thumb|System autonomiczny System autonomiczny, Autonom – w cybernetyce to system mający zdolność samoregulacji czyli sterowania oraz utrzymywania swojego istnienia w czasie.
Aby osiągnąć autonomię, system musi posiadać pewne funkcjonalne komponenty (określane w literaturze jako podsystemy, układy lub organy), które umożliwiają te zdolności.
ReceptoryAshby, W. R. (1961). Wstep do cybernetyki. Państwowe Wydawnictwo NaukoweMazur, M. (1996). Cybernetyka i charakter, Wyd. Aula, Wyd. II.:
Funkcja: Odbieranie informacji (bodźców) ze środowiska. Cel: Wykrywanie zmian i odpowiednie reagowanie.
Efektory (mechanizmy działania)Wiener, N. (1971). Cybernetyka, czyli sterowanie i komunikacja w człowieku i maszynie. WNT, Warszawa.:
Funkcja: Oddziaływanie na otoczenie lub samego siebie. Cel: Wpływanie na otoczenie.
Jednostka sterująca, korelatorBeer, S. Brain of the firm: A development in management cybernetics. 1972.:
Funkcja: Przetwarza informacje i podejmuje decyzje na podstawie danych wejściowych i stanów wewnętrznych. Cel: Sterowanie się (poprzez efektory) i działanie ukierunkowane na cel.
Mechanizmy sprzężenia zwrotnego:
Funkcja: Dostarczanie informacji o wynikach działań w celu dostosowania przyszłych zachowań. Cel: Homeostaza, autokorekta i utrzymanie stabilności.
Komponenty samoobsługowe:
Funkcja: Regeneracja i naprawa własnych komponentów systemu. Cel: Utrzymanie integralności i funkcjonalności w czasie. Zob. System autopojetyczny. Źródło energii, akumulator: Funkcja: Dostarczanie energii i materii koniecznej dla wykonywania operacji. Cel: Podtrzymywanie aktywności bez zewnętrznych źródeł energii.
Mechanizm celu lub przeznaczeniaRosenblueth, A., Wiener, N., & Bigelow, J. (1943). Behavior, purpose and teleology. Philosophy of science, 10(1), 18-24.:
Funkcja: Definiowanie celów lub pożądanych stanów. Cel: Kierowanie procesem decyzyjnym i działaniami w celu osiągnięcia określonych wyników.
W polskiej cybernetyce termin "system autonomiczny" (autonom) wprowadził Marian Mazur, który w swojej pracy Cybernetyka i charakter ściśle zdefiniował konieczną strukturę systemu autonomicznego. Wg Mazura musi on zawierać, jako podsystemy, odpowiednio powiązane następujące organy: receptory, efektory, korelator, alimentator, akumulator i homeostat. Teoria Mazura stała się podstawą polskiej szkoły cybernetyki społecznej.
Przypisy
Bibliografia
Ashby, W. R. Wstep do cybernetyki. PWN, Warszawa 1961. Mazur M., Cybernetyczna teoria układów samodzielnych. PWN, Warszawa 1966. Mazur M., Cybernetyka i charakter. Wyd. 1, PIW, Warszawa 1976. Mazur M., Cybernetyka i charakter. Psychologia XXI wieku. Wyd. 2, zm., Aula, Podkowa Leśna 1996. Mazur M., Cybernetyka i charakter. Wyd. 3, Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości im. B. Jańskiego, Warszawa 1999. Rosenblueth, A., Wiener, N., & Bigelow, J. (1943). Zachowanie, cel i teleologia. Węgrzyn M., Zagadnienie minimalnego autonomu. Przejście od systemów działaniowych do systemów konfiguracyjnych. [w:] Problemy Genezy, Tom XV, Nr 1-2 (215-216), 2007, s. 43-50. Wiener, N. (1948). Cybernetics: Or Control and Communication in the Animal and the Machine. MIT Press.
Kategoria:Teoria systemów autonomicznych Kategoria:Cybernetyka