w ramach zjednoczenia branżowego, zaś od 1982 do 1991 były częścią PKP. Następnie funkcjonowały jako samodzielne przedsiębiorstwo państwowe, a w 1996 przekształcono je w spółkę akcyjną. W 2008 przedsiębiorstwo weszło w skład grupy kapitałowej Pesa, a w 2022 zmieniło nazwę na Pesa Mińsk Mazowiecki.
Pierwotnie zakłady specjalizowały się w naprawach taboru elektrycznego i maszyn elektrycznych, ale w latach 90. przedsiębiorstwo zaczęło otrzymywać zlecenia dotyczące także innych pojazdów. W latach 2010–2014 mińskie ZNTK produkowały budżetowe wersje autobusów szynowych Pesy.
Historia Geneza Po II wojnie światowej, w momencie rozpoczęcia odbudowy zniszczonej trakcji elektrycznej, Polskie Koleje Państwowe nie dysponowały zakładem przystosowanym do napraw taboru elektrycznego. Pierwsze remonty ocalałych pojazdów i ich maszyn elektrycznych przeprowadziła elektrowozownia Warszawa Grochów. Następnie naprawy taboru i maszyn elektrycznych wykonywano w warsztatach w Pruszkowie, Lubaniu i Gdańsku, zaś przy bardziej zaawansowanych naprawach maszyn elektrycznych wymagających przezwojenia korzystano z pomocy elektrowozowni Elektrycznych Kolei Dojazdowych w Grodzisku Mazowieckim i Dolnośląskich Zakładów Wytwórczych Maszyn Elektrycznych we Wrocławiu. Zaistniała konieczność zbudowania specjalistycznych zakładów naprawczych taboru elektrycznego w pobliżu jedynego wówczas zelektryfikowanego węzła warszawskiego. W 1948 rozpoczęto ich projektowanie pod kierownictwem mgr. inż. Wiktora Tyszki.
W 1951, w związku z rozwojem kolei w Polsce, a w szczególności w Warszawskim Węźle Kolejowym, zadecydowano o utworzeniu Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego w Mińsku Mazowieckim, które miały stać się zapleczem remontowym dla taboru obsługującego głównie ruch podmiejski. 29 listopada 1952 Polska Zjednoczona Partia Robotnicza i rząd państwa podjęły uchwałą decyzję o budowie tych zakładów, którą uznaje się za początek przedsiębiorstwa. Pod zakłady przekazano teren o powierzchni ponad 26 ha zlokalizowany blisko stacji kolejowej Mińsk Mazowiecki, między linią kolejową nr 2 a ówczesną ul. Świerczewskiego.
Część zjednoczenia i część PKP (1952–1991) mały|Naprawa silników elektrycznych w halach zakładu (lata 70.) Projekt mińskich zakładów został opracowany w 1951 przez Warszawskie Biuro Projektów Budownictwa Przemysłowego. Zastosowano w nim po raz pierwszy łupinowe przekrycia konoidalne, miały one rozpiętość 25 metrów. Autorami architektury byli Zbigniew Ihnatowicz, Jerzy Romański i Witold Sielicki, zaś za konstrukcję byli odpowiedzialni W. Zaleski i S. Walczyna. Na początku 1953 rozpoczęto budowę zakładów o nazwie PKP – Zakłady Naprawcze Taboru Elektrycznego Mińsk Mazowiecki w budowie. 22 lipca 1954, mimo trwających dalej prac, do hali naprawczej wjechał pierwszy elektryczny zespół trakcyjny. W tym samym roku ukończono budowę pierwszych trzech hal, nazwę przedsiębiorstwa zmieniono na Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego w Mińsku Mazowieckim, a jego pierwszym dyrektorem został Julian Grodzicki. Zakłady od początku działalności były samodzielnym przedsiębiorstwem na pełnym rozrachunku gospodarczym, ale podlegały powołanej w 1950 Dyrekcji Zakładów Produkcyjnych (późniejsze Zjednoczenie Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego).
Wiosną 1954 pracownicy mińskich ZNTK zawiązali drużynę piłkarską, która niewiele później została przekształcona w sekcję piłkarską klubu Mazovia Mińsk Mazowiecki. W tym samym roku, w wyniku połączenia dwóch klubów ping-pongowych, z których jeden został założony przez pracowników ZNTK i FUD, powstała w Mazovii sekcja tenisa stołowego. Przedsiębiorstwo objęło patronat nad obydwiema sekcjami. Pracownicy zakładów byli także zawodnikami sekcji lekkoatletycznej, a w późniejszym okresie zasiadali w zarządzie klubu.
W latach 50. i 60. powstały kolejne budynki zakładu. W 1955 wzniesiono dwie hale warsztatów pomocniczych, zakładową kotłownię i osiedle mieszkaniowe. W kolejnych latach powstał również magazyn podzespołów o powierzchni użytkowej 735 m², kolejne hale naprawcze, budynek straży pożarnej, stolarnia mechaniczna, przesuwnica, magazyn smarów i lakierów, magazyn stali, rozdzielnia, magazyn karbidu i studnie głębinowe, a także zelektryfikowano tory na terenie zakładu.
W pierwszych latach działalności ZNTK naprawiały EZT serii EW51, EW52, EW53, EN56 i ED70. Pod koniec 1957 oddano do użytku halę o powierzchni przeszło 3000 m², w której zlokalizowano warsztat napraw elektrycznych maszyn trakcyjnych. Specjalizował się on we wszystkich rodzajach napraw wszystkich ówcześnie eksploatowanych maszyn elektrycznych i był pierwszym takim warsztatem w Zjednoczeniu ZNTK. W kwietniu 1958 uruchomiona została uzwajalnia wirników, w której przezwajano maszyny z wykorzystaniem gotowych importowanych elementów. W sierpniu 1959 natomiast, we współpracy z zakładem trakcji elektrycznej Instytutu Elektrotechniki, uruchomiono produkcję własnych cewek uzwojenia, a następnie również komutatorów i innych urządzeń. Ponadto zakłady wytwarzały sprężyny piórowe i części z tworzyw sztucznych dla taboru kolejowego.
1 marca 1961 zorganizowano przyzakładowe Centralne Biuro Konstrukcyjno-Technologiczne Napraw Taboru Elektrycznego, które przejęło prace dokumentacyjne i organizacyjne związane z naprawami silników. Wykonywało ono również dokumentacje konstrukcyjno-technologiczne dla taboru elektrycznego PKP na potrzeby wszystkich ZNTK zajmujących się naprawami EZT. W tym samym roku wybudowano budynek administracyjny, budynek socjalny i portiernię, a następnie także lakiernię, hydrofornię, warsztat obróbki plastycznej, stację prób, nasycalnię, akumulatornię, magazyn odpadów i garaż spalinowozów.
W 1962 w ZNTK rozpoczęto wdrażanie norm technicznie uzasadnionych oraz dwuetapowy program techniczno-organizacyjnego podporządkowania przedsiębiorstw. Wówczas zakłady nawiązały współpracę z Centralnym Ośrodkiem Badań i Rozwoju Techniki Kolejnictwa w Warszawie, Instytutem Farb i Lakierów w Gliwicach, Instytutem Tworzyw Sztucznych w Gliwicach i Politechniką Warszawską.
W 1963 ostatecznie zakończono rozbudowę zakładu. Na początku lat 60. przedsiębiorstwo rozpoczęło naprawy EZT serii EW55 i EN57.
W latach 1973–1990 zakłady nosiły imię kubańskiego rewolucjonisty Camila Cienfuegosa.
1 stycznia 1982 zlikwidowano Zjednoczenie ZNTK i wszystkie zakłady naprawcze włączono w struktury PKP.
W 1988 zbudowano kolejne hale napraw EZT.
Przedsiębiorstwo państwowe (1991–1996) W 1991 zakłady w Mińsku Mazowieckim, podobnie jak i inne ZNTK, zostały wyłączone ze struktur PKP i rozpoczęły działalność jako samodzielne przedsiębiorstwo państwowe o nazwie Przedsiębiorstwo Państwowe Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego w Mińsku Mazowieckim. Ze względu na złą kondycję finansową kolei, pozyskiwano coraz mniej zleceń i ograniczano zatrudnienie. Zdołano jednak utrzymać część wykwalifikowanej kadry oraz maszyny i urządzenia.
W I połowie lat 90. ZNTK MM naprawiały głównie EZT serii EN57 (94%), a także EN71 (5%) i wycofywane wówczas z eksploatacji EW55 (1%). Ponadto w latach 1993–1995 zakłady przeprowadziły naprawy rewizyjne połączone z modernizacją autobusów szynowych serii SN81, zaś w 1995 rozpoczęły modernizacje elektrowozów serii EU07 do serii EP07.
Spółka akcyjna (od 1996) mały|Szkielet czoła EZT modernizowanego do serii EN71KM (2009) mały|Wnętrze hali zakładu, z lewej szkielety EZT typu 18WE (2009) mały|Wagon VT627 i zespół ED74 w hali zakładu (2009) mały|Teren zakładów widziany z lotu ptaka (2013) mały|Darty na terenie ZNTK, w tle widoczna ich hala serwisowa (2015) mały|EZT serii EN57 w trakcie modernizacji (2016) thumb|EW51-36 pod koniec renowacji (2019) 2 stycznia 1996 przedsiębiorstwo zostało przekształcone w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa o nazwie Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego „Mińsk Mazowiecki” i w ramach Programu Powszechnej Prywatyzacji włączone do Narodowego Funduszu Inwestycyjnego „Foksal”, co było początkiem prywatyzacji przedsiębiorstwa. 1 maja tego samego roku ZNTK przekazały należące do nich bloki mieszkalne nowo powstałej Spółdzielni Mieszkaniowej „Kolejarz”.
W latach 1998–2002 przeprowadzono restrukturyzację, w wyniku której zatrudnienie zmniejszyło się o 24,8%, tj. z 879 osób w 1998 r. do 661 osób w 2001 r., przy czym w 2002 r. w efekcie wzrostu produkcji zwiększono zatrudnienie ogółem o 27 osóbInformacja o wynikach kontroli wpływu działalności Narodowych Funduszy Inwestycyjnych na wyniki gospodarcze wybranych zakładów naprawczych taboru kolejowego, Najwyższa Izba Kontroli, s. 13..
W latach 1999–2000 przedsiębiorstwo zrealizowało zlecenie dla podmiotu zagranicznego – Hrvatske željeznice zamówiły w mińskich zakładach naprawę główną z modernizacją dwóch zespołów trakcyjnych, będących odpowiednikami składów serii EN71.
Na początku XXI wieku zakres działalności poszerzono o naprawy lokomotyw elektrycznych i wagonów.
W II połowie 2000 mińskie zakłady zatrudniały 780 osób. Wówczas zakupem 33% akcji przedsiębiorstwa należących do NFI zainteresowany był Adtranz Polska, który chciał rozszerzyć swoją działalność o serwis taboru. W 2001 zainteresowanie mińską spółką przejawiał także Siemens, który chciał kupić pakiet większościowy akcji przedsiębiorstwa.
W połowie 2002 ZNTK rozpoczęły wykonywanie niewielkich modernizacji EZT serii EN57 w ramach napraw głównych tych pojazdów, które obejmowały głównie wnętrze składów. 29 czerwca 2002 ukończono pierwszą taką przebudowę, której poddana została jednostka o numerze 1400 z katowickiego Zakładu Przewozów Regionalnych. 1 lipca tego samego roku 60% akcji przedsiębiorstwa zostało kupionych przez prywatnych inwestorów – spółki Surfinia i Feniks Inwestycje. 25% akcji było wówczas własnością Skarbu Państwa, a pozostałe 15% stanowiło akcjonariat pracowniczy.
W 2004 zakłady przystąpiły do bardziej zaawansowanych modernizacji EZT serii EN57, które w porównaniu z przebudowami z poprzednich dwóch lat obejmowały dodatkowo m.in. wymianę urządzeń elektrycznych, modyfikację układu sterowania i zmianę konstrukcji wózków. 31 maja tamtego roku została ukończona pierwsza taka modernizacja przeprowadzona na składzie EN57-1441 z ZPR Wrocław.
Pod koniec 2005 przedsiębiorstwo Škoda Transportation chciało założyć z mińskimi zakładami spółkę. Dzięki tej współpracy Czesi mogliby dostarczać tramwaje i EZT na rynek polski.
30 kwietnia 2006 ZNTK „Mińsk Mazowiecki” ukończyły modernizację zespołu EN57-1417, która była pierwszą przebudową w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Transport. Modernizacja ta była wówczas najbardziej zaawansowaną przebudową tych pojazdów i obejmowała m.in. urządzenia elektryczne, system sterowania, wózki, wyposażenie wnętrza i kabiny maszynisty oraz ściany czołowe, które zastąpiono nowymi o opływowym kształcie według projektu Wojciecha Malińskiego. Przedsiębiorstwo zatrudniało wówczas około 700 osób. 19 maja tego samego roku pakiet 60% akcji, należący do spółek Surfinia i Feniks Inwestycje, został przejęty przez słowackie przedsiębiorstwo Prema Trade z siedzibą w Trnawie.
W 2007 zakłady wykonały 2 modernizacje EW60 i 9 modernizacji EN57 z impulsowym układem rozruchu, których zaniechano ze względu na brak zadowalających rezultatów w zakresie parametrów trakcyjnych.